Zespół stresu pourazowego (PTSD) – jakie są przyczyny, objawy i jak leczyć?

Zespół stresu pourazowego (PTSD) – jakie są przyczyny, objawy i jak leczyć? - zdjęcie

Osoba, która uczestniczyła w wypadku samochodowym lub była jego świadkiem, doświadczyła napaści albo miała inne, wstrząsające przeżycie, długo nie może dojść do siebie. Często boryka się z nieuzasadnionymi napadami lęku i nie może o tym zdarzeniu zapomnieć. Czy powinna poddać się leczeniu? Jak jej pomóc?

Czym jest zespół stresu pourazowego (PTSD)?

Zespół stresu pourazowego (Post-Traumatic-Stress-Disorder) należy do zaburzeń lękowych, które rozwijają się na skutek przeżycia przerażającego zdarzenia, zagrażającego życiu. Osoby cierpiące na zespół stresu pourazowego stają się bardzo wrażliwe na doświadczenia codziennego życia i często ponownie przeżywają tragiczne zdarzenie, którego doświadczyli. Mają intensywne, niepokojące myśli i uczucia związane z traumą. Unikają miejsc, osób i rzeczy, które przypominają im o tym zdarzeniu. Nie mogą o nim zapomnieć i muszą się z nimi mierzyć ponownie poprzez retrospekcje lub koszmary. Często odczuwają smutek, przygnębienie, strach lub złość. Mogą również wykazywać negatywne reakcje na coś tak zwyczajnego, jak hałas lub przypadkowy gest albo dotyk. Zespół pourazowy może wystąpić w każdym wieku, niezależnie od płci i wykształcenia, jednak u kobiet zdarza się dwa razy częściej, niż u mężczyzn. Według statystyk PTSD doświadcza co jedenasta osoba w ciągu całego życia. Podczas wojny syndrom pourazowy występował bardzo często wśród żołnierzy na froncie, w czasach I wojny światowej nazywano go „szokiem pociskowym”, a podczas II wojny – „zmęczeniem bojowym”. Obecnie wielu żołnierzy uczestniczących w misjach wojskowych po powrocie do domu wymaga długotrwałej opieki psychiatrycznej i psychologicznej. Często osoba dotknięta traumą nie wie, że cierpi na ptsd. Objawy choroby traktuje jako zjawisko naturalne, wymagające czasu, aby psychiczne rany się zabliźniły.

Jakie są przyczyny zespołu stresu pourazowego (PTSD)?

Przyczyną PTSD może być wypadek samochodowy, katastrofa lotnicza, napaść lub przemoc fizyczna, seksualna albo emocjonalna, może pojawić się także u ofiar porwania lub tortur, a ponadto u tych osób, które były ofiarami klęski żywiołowej. Zespół stresu pourazowego występuje ponadto, gdy dana osoba nie jest bezpośrednio ofiarą, ale tylko obserwatorem traumatycznego, emocjonalnego wydarzenia – na przykład świadkiem klęski żywiołowej, aktu terrorystycznego, pobicia, rozboju czy śmierci. Zdarzeniom tym towarzyszą intensywne uczucia: lęku, bezsilności i przerażenia.

Jak diagnozować zespół stresu pourazowego (PTSD)?

Diagnozowane PTSD jest dosyć złożone, ponieważ obejmuje zarówno sferę fizyczną, jak i psychiczną pacjenta i wymaga spełnienia kilku kryteriów.

Zespół stresu pourazowego – objawy fizyczne:

  • nadpobudliwość i nadmierna czujność,
  • problemy ze snem,
  • kłopoty z koncentracją i trudności z zapamiętywaniem,
  • drażliwość,
  • omdlenia.

Zespół stresu pourazowego – objawy psychiczne:

  • ponowne doświadczanie traumatycznego przeżycia poprzez wspomnienia czy powracające koszmary senne,
  • unikanie miejsc, osób i innych rzeczy, przypominających o traumatycznym wydarzeniu.

W międzynarodowych klasyfikacjach chorób psychiatrycznych zaburzenia pourazowe pojawiły się dopiero w 1980 roku. Od tego czasu dynamicznie zmienia się rozumienie ich przebiegu oraz mechanizmów, jakie nimi sterują. Obecnie rozpoznanie PTSD opiera się na powiązaniu go z bezpośrednim jednorazowym, ekstremalnie groźnym lub przerażającym wydarzeniem (lub serią takich wydarzeń), przy obecności objawów z trzech głównych kategorii. Należą do nich:

  • ponowne przeżywanie traumatycznego wydarzenia (wydarzeń) w postaci natrętnych wspomnień, retrospekcji lub koszmarów, z towarzyszącymi im silnymi emocjami, zwłaszcza strachu lub grozy oraz silnymi odczuciami fizycznymi,
  • unikanie myśli i wspomnień o wydarzeniu oraz sytuacji i osób o nim przypominających,
  • uporczywe postrzeganie zwiększonego aktualnego zagrożenia, obserwowane np. w nadmiernej czujności i pobudliwości czy zwiększonej reakcji przestrachu na bodźce, takie jak nieoczekiwany hałas.

Objawy te powinny występować minimum przez kilka tygodni oraz znacząco zaburzać funkcjonowanie w życiu prywatnym, zawodowym lub społecznym. Wyodrębniono również nową jednostkę chorobową o nazwie złożony zespół stresu pourazowego (powiązany jest on z przeżywaniem chronicznego stresu w dzieciństwie).

PTSD u dorosłych

Osoba dorosła, cierpiąca na stres pourazowy, doświadcza ciągłego napięcia oraz wzmożonej wrażliwości – prawdopodobnie jej organizm w ten sposób próbuje przygotować się na ponowne przeżycie traumy. Z tego powodu jej uwaga nakierowana jest na poszukiwanie sygnałów, mogących zwiastować zagrożenie. Sprawia to, że unika ona wszelkich bodźców, przedmiotów i sytuacji, które kojarzą się jej z wydarzeniem traumatycznym. Ciągłe poczucie zagrożenia z czasem upośledza koncentrację, powoduje zobojętnienie, a nawet uczucie wyobcowania. Pacjent zaczyna izolować się od ludzi, rezygnować z dotychczasowych zainteresowań i aktywności. Może stać się nadmiernie drażliwy, wybuchać gniewem lub reagować nieadekwatnie do sytuacji. Ponadto często cierpi na bezsenność i ma problemy z odżywianiem. Można zaobserwować i niej depresję maniakalną oraz szereg innych zaburzeń, np. jedzenie obsesyjno-kompulsywne. Niektóre osoby mogą mieć za sobą nieudane próby samobójcze. Osoba z PTSD odczuwa chroniczne zmęczenie, może mieć bóle niewiadomego pochodzenia, a także dolegliwości związane z układem pokarmowym czy oddechowym. Są to np. bóle kręgosłupa, biegunki i wymioty albo uczucie kłucia w klatce piersiowej. W przypadku podejrzenia PTSD można skorzystać z wielu testów umieszczonych w internecie, które pomogą sprawdzić, czy występują u nas objawy choroby, np. kwestionariusz PTSD – wersja kliniczna (PTSD-K), czy syndrom stresu pourazowego – test dla weteranów.

PTSD u dzieci

Objawy PTSD u dzieci są podobne do objawów występujących u osób dorosłych, ale mogą ujawniać się w nieco inny sposób. Na przykład najmłodsi w sposób uporczywy powtarzają odgrywanie tragicznego zdarzenia przez zabawę, historie lub rysunki, mające związek z urazem. Często stają się nadpobudliwe, drażliwe, wybuchają płaczem w pozornie nieoczekiwanych sytuacjach. Są nerwowe, mają trudności z koncentracją i zapamiętywaniem. Mogą też bez powodu wybuchać gniewem. Zespół ptsd u dzieci może doprowadzić do wycofania społecznego, zaniku posiadanych umiejętności i wręcz regresji rozwojowej. U dzieci starszych często obserwuje się zaniżoną samoocenę, zachowania autodestrukcyjne lub ryzykowne oraz skłonność do sięgania po substancje psychoaktywne. Do typowych objawów u dzieci należą zaburzenia snu i odżywiania oraz bóle narządów i różnych części ciała. Często obserwuje się również strach przed utratą rodziców.

Jak należy leczyć zespół stresu pourazowego (PTSD)?

Wyleczenie z PTSD jest długotrwałym, stopniowym procesem, który nie zawsze kończy się sukcesem. Wspomnienia traumy są bowiem tak silne, że towarzyszą często pacjentowi do końca życia. Kluczem do przezwyciężenia objawów stresu pourazowego jest wyeliminowanie poczucia słabości i bezradności. Przeżyta trauma sprawia, że pacjent czuje się bezbronny i bezsilny. Powinien zmienić własną samoocenę. Znaleźć swoje mocne strony, które pomogą mu przetrwać trudne chwile. Można to osiągnąć przez pomaganie innym, np. wolontariat, krwiodawstwo, darowizny na cele charytatywne. Warto dołączyć do grupy wsparcia PTSD. Może to pomóc poczuć się mniej izolowanym i samotnym, a także dostarczyć informacji na temat radzenia sobie z przykrymi objawami schorzenia. Należy zadbać o dobrą kondycję fizyczną, relaks i prawidłowe odżywianie. Należy więcej czasu spędzać z przyjaciółmi i rodziną. Nie wolno sięgać po alkohol i używki.

Ptsd – leczenie

Rodzaje leczenia stosowane w PTSD obejmują:

  • Terapię poznawczo-behawioralną. Polega ona na stopniowym „wystawianiu się” na uczucia i sytuacje przypominające o traumie oraz zastępowaniu ich spokojniejszym, bardziej wyważonym obrazem.
  • Terapia rodzinna. Pomaga ona osobom bliskim zrozumieć, przez co pacjent przechodzi, co ułatwia wspólne rozwiązywanie wielu problemów.
  • Leczenie farmakologiczne. Często pomaga łagodzić wtórne objawy depresji i lęku.

Jak pomóc osobie zmagającej się z PTSD?

Nie wolno nigdy pozostać obojętnym wobec osoby cierpiącej, należy zawsze starać się jej pomóc, nawet jeśli wydaje się to niemożliwe. Dla osoby, która doświadczyła traumy, powrót do normalnego życia jest niezwykle trudny. Czuje się ona osamotniona, bezwartościowa i bezradna. Możemy to zmienić. Należy zastanowić się, czego potrzebuje cierpiący. Pocieszanie go nie jest najlepszą drogą na stworzenie więzi emocjonalnej. Nie wolno bagatelizować zdarzenia ani używać argumentów, że przecież to nic takiego, że niejedną osobę to spotkało, że przecież żyje. Trzeba pamiętać, że dla niej to był prawdziwy dramat. Jeśli nie chce o tym mówić, nie wolno nalegać, gdy chce mówić o zdarzeniu – trzeba wysłuchać jej ze zrozumieniem. Należy okazać jej wsparcie, ciepło i zrozumienie, ofiarować pomoc. Można proponować wspólne wycieczki rowerowe, wieczorki taneczne, wspólne zajęcia itd.

Zobacz także:

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Zdrowy tryb życia

Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Układ oddechowy

Krztusiec (koklusz) – jakie są objawy i jak leczyć?
Krztusiec jest ostrą w przebiegu chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie. Głównym objawem klinicznym są nawracające napady silnego kaszlu, które prowadzą do utrudnienia oddychania.Czym jest krztusiec (koklusz)?Krztus...

Dieta i odchudzanie

Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?
Choroby metaboliczne obejmują szeroki zakres dolegliwości spowodowanych zaburzeniami przemian biochemicznych w organizmie. W ostatnich kilkudziesięciu latach ich częstotliwość znacznie wzrosła....

Układ nerwowy

Choroby neurodegeneracyjne - jak nie przeoczyć pierwszych objawów?
Choroby neurodegeneracyjne są związane z postępującą degeneracją neuronów w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Termin ten dotyczy wielu rodzajów schorzeń, które różnią się między sobą pod względem objawów....

Dieta i odchudzanie

Dieta FMD – na czym polega dieta imitująca post, która odmładza organizm?
Dieta FMD (Fasting Mimicking Diet – dieta imitująca post) została opracowana przez profesora Valtera Longo. To stosunkowo nowe podejście do tematu postu okresowego, którego celem jest odmłodzenie organizmu przy jednoczesnym zmniejszeniu ry...

Dieta i odchudzanie

Dzika róża – naturalne źródło witamin. Właściwości lecznicze i zastosowanie
Dzika róża od wieków wykorzystywana jest w medycynie tradycyjnej. Szczególną popularnością cieszyła się w Grecji i Rzymie. Współcześnie cenimy ją za wysoką zawartość kwasu askorbinowego oraz witamin z grupy B....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Berberys – właściwości zdrowotne i zastosowanie roślinnego antybiotyku
Naturalne metody leczenia i wzmacniania organizmu cieszą się coraz większą popularnością wśród osób dbających o zdrowie. Ciekawym uzupełnieniem codziennej diety może okazać się berberys. Bogaty skład fitochemiczny sprawia, że roślina wyr&...

Dieta i odchudzanie

Astaksantyna – królowa antyoksydantów, która działa jak eliksir młodości
Astaksantyna jest wyjątkowo silnym antyoksydantem. Skutecznie zwiększa odporność organizmu na promieniowanie słoneczne oraz zapobiega fotostarzeniu się skóry. ...

Dieta i odchudzanie

Dietetyk radzi - domowe sposoby na schudnięcie bez ćwiczeń
Wielu z nas nie ma czasu na regularne treningi sportowe. W takiej sytuacji warto pamiętać o kilku podstawowych regułach dietetycznych, które mogą znacznie przyspieszyć proces odchudzania. Zastanawiasz się, które domowe sposoby na schudnię...

Kosmetyki i uroda

Odżywcze i regenerujące maseczki na twarz – jak zrobić maseczkę oczyszczająca domowymi sposobami?
Podstawowa pielęgnacja skóry twarzy powinna opierać się na jej dokładnym i delikatnym oczyszczaniu, tonizacji, a następnie zastosowaniu odpowiednio dobranego serum i kremu. Dodatkowymi zabiegami, które warto wdrożyć do swojej p...

Układ pokarmowy

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy, przebieg choroby i leczenie
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba, która znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jest również bardzo podstępna i niebezpieczna, dlatego nie należy lekceważyć jej objawów....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem