Wstrząs anafilaktyczny – jakie są przyczyny i jak postępować w razie wystąpienia?

Wstrząs anafilaktyczny – jakie są przyczyny i jak postępować w razie wystąpienia? - zdjęcie

Wstrząs anafilaktyczny to zaburzenie podstawowych czynności krążenia i/lub układu oddechowego, które mogą być wywołane czynnikiem alergicznym lub niealergicznym. Jest to ciężka reakcja nadwrażliwości na bodziec, który dla zdrowej osoby byłby dobrze tolerowany. W przypadkach wystąpienia silnej anafilaksji, niezbędną czynnością jest podanie odpowiedniej domięśniowej dawki adrenaliny.

Z niniejszego artykułu dowiesz się:

  • Co to jest wstrząs anafilaktyczny i czym się charakteryzuje;
  • Czym jest wywołany i jak postępować w przypadku udzielania pierwszej pomocy;
  • Jak zadbać o profilaktykę i jakie mogą być powikłania po przebytym ataku anafilaktycznym.

Więcej informacji na ten temat szczegółowego działania adrenaliny znajduje się tutaj: Adrenalina (Epinefryna) – jak na nas działa? – stosowanie oraz skutki uboczne.

Czym jest wstrząs anafilaktyczny?

Wstrząsem anafilaktycznym określany jest zespół ciężkich objawów chorobowych, wywołanych nadwrażliwością typu pierwszego (wg klasyfikacji angielskiego immunologa, Robina Coombsa). Reakcja anafilaktyczna wywołuje szereg procesów wewnętrznych, podczas których uwalniane są mediatory wywołujące niekorzystne stany organizmu. Szok anafilaktyczny cechuje się dużym niebezpieczeństwem dla stanu zdrowia człowieka. Sytuacja, która ma miejsce podczas ataku anafilaktycznego, jest dynamiczna i zmienna, a w skrajnych przypadkach może skończyć się śmiercią osoby dotkniętej wstrząsem. Kluczowe w postępowaniu z chorym jest udzielenie szybkiej i fachowej pomocy. Aspektem różniącym anafilaksję od wstrząsu anafilaktycznego jest występowanie hipotensji w tym drugim przypadku. Nagły spadek ciśnienia tętniczego to jeden z objawów ataku anafilaktycznego, który zmniejsza skuteczność przepływu krwi w tkankach. Nie można łączyć także wstrząsu anafilaktycznego z zespołem wstrząsu toksycznego.

Jakie są objawy wstrząsu anafilaktycznego?

Objawy wstrząsu anafilaktycznego pojawiają się po zetknięciu się osoby nadwrażliwej z czynnikiem wywołującym. W przypadku uczulenia, może być to reakcja anafilaktyczna po ukąszeniu owada, która trwa od kilku sekund, do kilku minut od momentu kontaktu. W niektórych przypadkach ciężka reakcja anafilaktyczna może wystąpić nawet kilkadziesiąt minut później, a w skrajnych sytuacjach (np. przy niektórych alergiach pokarmowych) po kilkudziesięciu godzinach. Im szybszy rozwój dynamicznych objawów ataku, tym większa szansa na ciężki przebieg wstrząsu. Jednym z początkowych symptomów zbliżającego się wstrząsu anafilaktycznego jest nabrzmienie błon śluzowych. Pojawiają się także alergiczne zmiany skórne, opuchlizna i zaczerwienienie, które zyskują na intensywności. W dalszej kolejności mogą pojawić się problemy z drożnością dróg oddechowych (skurcze krtani, obrzęk śluzówki czy języka uniemożliwia sprawne oddychanie) oraz z wydolnością sercowo-krążeniową (tachykardia, hipotensja, zatrzymanie akcji serca).

Co może spowodować wstrząs anafilaktyczny?

Wyróżnia się dwie grupy czynników, które mogą wywołać atak anafilaktyczny u osób nadwrażliwych. Najprostszy podział rozróżnia czynniki na alergiczne oraz niealergiczne. Wśród pierwszej grupy można wyodrębnić m.in. oddziaływanie:

  • Niektórych leków (np. aspiryny), a także niewłaściwego stosowania suplementów diety u osób nadwrażliwych na zbyt dużą podaż mikroskładników, co może przyczyniać się do powstawania wstrząsów anafilaktycznych;
  • Jadu owadów;
  • Materiału lateksowego;
  • Alergenów zawartych w składnikach żywnościowych;
  • Alergenów unoszących się w powietrzu.

Niealergiczne bodźce, które mogą przyczyniać się do powstawania niebezpiecznych stanów anafilaktycznych, to m.in.:

  • Szczepionki i różnorodne preparaty immunologiczne;
  • Zwiększona obecność agresywnych mediatorów w żywności;
  • Niezbadane dotąd konserwanty, czynniki występujące w środowisku, zanieczyszczenia żywności.

Wstrząs anafilaktyczny – co robić, pierwsza pomoc

Gwałtowny atak anafilaktyczny może rozwijać się bardzo dynamicznie, przez co występuje ograniczona możliwość udzielenia profesjonalnej pomocy przedmedycznej. W innych przypadkach zbliżający się atak może dać wyraźne symptomy, które pozwalają dostrzec niebezpieczeństwo (np. w przypadku niektórych alergenów, takich jak orzechy laskowe, może pojawiać się ból brzucha poprzedzający atak anafilaktyczny). Wciąż najczęstszą przyczyną zgonów pozostaje zbyt późna pomoc, dlatego w każdym przypadku należy działać możliwie szybko (w szczególności, gdy miał miejsce wstrząs anafilaktyczny u dziecka). Podstawowym zadaniem świadków jest zabezpieczenie osoby dotkniętej szokiem anafilaktycznym. Postępowanie podczas wstrząsu anafilaktycznego należy rozpocząć od odsunięcia czynnika, który wywołał ostrą reakcję alergiczną. Trzeba również sprawdzić, czy osoba oddycha prawidłowo oraz czy ma wyczuwalne tętno. Kolejny krok to powiadomienie ratowników medycznych o zaistniałej sytuacji. Może się zdarzyć, że poszkodowany ma przy sobie dawkę adrenaliny (oraz np. bransoletkę informującą, iż zmaga się z anafilaksją). Wówczas należy niezwłocznie podać zastrzyk, odbezpieczając nakładkę i celując w mięsień udowy. Do przyjazdu karetki osoba ze wstrząsem powinna pozostawać w bezpiecznej pozycji, najlepiej z nieco uniesionymi nogami.

Jakie mogą wystąpić powikłania po wstrząsie anafilaktycznym?

Atak anafilaktyczny to niezwykle niebezpieczny stan, który w najgorszym przypadku może zakończyć się śmiercią poszkodowanego. Osoby, które są narażone na nadwrażliwość pokarmową, np. na orzechy, powinny zadbać o odpowiednią profilaktykę pod kątem możliwości wystąpienia ataków anafilaktycznych. W wyniku wstrząsu może dojść do zatrzymania bądź ograniczenia akcji serca. To zaś prosta droga do uszkodzenia mózgu, czy wystąpienia zaburzeń prawidłowego rytmu serca. Kolejnymi powikłaniami po ataku anafilaktycznym mogą być: niewydolność nerek, zawał mięśnia sercowego, czy wstrząs kardiogenny. Najpoważniejszym powikłaniem po ataku jest śmierć, dlatego należy działać szybko i zdecydowanie, kiedy wstrząs nastąpi. Skutecznie udzielona pierwsza pomoc może uratować zdrowie i życie osoby.

Czy da się zapobiegać wstrząsowi anafilaktycznemu?

Kluczem w zapobieganiu wstrząsowi anafilaktycznemu jest profilaktyka. Należy się systematycznie badać pod kątem nadwrażliwości, w szczególności wtedy, gdy pojawiają się niepokojące objawy. Profilaktyka powinna być prowadzona w sposób logiczny, zatem jeśli jesteśmy uczuleni tylko na jad owadów, nie musimy unikać innych składników pokarmowych, które są dla naszego organizmu ważne. Przykładowo, nie powinniśmy unikać orzechów takich jak migdały, jeśli nie jesteśmy narażeni na reakcję anafilaktyczną. Co więcej, mogą one przyczynić się do poprawy stanu naszego zdrowia, wzmacniając naczynia krwionośne i naturalnie obniżając ciśnienie tętnicze krwi. Jeśli mieliśmy kiedykolwiek symptomy szoku anafilaktycznego, zaopatrzmy się w zestaw pierwszej pomocy, w doborze którego pomoże nam lekarz pierwszego kontaktu. Przede wszystkim jednak należy unikać kontaktu z alergenem (lub czynnikiem niealergicznym), który może wywołać u nas wstrząs anafilaktyczny.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Układ rozrodczy i moczowy

Beta hCG - test ciążowy z krwi. Pierwsze objawy ciąży
Beta hCG bywa nazywany hormonem ciążowym, gdyż jego wzrost obserwuje się przede wszystkim w organizmie kobiet spodziewających się dziecka. Pozwala nie tylko określić, czy kobieta jest w ciąży, ale też w przybliżeniu oszacować jej wiek. W ginekologii be...

Układ oddechowy

Zaburzenia oddychania: objawy i leczenie. Czym jest oddech Biota oraz Cheyne'a i Stokesa?
Zaburzenia oddychania mogą przybierać różne formy, inne są również przyczyny ich występowania. Zawsze jednak wymagają konsultacji lekarskiej, gdyż w dłuższej perspektywie czasowej są bardzo niebezpieczne dla zdrowia, a nawet życia pacjent...

Układ nerwowy

Tajemnice Hipokampu: kluczowa rola w pamięci i emocjach
W fascynującym świecie neurobiologii, hipokamp stanowi centralny obszar, którego tajemnice stopniowo odkrywane są przez badaczy. Jego kluczowa rola w kształtowaniu pamięci i regulacji emocji sprawia, że staje się niezwykle istotnym obszarem zain...

Układ rozrodczy i moczowy

Bakterie w moczu: przyczyny, objawy, interpretacja wyników i sposoby leczenia zakażeń układu moczowego
W prawidłowo funkcjonującym układzie moczowym nie występują bakterie, dlatego ich obecność świadczy o rozwoju stanu patologicznego. W medycynie ten stan określa się jako bakteriomocz....

Układ pokarmowy

Dieta przed kolonoskopią – co można jeść, a czego unikać? Przygotowanie do badania
Kolonoskopia to badanie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, które pozwala wykryć zmiany chorobowe w jelicie grubym oraz w dolnym odcinku jelita cienkiego. Aby uzyskać miarodajne wyniki, należy się do niego odpowiednio przygotować. Bardzo istot...

Dieta i odchudzanie

Dieta białkowo-tłuszczowa – zasady i efekty. Kto powinien jej spróbować?
Dieta białkowo-tłuszczowa stanowi ciekawą opcję dla tradycyjnych sposobów żywienia. W zależności od swoich potrzeb możesz zdecydować się na przestrzeganie zasad tradycyjnego modelu żywieniowego low carb lub diety ketogenicznej. Druga z nich pozw...

Układ pokarmowy

Nowotwory: typy i rodzaje raków oraz etapy i przebieg kancerogenezy w złożoności choroby nowotworowej
Nowotwory stanowią kompleksowe wyzwanie dla dziedziny medycyny oraz zdrowia publicznego. Istnieje różnorodność typów i rodzajów raków, charakteryzujących się unikalnymi cechami, a także mechanizmami rozwoju. Zrozumienie etap...

Dieta i odchudzanie

Cudowne właściwości naturalnych napojów – na zdrowie, urodę i przemianę materii
Moc ziół znana jest od wielu wieków, a ich rozsądne i uzasadnione wykorzystanie umożliwia uzyskanie znaczącej poprawy stanu zdrowia i kondycji organizmu. Jeżeli chcesz wiedzieć jak przyśpieszyć metabolizm, w nocy spać spokojnie, a także&a...

Układ rozrodczy i moczowy

Jak przyspieszyć okres? Domowe sposoby, zioła i witaminy na wywołanie miesiączki
Wakacyjny wyjazd, ślub, sesja zdjęciowa - to tylko wybrane sytuacje, w których kobiety zastanawiają się, jak przyspieszyć okres. Miesiączka, zwłaszcza bardzo obfita lub bolesna, może znacząco utrudniać funkcjonowanie. Czy istnieją domowe sposoby...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.