Kortyzol, czyli hormon stresu – objawy, badanie i normy

baner

Kortyzol, czyli hormon stresu – objawy, badanie i normy

O kortyzolu słyszymy ostatnio nieco częściej, ponieważ w potocznym języku określany jest jako „hormon stresu”, a to właśnie na ten czynnik – mocne zdenerwowanie – współczesny człowiek narzeka coraz bardziej. Kortyzol wydziela się

O kortyzolu słyszymy ostatnio nieco częściej, ponieważ w potocznym języku określany jest jako „hormon stresu”, a to właśnie na ten czynnik – mocne zdenerwowanie – współczesny człowiek narzeka coraz bardziej. Kortyzol wydziela się z nadnerczy dokładnie wtedy, gdy organizm potrzebuje podwyższenia poziomu glukozy we krwi, czyli inaczej mówiąc, żąda dostępu do energii. Może to być wywołane nie tylko napięciem na tle nerwowym, ale również bardzo dużym wysiłkiem fizycznym, charakterystycznym dla uprawiania nieregularnej, acz wytężonej aktywności sportowej.

Czym jest kortyzol (hormon stresu)?

W typowych warunkach poziom kortyzolu we krwi waha się w zależności od pory dnia i sytuacji, z którą musi mierzyć się organizm. Przez niektórych jest nazywany stymulatorem motywacji, ponieważ jego podwyższone stężenie wpływa na pobudzenie człowieka do działania. Jednak to dość ogólnikowe spojrzenie, ponieważ kortyzol ma też szereg innych zadań, objawiających się w różnych rodzajach gospodarki:

  • tłuszczowej, gdzie odpowiada za procesy rozpadu trójglicerydów,
  • białkowej, będąc prowodyrem nasilenia rozpadu białek,
  • elektrolitowej, zwiększa wydalanie potasu poprzez zatrzymywanie soli w organizmie,
  • węglowodanowej, w której aktywizuje glikogenolizę oraz glukoneogenezę.

Oprócz tego hormon stresu wzmaga działanie dwóch innych, popularnych składników o podobnym przeznaczeniu – adrenaliny oraz noradrenaliny. Jest to naturalna obrona przed napięciami, chociaż człowiek ze stresem może radzić sobie też na inne sposoby.

Jak się przygotować do badania kortyzolu?

W niektórych przypadkach lekarz może poprosić pacjenta, żeby ten udał się sprawdzić, jaki dokładnie jest u niego kortyzol – badanie polega na pobraniu surowicy z żyły łokciowej. Przed wizytą w punkcie laboratoryjnym trzeba pamiętać, aby być na czczo przynajmniej osiem godzin. W praktyce można zjeść wieczorem lekką kolację, lecz śniadanie trzeba przesunąć na tuż po porannym badaniu. W określonych przypadkach – zazwyczaj na zaawansowanym etapie diagnostyki choroby – może zajść potrzeba badania kortyzolu w kontekście zmian w ciągu dnia, gdzie krew pobiera się kilka razy w ciągu doby. Istnieje także metoda sprawdzania poziomu tzw. wolnego kortyzolu, polegająca na oddaniu próbki moczu. W tym przypadku ważne jest, aby w odpowiednim czasie (przynajmniej na tydzień przed) zrezygnować z przyjmowania leków mogących powodować przekłamanie w wynikach. Warto przeprowadzić badanie kortyzolu – cena nie jest bardzo wysoka, a otrzymane rezultaty stanowią cenną wskazówkę w dalszej diagnostyce i późniejszym leczeniu.

Normy stężenia kortyzolu we krwi

Dla lekarza badającego kortyzol, normy są istotną wiadomością na temat możliwości skierowania pacjenta na dalszą diagnostykę. Typowa próbka, pobrana w godzinach porannych, powinna dać wynik pomiędzy 5 a 25 µg/dl. Jeśli wizyta w laboratorium była nieco późniejsza, wartości te muszą być odnotowane w granicach 4 i 20 µg/dl, a o północy od 0 do 5 µg/dl. Każde zaobserwowane odchylenia kortyzolu od normy, zarówno w dół, jak i w górę, wymagają wysłania takiej osoby na bardziej szczegółowe badania.

Kortyzol powyżej normy

Podwyższony kortyzol świadczy nie tylko o tym, że pacjent się denerwuje. Warto pamiętać, że hormon stresu ma również ścisłe powiązanie z innym, o nazwie ACTH. Ten związek adrenokortykotopowy, produkowany przez przysadkę mózgową, odpowiada przede wszystkim za wydzielanie i późniejszą syntezę kortyzolu. Objawy, jakie daje hormon stresu zależą zatem poniekąd od ACTH. Jeśli poziom kortyzolu jest zbyt wysoki, może wskazywać np. na zmiany nowotworowe, w tym raka płuc i tarczycy. Przyczyną może być także guz nadnerczy oraz gruczolak przysadki. Co ciekawe, podwyższony kortyzol jest także domeną osób chorych na anoreksję i depresję – dotyka ich bowiem znacznie więcej skrajnych sytuacji. Przy takich chorobach może pojawić się np. zaburzenie regularnego miesiączkowania u kobiety, co również jest związane ze stresem. Czasem zły wynik powodowany jest zbyt intensywną aktywnością fizyczną przed badaniem, więc jeśli taka okoliczność miała miejsce, test należy powtórzyć.

Kortyzol poniżej normy

„Kortyzol – jak obniżyć jego poziom?” To pytanie najczęściej zadawane po otrzymaniu negatywnych wyników. Może się jednak zdarzyć, że odczyt nie jest podwyższony, ale wręcz przeciwnie – sporo poniżej normy. Warto wtedy dowiedzieć się więcej na temat niedoczynności kory nadnerczy, zwanej też chorobą Addisona. Sytuacja ta może mieć przyczynę np. w odniesieniu do ostrej reakcji autoimmunologicznej, również po przebytej gruźlicy. Tu ponownie pojawia się kwestia stałego dbania o swoje zdrowie, o co apelują lekarze. Warto pomyśleć także o stosowaniu leków i suplementów, będących uzupełnieniem potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu mikroelementów. Ma to znaczenie nie tylko w sytuacjach obniżonego kortyzolu, ale także w ograniczaniu rozwoju innych chorób.

Ile kosztuje badanie poziomu kortyzolu we krwi?

Za ile można badanie na kortyzol? Cena takiej usługi jest zależna od placówki lub abonamentu medycznego. Kwoty na rachunku zaczynają się zazwyczaj od 40 zł, lecz raczej nie przekraczają 100 zł. Trzeba podkreślić, że na terenach mocno zurbanizowanych większość laboratoriów ma taką opcję w ofercie, więc ze znalezieniem odpowiednio atrakcyjnego cenowo miejsca nie powinno być problemów.

Omawiając hormon stresu, warto zdać sobie sprawę z tego, że i o tę sferę swojego życia należy dbać. Dokładnie tak, jak duże znaczenie ma prawidłowa pielęgnacja skóry dla wyglądu, tak ograniczanie zdenerwowania wpływa na właściwą równowagę hormonalną wewnątrz organizmu. Ta z kolei odwdzięcza się prawidłowym funkcjonowaniem wszystkich narządów i właściwym przebiegiem wszystkich czynności fizjologicznych.

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Płyn Lugola - czym jest, jak działa, kiedy stosować oraz czy szkodzi?
Jod jest jednym z pierwiastków o kluczowym znaczeniu dla ludzkiego zdrowia. Większość osób myśli o jodzie jedynie w kontekście skażenia radioaktywnego, lecz jego spektrum działania jest dużo szersze....

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia norma...

Choroby i dolegliwości

Czym jest insulinooporność? Przyczyny, objawy i leczenie
Insulina jest niezwykle ważnym hormonem, wytwarzanym w trzustce. Odpowiada ona za utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Przy współpracy z glukagonem kontroluje również transport glukozy do poszczególnych kom&oac...

Serce i układ krążenia

Saturacja krwi – czym jest, jakie są normy i jak mierzyć? Jak prawidłowo zbadać saturację krwi?
W związku z szalejącą obecnie pandemią Covid-19 dużo się mówi o ewentualnych objawach, które w głównej mierze związane są z układem oddechowym, ponieważ to on jest w szczególności narażony na działalność wirusa SARS-COV-2. Jednym ...

Przeziębienie i grypa

10 najlepszych domowych sposobów na ból gardła, cz. I
Ból gardła to jeden z częstszych problemów zdrowotnych okresu jesienno-zimowego. Zwykle pojawia się nagle. Zwykle też nie jesteśmy na niego absolutnie przygotowani. Zanim więc zdążymy wybrać się do apteki lub zamówić przez internet o...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Układ pokarmowy

Stomia - czym jest i jak wygląda: rodzaje, pielęgnacja i dieta. Poradnik dla stomików
Stomia to bardzo przykra przypadłość, która potrafi utrudnić życie. Dla wielu osób wypróżnianie się do worka oznacza koniec wcześniej prowadzonego życia. Jak się jednak okazuje, wcale tak nie musi być!...

Układ nerwowy

Ból z tyłu głowy: rodzaje, przyczyny i leczenie. Co może oznaczać ucisk z tyłu głowy?
Pacjenci skarżą się na ból zlokalizowany z tyłu głowy. To powszechna przypadłość, która dotyczy każdego, bez względu na płeć i wiek. Niejednokrotnie bywa ignorowana lecz może również zwiastować poważniejszą chorobę....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Suchość w gardle: czym skutecznie nawilżać gardło? Spraye, syropy i domowe sposoby
Nawet 46% Polaków skarży się na suchość nie tylko w gardle, ale także w jamie ustnej. Choć problem ten najczęściej dotyczy seniorów, również młodym ludziom doskwiera suchość w gardle....

Układ oddechowy

Krew z nosa u dziecka – przyczyny, leczenie i pierwsza pomoc
Większość dzieci miewa krwotoki z nosa. Zazwyczaj są to niegroźne i sporadyczne przypadki. Jednak czasami spowodowane są poważniejszymi dolegliwościami. Dlatego warto wiedzieć, jak się zachować w takiej sytuacji i jak uniknąć nawrotów....

Mięśnie i kości

Co Twój wiek metaboliczny naprawdę mówi o Twoim zdrowiu?
Wiek metaboliczny to niezwykle ważny wskaźnik, który informuje o kondycji naszego ciała. Mówi on bowiem o sprawności organizmu i obrazuje, na ile lat czuje się człowiek. Choć wiek metaboliczny w dużej mierze uwarunkowany jest genetycznie,...

Choroby skóry

Zapalenie mieszków włosowych: objawy, leczenie, skuteczne maści i kosmetyki
Zapalenie mieszków włosowych jest dość powszechnie spotykanym problemem skórnym. Mamy z nim do czynienia wówczas, gdy mieszek włosowy zostanie zainfekowany, co doprowadza do jego zagonienia, a następnie przekształca się w stan zapa...

Układ pokarmowy

Krew w kale: objawy, badania i leczenie. Jaką chorobę może zwiastować?
Krew w kale zauważona przez każdą osobę powinna zaniepokoić i skłonić do wizyty u lekarza. Może mieć różne przyczyny od hemoroidów, po raka jelita grubego, dlatego tak ważna jest szczegółowa diagnostyka....

Przeziębienie i grypa

Nawłoć: tajemnica żółtego ziela. Właściwości, działanie i zastosowanie
Pomimo gwałtownego rozwoju medycyny na przestrzeni ostatnich lat, wciąż niesłabnącą popularnością cieszy się ziołolecznictwo. Przeczytaj co potrafi nawłoć i jak stosować to ziele....

Układ nerwowy

Patologiczny lęk i strach - jak nie dać się sparaliżować?
Bardzo dużo zaburzeń psychicznych - m.in. takich jak napady lęku - ma związek z doświadczanym stresem. Pracoholizm, życie w ciągłym biegu, brak odpoczynku - to wszystko przyczynia się do poczucia bycia zestresowanym, a tym samym do rozwoju zaburzeń....

Dlaczego my?

why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.