Skala Apgar - ocena noworodka. Na czym polega i jak ją interpretować?

Skala Apgar - ocena noworodka. Na czym polega i jak ją interpretować? - zdjęcie

Przyjście dziecka na świat wiąże się z wielkimi emocjami dla jego rodziców. Już w pierwszych minutach życia maluch jest poddawany testowi oceniającemu podstawowe funkcje życiowe. Lekarz przeprowadza badanie według kilku kryteriów. Od lat specjaliści korzystają ze sprawdzonego schematu umożliwiającego przyznawanie punktów – jest to skala Apgar. To właśnie anestezjolog Virginia Apgar wprowadziła ocenę stanu noworodka zaraz po urodzeniu w 1952 roku. W jaki sposób przebiega ten proces?

Czego dowiesz się z artykułu?

  • Czym jest skala Apgar?
  • Na jakiej podstawie przyznaje się punkty w skali Apgar?
  • Jak przebiegają pierwsze badania noworodka po porodzie?
  • Czy stosuje się skalę Apgar u wcześniaków?

Zobacz także artykuł: Badanie USG – rodzaje, przebieg badania i jak się przygotować?

Skala Apgar - czym jest i jakich informacji dostarcza?

Skala Apgar to dziesięciopunktowa skala umożliwiająca ocenę czynności życiowych noworodka. Amerykańska anestezjolog, Virginia Apgar, przedstawiła na kongresie w latach 50. XX wieku możliwy schemat badania noworodka po urodzeniu. Choć skali zarzucano nieobiektywność, jest ona stosowana do dziś. Słowo „Apgar” to nie tylko nawiązanie do nazwiska pomysłodawczyni, ale również odzwierciedlenie tego, co bada skala Apgar. A oznacza: appearance – koloryt, zabarwienie skóry, P to pulse, czyli puls, G to grimace, czyli reakcja na bodźce, A to activity – napięcie mięśniowe – natomiast R oznacza respiration – oddychanie.

Kiedy i jak dokonuje się oceny stanu noworodka?

Poza tym, co określa skala Apgar, warto wiedzieć, kiedy dokonuje się oceny stanu noworodka. Badanie jest na ogół wykonywane przez położną lub lekarza. W której minucie skala Apgar znajduje zastosowanie? Zaleca się, by ocena parametrów życiowych dziecka odbywała się w jego 1., 3., 5. oraz 10. minucie życia. W praktyce jeśli maluch otrzymał dużą liczbę punktów podczas pierwszego badania – od 8 do 10 punktów w skali Apgar – drugie przeprowadza się w 5. minucie życia. Jeśli noworodek przejawia słabsze czynności życiowe, jest badany według schematu, a także co 5 minut do 20. minuty życia. Jeśli zajdzie taka potrzeba, dziecko pozostaje pod stałą opieką lekarzy.

Ocena noworodka - jakie parametry podlegają ocenie w skali Apgar?

By dowiedzieć się, jaka jest interpretacja skali Apgar, najpierw trzeba poznać szczegółowe informacje dotyczące badanych parametrów. Pod uwagę bierze się wymienione wyżej elementy. Ocenie podlega czynność serca (powinna być liczona przez minimum 30 sekund), czynność oddechowa, napięcie mięśniowe (w razie niedotlenienia ulega ono osłabieniu aż do całkowitego zwiotczenia), reakcja na wprowadzenie cewnika do nosa (w taki sposób sprawdza się odruchy), a także zabarwienie skóry. Zaraz po urodzeniu nierzadko występuje sinica obwodowa, na skutek czego sporo noworodków otrzymuje za kolor skóry jedynie 1 punkt, dlatego tylko 15% noworodków w 1. minucie życia uzyskuje 10 punktów w skali Apgar. Ponadto do obowiązków osoby zajmującej się noworodkiem na sali porodowej należy zważenie dziecka, dokonanie pomiaru długości ciemieniowo-siedzeniowej, obwodów: głowy, klatki piersiowej i brzucha. Każdy z wyników widnieje potem w dokumentacji medycznej.

Eksperckie wyjaśnienie skali Apgar - od teorii do praktyki, czyli na jakiej podstawie przyznawane są punkty dla noworodka?

Punkty w skali Apgar przyznawane są za każdy z wymienionych parametrów – od 0 do 2. Jeśli dziecko jest blade i sine, za zabarwienie skóry otrzymuje 0 punktów. Sinica obwodowa oznacza 1 punkt, natomiast zdrowa, różowa barwa to 2 punkty. Za puls dziecko otrzymuje 0 punktów w przypadku jego braku. Puls mniejszy niż 100 uderzeń serca na minutę to 1 punkt, natomiast większy lub równy 100 uderzeniom serca na minutę – 2 punkty. W kwestii reakcji na bodźce, 0 punktów przyznaje się, gdy dziecko nie reaguje podczas wycierania ręcznikiem i wkładania cewnika do nosa. Słaby grymas stanowi podstawę do przyznania 1 punktu, a 2 punkty są przyznawane, gdy płacze lub krzyczy i kicha. Brak punktów za napięcie mięśniowe wiąże się z sytuacją, gdy mięśnie są wiotkie - nierzadko na skutek wad wrodzonych lub niedotlenienia. Obniżone napięcie oznacza 1 punkt, natomiast aktywne, prawidłowe ruchy skutkują przyznaniem 2 punktów. Brak czynności oddechowych to 0 punktów. Płytki, zwolniony i nieregularny oddech stanowi podstawę do przyznania 1 punktu w skali, zaś 2 punkty noworodek dostaje za prawidłowy oddech i głośny płacz lub krzyk.

Badania dodatkowe u noworodków z niższą oceną w skali Apgar

Wiadomo już, co ocenia skala Apgar. A co w przypadku, gdy noworodek dostanie niską ocenę? Niski wynik w skali zawsze niepokoi rodziców. Zdarza się, że dziecko przychodzi na świat słabe i w 1. minucie życia otrzymuje 5 lub 6 punktów. Często wystarczy powtórzyć badanie po kilku minutach, by maluch odzyskał siły, zaczął prawidłowo oddychać i zdobył większą liczbę punktów. Nierzadko niski wynik jest efektem trudnego porodu, cesarskiego cięcia lub obecności płynu w drogach oddechowych dziecka. Za niską ocenę uznaje się wynik mniejszy niż 7 punktów w 5. minucie życia. Jeśli pierwszy słaby wynik nie zwiększył się po 3 ani po 5 minutach, lekarze, położne i pielęgniarki obserwują noworodka i konsultują z neonatologiem, czy wymaga on dodatkowej pomocy medycznej w postaci podania tlenu, oczyszczenia dróg oddechowych lub masażu serca. Ocena noworodka może więc nastąpić dwukrotnie, jeśli jest on w stanie bardzo dobrym oraz czterokrotnie, jeśli otrzyma średni lub niski wynik. W przypadku otrzymania przez dziecko do 5 punktów w 5. minucie życia, zaleca się przeprowadzenie badań gazometrycznych w próbce krwi pobranej z tętnicy pępowinowej z zamkniętego zaciskami odcinka pępowiny. Warto wykonać też badanie histologiczne łożyska.

Jak skala Apgar wpływa na decyzje dotyczące opieki nad noworodkiem?

Skala Apgar posiada pewne wady, dlatego nie może być jedynym wyznacznikiem stanu zdrowia dziecka. Żaden wynik nie daje gwarancji, że parametry życiowe noworodka nie ulegną zmianie w krótkim czasie. Nie jest on też mocną podstawą do rokowania na temat jego przyszłego rozwoju. Mała liczba punktów niekoniecznie oznacza też zagrożenie zdrowia lub życia. Wynik może więc zostać potraktowany przez rodziców jako sygnał do kontrolowania ewentualnych niepokojących objawów, lecz nie stanowi wyroku.

Czy skala Apgar jest miarodajna u wcześniaków?

Czy stosuje się skalę Apgar u wcześniaków? Tak, choć wynik będzie w tym przypadku mniej wiarygodny niż u dzieci urodzonych o czasie. Ma to związek z tym, że wcześniaki nie są jeszcze przystosowane do samodzielnego życia, stąd też problemy z oddechem lub słaba reaktywność będą dla nich zupełnie normalne, lecz wpłyną na odjęcie punktów w skali. Dzieje się tak głównie w przypadku dzieci urodzonych wiele tygodni przed terminem. W takiej sytuacji skala Apgar nie powie więc zbyt wiele na temat ich stanu zdrowia. Istnieje jednak jeszcze jedna, bardziej praktyczna skala, którą można wykorzystać w ich przypadku – jest to skala CRIB.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w układzie odpornościowym człowieka, ...

Choroby skóry

Plamy na skórze - co mogą oznaczać? Przyczyny, leczenie i pielęgnacja skóry z problemami
Plamy na skórze są nie tylko problemem natury estetycznej. Mogą bowiem świadczyć o bardzo poważnych schorzeniach zdrowotnych, których nie powinno się bagatelizować....

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Serce i układ krążenia

Jakie są domowe sposoby na opuchnięte kostki u nóg?
Niemal każdemu dorosłemu przynajmniej raz w życiu dolegały opuchnięte kostki u nóg. Przyczyn tego stanu rzeczy może być wiele: od upału, poprzez choroby układu krążenia, na chorobach endokrynologicznych kończąc. Co stosować na opuchnięte kostki&...

Informacje dla pacjenta

Wysoki puls – przyczyny, objawy jak prawidłowo zmierzyć?
Puls, inaczej tętno, określa ilość uderzeń serca na minutę, czyli częstotliwość bicia serca. Jego wartość jest dla człowieka zdrowego ściśle określana i nie powinna być ani za niska, ani zbyt wysoka. Każde odchylenie od normy wymaga ...

Kosmetyki i uroda

Kurze łapki – jak powstają? Jak skutecznie je zredukować?
Wraz z wiekiem na skórze pojawiają się niewielkie linie mimiczne oraz pierwsze zmarszczki, które mogą wpłynąć na samopoczucie oraz samoocenę niejednej kobiety. Niestety czasu nie możemy zatrzymać, natomiast możemy stanąć w...

Mięśnie i kości

Ból barku – przyczyny, leczenie i ćwiczenia na bolący bark
Ból barku to dolegliwość, która może znacząco wpływać na jakość życia, ograniczając ruchomość i powodując dyskomfort w codziennych czynnościach. Warto więc poznać jego przyczyny i zacząć działać. W poniższy...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Błonica: objawy, profilaktyka i leczenie choroby zakaźnej
Błonica to poważna choroba bakteryjna układu oddechowego o ostrym przebiegu. Pojawia się w wyniku zakażenia maczugowcem błonicy. ...

Ciąża i dziecko

Przeziębienie w ciąży – czy ma wpływ na dziecko? Jak je leczyć?
Ciąża to wyjątkowy okres w życiu każdej kobiety, pełen radości, ale również obaw i trosk. Zdrowie przyszłej mamy staje się priorytetem, gdyż bezpośrednio wpływa na rozwój dziecka. Jednym z częstszych proble...

Kosmetyki i uroda

Rozmaryn na włosy – fitoterapia, która wzmocni i zagęści Twoje kosmyki
Rozmaryn to roślina należąca do rodziny jasnotowatych, która ma szerokie zastosowanie w kuchni, farmacji, a także i w kosmetologii. Roślina ta najczęściej pojawia się w gospodarstwach domowych ozdabiając parapety, ale także służy...

Kosmetyki i uroda

Truskawkowe nogi – codzienny problem wielu kobiet. Jak pozbyć się czerwonych kropek?
Pojęcie truskawkowych nóg określa problem estetyczny, który występuje na skórze nóg pod postacią drobnych, czerwonych kropek. Zjawisko to dotyczy wielu kobiet i może ono znacznie obniżyć poczucia pewności siebie ...

Kosmetyki i uroda

Ceramidy w pielęgnacji skóry: funkcje i właściwości. Jak działają ceramidy i dlaczego warto je stosować?
Ceramidy odgrywają kluczową rolę w pielęgnacji skóry, a ich popularność w kosmetyce wciąż rośnie. Dzięki unikalnym właściwościom ceramidy pomagają w utrzymaniu zdrowia i młodego wyglądu skóry.&...

Serce i układ krążenia

Zespół metaboliczny: nowa definicja, objawy i leczenie zespołu X
Zespół metaboliczny to grupa czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo rozwoju chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy typu 2....

Kosmetyki i uroda

Body wrapping – foliowanie ciała ujędrniające skórę i zwalczające cellulit
Cellulit to widoczne na udach i pośladkach nierówności skóry i dotyka on około 80-90% kobiet. Wiele z pań szuka metod na jego pozbycie się i przywrócenie ciału jędrności i wygładzenia. W walce z cellulitem jednym z bar...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem