Wstrząs anafilaktyczny – jakie są przyczyny i jak postępować w razie wystąpienia?

Wstrząs anafilaktyczny – jakie są przyczyny i jak postępować w razie wystąpienia? - zdjęcie

Wstrząs anafilaktyczny to zaburzenie podstawowych czynności krążenia i/lub układu oddechowego, które mogą być wywołane czynnikiem alergicznym lub niealergicznym. Jest to ciężka reakcja nadwrażliwości na bodziec, który dla zdrowej osoby byłby dobrze tolerowany. W przypadkach wystąpienia silnej anafilaksji, niezbędną czynnością jest podanie odpowiedniej domięśniowej dawki adrenaliny.

Z niniejszego artykułu dowiesz się:

  • Co to jest wstrząs anafilaktyczny i czym się charakteryzuje;
  • Czym jest wywołany i jak postępować w przypadku udzielania pierwszej pomocy;
  • Jak zadbać o profilaktykę i jakie mogą być powikłania po przebytym ataku anafilaktycznym.

Więcej informacji na ten temat szczegółowego działania adrenaliny znajduje się tutaj: Adrenalina (Epinefryna) – jak na nas działa? – stosowanie oraz skutki uboczne.

Czym jest wstrząs anafilaktyczny?

Wstrząsem anafilaktycznym określany jest zespół ciężkich objawów chorobowych, wywołanych nadwrażliwością typu pierwszego (wg klasyfikacji angielskiego immunologa, Robina Coombsa). Reakcja anafilaktyczna wywołuje szereg procesów wewnętrznych, podczas których uwalniane są mediatory wywołujące niekorzystne stany organizmu. Szok anafilaktyczny cechuje się dużym niebezpieczeństwem dla stanu zdrowia człowieka. Sytuacja, która ma miejsce podczas ataku anafilaktycznego, jest dynamiczna i zmienna, a w skrajnych przypadkach może skończyć się śmiercią osoby dotkniętej wstrząsem. Kluczowe w postępowaniu z chorym jest udzielenie szybkiej i fachowej pomocy. Aspektem różniącym anafilaksję od wstrząsu anafilaktycznego jest występowanie hipotensji w tym drugim przypadku. Nagły spadek ciśnienia tętniczego to jeden z objawów ataku anafilaktycznego, który zmniejsza skuteczność przepływu krwi w tkankach. Nie można łączyć także wstrząsu anafilaktycznego z zespołem wstrząsu toksycznego.

Jakie są objawy wstrząsu anafilaktycznego?

Objawy wstrząsu anafilaktycznego pojawiają się po zetknięciu się osoby nadwrażliwej z czynnikiem wywołującym. W przypadku uczulenia, może być to reakcja anafilaktyczna po ukąszeniu owada, która trwa od kilku sekund, do kilku minut od momentu kontaktu. W niektórych przypadkach ciężka reakcja anafilaktyczna może wystąpić nawet kilkadziesiąt minut później, a w skrajnych sytuacjach (np. przy niektórych alergiach pokarmowych) po kilkudziesięciu godzinach. Im szybszy rozwój dynamicznych objawów ataku, tym większa szansa na ciężki przebieg wstrząsu. Jednym z początkowych symptomów zbliżającego się wstrząsu anafilaktycznego jest nabrzmienie błon śluzowych. Pojawiają się także alergiczne zmiany skórne, opuchlizna i zaczerwienienie, które zyskują na intensywności. W dalszej kolejności mogą pojawić się problemy z drożnością dróg oddechowych (skurcze krtani, obrzęk śluzówki czy języka uniemożliwia sprawne oddychanie) oraz z wydolnością sercowo-krążeniową (tachykardia, hipotensja, zatrzymanie akcji serca).

Co może spowodować wstrząs anafilaktyczny?

Wyróżnia się dwie grupy czynników, które mogą wywołać atak anafilaktyczny u osób nadwrażliwych. Najprostszy podział rozróżnia czynniki na alergiczne oraz niealergiczne. Wśród pierwszej grupy można wyodrębnić m.in. oddziaływanie:

  • Niektórych leków (np. aspiryny), a także niewłaściwego stosowania suplementów diety u osób nadwrażliwych na zbyt dużą podaż mikroskładników, co może przyczyniać się do powstawania wstrząsów anafilaktycznych;
  • Jadu owadów;
  • Materiału lateksowego;
  • Alergenów zawartych w składnikach żywnościowych;
  • Alergenów unoszących się w powietrzu.

Niealergiczne bodźce, które mogą przyczyniać się do powstawania niebezpiecznych stanów anafilaktycznych, to m.in.:

  • Szczepionki i różnorodne preparaty immunologiczne;
  • Zwiększona obecność agresywnych mediatorów w żywności;
  • Niezbadane dotąd konserwanty, czynniki występujące w środowisku, zanieczyszczenia żywności.

Wstrząs anafilaktyczny – co robić, pierwsza pomoc

Gwałtowny atak anafilaktyczny może rozwijać się bardzo dynamicznie, przez co występuje ograniczona możliwość udzielenia profesjonalnej pomocy przedmedycznej. W innych przypadkach zbliżający się atak może dać wyraźne symptomy, które pozwalają dostrzec niebezpieczeństwo (np. w przypadku niektórych alergenów, takich jak orzechy laskowe, może pojawiać się ból brzucha poprzedzający atak anafilaktyczny). Wciąż najczęstszą przyczyną zgonów pozostaje zbyt późna pomoc, dlatego w każdym przypadku należy działać możliwie szybko (w szczególności, gdy miał miejsce wstrząs anafilaktyczny u dziecka). Podstawowym zadaniem świadków jest zabezpieczenie osoby dotkniętej szokiem anafilaktycznym. Postępowanie podczas wstrząsu anafilaktycznego należy rozpocząć od odsunięcia czynnika, który wywołał ostrą reakcję alergiczną. Trzeba również sprawdzić, czy osoba oddycha prawidłowo oraz czy ma wyczuwalne tętno. Kolejny krok to powiadomienie ratowników medycznych o zaistniałej sytuacji. Może się zdarzyć, że poszkodowany ma przy sobie dawkę adrenaliny (oraz np. bransoletkę informującą, iż zmaga się z anafilaksją). Wówczas należy niezwłocznie podać zastrzyk, odbezpieczając nakładkę i celując w mięsień udowy. Do przyjazdu karetki osoba ze wstrząsem powinna pozostawać w bezpiecznej pozycji, najlepiej z nieco uniesionymi nogami.

Jakie mogą wystąpić powikłania po wstrząsie anafilaktycznym?

Atak anafilaktyczny to niezwykle niebezpieczny stan, który w najgorszym przypadku może zakończyć się śmiercią poszkodowanego. Osoby, które są narażone na nadwrażliwość pokarmową, np. na orzechy, powinny zadbać o odpowiednią profilaktykę pod kątem możliwości wystąpienia ataków anafilaktycznych. W wyniku wstrząsu może dojść do zatrzymania bądź ograniczenia akcji serca. To zaś prosta droga do uszkodzenia mózgu, czy wystąpienia zaburzeń prawidłowego rytmu serca. Kolejnymi powikłaniami po ataku anafilaktycznym mogą być: niewydolność nerek, zawał mięśnia sercowego, czy wstrząs kardiogenny. Najpoważniejszym powikłaniem po ataku jest śmierć, dlatego należy działać szybko i zdecydowanie, kiedy wstrząs nastąpi. Skutecznie udzielona pierwsza pomoc może uratować zdrowie i życie osoby.

Czy da się zapobiegać wstrząsowi anafilaktycznemu?

Kluczem w zapobieganiu wstrząsowi anafilaktycznemu jest profilaktyka. Należy się systematycznie badać pod kątem nadwrażliwości, w szczególności wtedy, gdy pojawiają się niepokojące objawy. Profilaktyka powinna być prowadzona w sposób logiczny, zatem jeśli jesteśmy uczuleni tylko na jad owadów, nie musimy unikać innych składników pokarmowych, które są dla naszego organizmu ważne. Przykładowo, nie powinniśmy unikać orzechów takich jak migdały, jeśli nie jesteśmy narażeni na reakcję anafilaktyczną. Co więcej, mogą one przyczynić się do poprawy stanu naszego zdrowia, wzmacniając naczynia krwionośne i naturalnie obniżając ciśnienie tętnicze krwi. Jeśli mieliśmy kiedykolwiek symptomy szoku anafilaktycznego, zaopatrzmy się w zestaw pierwszej pomocy, w doborze którego pomoże nam lekarz pierwszego kontaktu. Przede wszystkim jednak należy unikać kontaktu z alergenem (lub czynnikiem niealergicznym), który może wywołać u nas wstrząs anafilaktyczny.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Serce i układ krążenia Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...
Zdrowy tryb życia Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...
Informacje dla pacjenta Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...
Odporność, wzmocnienie organizmu Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w...
Informacje dla pacjenta Rzeżucha – wartości odżywcze i właściwości lecznicze. Jak uprawiać rzeżuchę w domu?
Rzeżucha wielu osobom kojarzy się wyłącznie ze świętami wielkanocnymi. Okazuje się jednak, że ta niepozorna roślina jest bogatym źródłem witamin i minerałów, dlatego warto włączać ją do diety przez cały rok.Rzeżucha – czym jest?...
Informacje dla pacjenta Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o <span...
Informacje dla pacjenta Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzen...
Sport i fitness Kreatyna – działanie, rodzaje, właściwości i efekty suplementu dla sportowców
Kreatyna to związek azotowy, który znajduje się przede wszystkim w mięśniach człowieka. Co ciekawe, nazwa pochodzi od greckiego słowa "keras", które oznacza mięso. To właśnie ono jest najważniejszym źródłem kreatyny w naszej diecie...
Choroby skóry Glistnik jaskółcze ziele – skuteczna broń nie tylko na kurzajki. Na co pomaga i jak stosować?
Natura już od początku istnienia człowieka obdarzała go niesamowitym bogactwem ziół, które są w stanie leczyć wiele schorzeń i problemów zdrowotnych. Tak jest w przypadku glistnika - rośliny powszechnie występującej w wielu miejscach i ...

Choroby skóry Różyczka (choroba) – jakie są przyczyny, objawy i leczenie?
Chociaż różyczka należy do stosunkowo niegroźnych i łagodnych chorób wieku dziecięcego, nie znaczy to, że można ją lekceważyć. Zdarza się bowiem, że potrafi spowodować poważne p...
Choroby skóry Toczeń rumieniowaty układowy – jakie są przyczyny, objawy, leczenie?
Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą dość ciężką w diagnostyce. To przypadłość reumatyczna, gdzie w niektórych przypadkach pierwsze objawy dość mocno przypominają infekcję ba...
Sport i fitness Modzele, nagniotki, odciski – czym są i jak je usunąć? Sprawdzone plastry na odciski
Odciski, nagniotki i modzele potrafią mocno uprzykrzyć życie. Powodują ból, utrudniają chodzenie, wyglądają nieestetycznie. Często powstają w najmniej odpowiednim momencie, przed ważną...
Choroby męskie Zapalenie napletka i żołędzi prącia – objawy, przyczyny i skuteczne leczenie
Zapalenie napletka i żołędzi prącia to dość częsta dolegliwość u mężczyzn, która może powodować dyskomfort, ból, a czasem także niepokój. Objawy takie jak zaczerwienienie...
Serce i układ krążenia Drętwienie lewej ręki – przyczyny, choroby, leczenie
Drętwienie lewej ręki, czy też jej cierpnięcie lub mrowienie to dolegliwość, którą warto rozgraniczyć od bólu ręki. Podczas gdy drętwienie jest po prostu nieprzyjemne i...
Serce i układ krążenia Jakie są domowe sposoby na opuchnięte kostki u nóg?
Niemal każdemu dorosłemu przynajmniej raz w życiu dolegały opuchnięte kostki u nóg. Przyczyn tego stanu rzeczy może być wiele: od upału, poprzez choroby układu krążenia, na chorobach endokrynologicznych kończąc. Co s...
Informacje dla pacjenta Mniszek lekarski – właściwości, zastosowanie oraz działanie
Mniszek lekarski, potocznie nazywany mleczem lub dmuchawcem, rosnący powszechnie na trawnikach i łąkach, traktowany jest przez wielu ludzi, jako pospolity i uciążliwy do wytępienia chwast. To bylina, która łatwo wysiewa się z nasion ...
Układ oddechowy Gazometria krwi – co to za badanie i kiedy się je wykonuje?
Gazometria krwi to specjalistyczne badanie laboratoryjne, które pozwala ocenić, jak organizm radzi sobie z wymianą gazową, czyli dostarczaniem tlenu do tkanek i usuwaniem dwutle...
Choroby nowotworowe Guzek pod pachą – czy zawsze oznacza coś groźnego?
Pojawienie się guzka pod pachą budzi niepokój, zwłaszcza gdy towarzyszy mu ból, obrzęk lub zmiany skórne. Choć pierwszym skojarzeniem może być poważna choroba, najczęście...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem