Żywokost lekarski (kosztywał) – maść, olej i nalewka. Jakie właściwości, zastosowanie oraz działanie ma żywokost?

Żywokost lekarski (kosztywał) – maść, olej i nalewka. Jakie właściwości, zastosowanie oraz działanie ma żywokost? - zdjęcie

Żywokost lekarski należy do nieco zapomnianych roślin leczniczych. Jego właściwości znano już w czasach starożytnych. Z powodzeniem stosowano go przy złamaniach oraz oparzeniach i odmrożeniach. Obecnie przeżywa odrodzenie. Co warto wiedzieć o tej roślinie?

Czym jest żywokost lekarski (kosztywał)?

Żywokost lekarski (Symphutym officinale L.) znany w tradycji ludowej jako „kosztywał” i „żywy gnat” jest rośliną wieloletnią z rodziny szorstkolistnych (Boraginaceae). Rośnie prawie w całej Europie (z wyjątkiem krańców północnych i południowych) oraz Azji (aż po wschodnią Syberię). W Polsce można go spotkać nad brzegami rzek i jezior, w wilgotnych rowach oraz na mokrych łąkach całego niżu i rejonu podgórskiego.

Jak wygląda żywokost?

Łodyga rośliny osiąga długość około 1 metra. Jest prosto wzniesiona, kanciasta, z wieloma odgałęzieniami. Liście rośliny są bardzo długie (ok. 50 cm), szorstkie, owłosione i bardzo ostro zakończone. Kwiaty zwykle zwisają i mają kolor purpurowo-fioletowy lub biały. Część leczniczą rośliny stanowi głównie długi (ok. 80 cm), gruby i rozgałęziony korzeń grubości kciuka, który z zewnątrz jest ciemno-brązowy (prawie czarny), a w środku biały lub żółty. Po jego rozcięciu wydziela się lepki, tłusty śluz. Do celów leczniczych wykorzystuje się korzeń żywokostu wykopywany na jesieni lub wiosną w drugim oraz trzecim roku wegetacji, z upraw lub stanu naturalnego oraz świeże liście.

Jakie właściwości ma żywokost lekarski?

Korzeń żywokostu (Radix Symphyti) zawiera około 1,5% alantoiny, 6,5% garbników, 10-15% śluzu, kwasy wielofenolowe (chlorogenowy, kawowy i litospermowy), skrobię, asparaginę, -sytosterol, związki cukrowe, aminokwasy, olejki eteryczne oraz sole mineralne (z dużą ilością krzemu). Tak bogaty skład sprawia, że korzeń i jego wyciągi przyjmowane doustnie działają powlekająco, regenerująco i ściągająco na błony śluzowe żołądka i jelit. Ponadto, zmniejszają i hamują mikrokrwawienia z uszkodzonych naczyń włosowatych w przewodzie pokarmowym, zmniejszają stan zapalny i ułatwiają zabliźnianie ubytków spowodowanych owrzodzeniem. Hamują także proces zanikania błon śluzowych żołądka i jelit u osób w podeszłym wieku. Badania kliniczne wykazały również wysoką skuteczność przy wypełnianiu ubytków kostnych po złamaniach, między innymi przez zwiększenie liczby leukocytów obojętnochłonnych oraz pobudzanie mechanizmów obronnych. Stwierdzono także, że wyciąg z korzenia żywokostu wpływa korzystnie na błony śluzowe, dlatego można go stosować do płukania jamy ustnej i gardła. W niektórych rejonach Austrii i Niemiec liście żywokostu zanurza się w cieście na omlety i wypieka.

Żywokost lekarski na stawy

Stwierdzono zbawienny wpływ nalewki z żywokostu na obrzęki, stany zapalne choroby zwyrodnieniowe stawów. Nawet w przypadkach, kiedy zawiodą wszystkie metody stosowane przez lekarzy, żywokost potrafi zdziałać prawdziwe cuda. Wcierany w chory staw i sąsiadujące z nim kości i mięśnie przywraca ruchliwość stawów i je regeneruje. Podobny wpływ wywierają zaparzone liście żywokostu. Na stawy przykłada się ciepłą papkę sporządzoną z liści. Działa bardzo szybko i skutecznie w przypadku skręcenia, zwichnięcia i przeciążenia stawu. Pomaga również przy deformacjach stawów i wystających kostkach na rękach i stopach. Liście żywokostu można również stosować jako dodatek do kąpieli w chorobach reumatycznych, dnie moczanowej, bólach kostnych, uszkodzeniach dysku międzykręgowego oraz żylakach i złamaniach kości.

Maść z żywokostu – jak przygotować i jakie są jej właściwości?

Zewnętrzne stosowanie żywokostu na uszkodzoną skórę przyspiesza ziarninowanie, dlatego wykorzystuje się go do sporządzania maści. Można ją z powodzeniem stosować na rany, owrzodzenia, otarcia, oparzenia, odmrożenia, owrzodzenia żylakowe nóg, egzemy i odleżyny, również u zwierząt. Maść z żywokostu można kupić w każdej aptece, ale łatwo sporządzić ją domowym sposobem.

Żywokost – maść

Cztery do sześciu świeżych, umytych korzeni żywokostu należy pociąć na mniejsze kawałki, włożyć do garnka i krótko przesmażyć z około 250 gramami czystego smalcu, po czym pozostawić na noc. Następnego dnia całość ogrzać, przecedzić przez ściereczkę i wycisnąć. Przełożyć do małych słoiczków i po wystygnięciu gotową maść żywokostową przechowywać w lodówce.

Zobacz także: Pielęgnacja ciała

Nalewka z żywokostu – jak przygotować i jakie są jej właściwości?

Nalewka z żywokostu stosowana do nacierania chorych stawów i kończyn skutecznie przywraca ich ruchliwość i likwiduje obrzęki oraz stan zapalny. Leczy również reumatyzm, dyskopatię, schorzenia kręgosłupa, stany zapalne ścięgien oraz pomaga przy złamaniach kości.

Nalewka z żywokostu na spirytusie

Korzenie żywokostu należy umyć i wyszorować szczotką. Następnie pociąć na małe kawałki i przełożyć do butelki, aby ściśle ją wypełniły, aż po szyjkę. Teraz trzeba je zalać spirytusem rozcieńczonym pół na pół z wodą lub żytniówką (płyn musi zakrywać wszystkie korzenie). Butelka musi zostać zakręcona i pozostawiona na 14 dni w ciepłym miejscu (na słońcu lub w pobliżu kaloryfera czy pieca).

Na co trzeba uważać, stosując żywokost? – przeciwwskazania

Żywokost lekarski zawiera toksyczne alkaloidy pirolizydynowe (symfytynę, echimidynę, likopsaminę, acetylolikopsaminę, lasiokarpinę, N-tlenek heliosupiny), których wykrycie spowodowało znaczne zmniejszenie zainteresowania rośliną na długie lata. Stwierdzono, że długotrwałe przyjmowanie preparatów z kosztowałem powoduje stopniowe uszkodzenia miąższu wątroby, polegające na powiększaniu jego komórek, powstawaniu zwłóknień i przerastaniu tkanki w przewodach żółciowych, co w końcu może doprowadzić do marskości wątroby, zwiększając ryzyko powstania nowotworu. Na szczęście roślinę przywrócono do łask, ponieważ badania kliniczne wykazały, że stosowana zewnętrznie jest całkowicie bezpieczna. W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są gotowe preparaty z kosztywału, jak np. maść i olej z żywokostu czy olej żywokostowy z gojnikiem stosowany na odmrożenia.

Jak uprawiać żywokost lekarski?

Kosztywał należy do jednego z najlepszych ziół, jakie oferuje natura. Doraźnie można nawet stosować okłady przygotowane ze świeżych liści żywokostu. Wystarczy je zerwać, zgnieść, przyłożyć na zranione czy stłuczone miejsce, zabandażować i pozostawić na godzinę na skórze. Z uwagi na cenne właściwości lecznicze, praktycznie w każdym ogrodzie powinien rosnąć żywokost. Korzeń dostępny jest w sklepach ogrodniczych. Można też uprawiać go z nasion, które wysiewa się jesienią lub wiosną. Żywokost jest gatunkiem mrozoodpornym.

Należy dodać, że oprócz cennych właściwości leczniczych pełni również funkcję ozdobną – nadaje ogrodowi naturalistyczny charakter. Można go również wykorzystać do produkcji naturalnego nawozu i preparatu do ochrony roślin. Kwitnienie żywokostu przypada na maj i czerwiec. Kwiaty mają rurkowato-dzbanowaty kształt, purpurową barwę (czasem białą lub kremową) i zebrane są w zwisające kwiatostany. Owocem żywokostu jest lśniąca, czarna rozłupka. W sprzedaży dostępne są atrakcyjne odmiany rośliny: Aureum o liściach przebarwiających się na złoto oraz Purpureum o pełnych kwiatach. Kosztywał jest łatwy w uprawie, może rosnąć zarówno na stanowisku słonecznym, jak i częściowo zacienionym. Ważne, aby podłoże było żyzne i dość wilgotne (nie znosi suszy).

Ile kosztuje żywokost?

Preparaty z kosztywału nie są drogie. Maść żywokostową można kupić za około 20 złotych za 100 ml, czysty olej z żywokostu kosztuje około 20 złotych za 100 ml, a żywokost z gojnikiem około 15 złotych za 100 ml.

Maść z żywokostu, czy nalewka z tej cennej rośliny leczniczej powinna znajdować się w każdej apteczce domowej.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Układ nerwowy

Tajemnice Hipokampu: kluczowa rola w pamięci i emocjach
W fascynującym świecie neurobiologii, hipokamp stanowi centralny obszar, którego tajemnice stopniowo odkrywane są przez badaczy. Jego kluczowa rola w kształtowaniu pamięci i regulacji emocji sprawia, że staje się niezwykle istotnym obszarem zain...

Układ rozrodczy i moczowy

Bakterie w moczu: przyczyny, objawy, interpretacja wyników i sposoby leczenia zakażeń układu moczowego
W prawidłowo funkcjonującym układzie moczowym nie występują bakterie, dlatego ich obecność świadczy o rozwoju stanu patologicznego. W medycynie ten stan określa się jako bakteriomocz....

Układ pokarmowy

Dieta przed kolonoskopią – co można jeść, a czego unikać? Przygotowanie do badania
Kolonoskopia to badanie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, które pozwala wykryć zmiany chorobowe w jelicie grubym oraz w dolnym odcinku jelita cienkiego. Aby uzyskać miarodajne wyniki, należy się do niego odpowiednio przygotować. Bardzo istot...

Dieta i odchudzanie

Dieta białkowo-tłuszczowa – zasady i efekty. Kto powinien jej spróbować?
Dieta białkowo-tłuszczowa stanowi ciekawą opcję dla tradycyjnych sposobów żywienia. W zależności od swoich potrzeb możesz zdecydować się na przestrzeganie zasad tradycyjnego modelu żywieniowego low carb lub diety ketogenicznej. Druga z nich pozw...

Układ pokarmowy

Nowotwory: typy i rodzaje raków oraz etapy i przebieg kancerogenezy w złożoności choroby nowotworowej
Nowotwory stanowią kompleksowe wyzwanie dla dziedziny medycyny oraz zdrowia publicznego. Istnieje różnorodność typów i rodzajów raków, charakteryzujących się unikalnymi cechami, a także mechanizmami rozwoju. Zrozumienie etap...

Dieta i odchudzanie

Cudowne właściwości naturalnych napojów – na zdrowie, urodę i przemianę materii
Moc ziół znana jest od wielu wieków, a ich rozsądne i uzasadnione wykorzystanie umożliwia uzyskanie znaczącej poprawy stanu zdrowia i kondycji organizmu. Jeżeli chcesz wiedzieć jak przyśpieszyć metabolizm, w nocy spać spokojnie, a także&l...

Układ rozrodczy i moczowy

Jak przyspieszyć okres? Domowe sposoby, zioła i witaminy na wywołanie miesiączki
Wakacyjny wyjazd, ślub, sesja zdjęciowa - to tylko wybrane sytuacje, w których kobiety zastanawiają się, jak przyspieszyć okres. Miesiączka, zwłaszcza bardzo obfita lub bolesna, może znacząco utrudniać funkcjonowanie. Czy istnieją domowe sposoby...

Układ pokarmowy

Dieta w insulinooporności – co jeść, by czuć się dobrze? Zasady komponowania posiłków
Insulinooporność to powszechnie występujące zaburzenie metaboliczne, które polega na obniżeniu wrażliwości tkanek na insulinę. W konsekwencji dochodzi do podniesienia produkcji insuliny, co pozwala na unormowanie stężenia glukozy we krwi. Nielec...

Dieta i odchudzanie

Dieta przeciwnowotworowa - żywność obniżająca ryzyko raka. Zasady, wskazówki, produkty
Odpowiednio zbilansowany tryb żywienia odgrywa kluczową rolę w prewencji szerokiego spektrum chorób nowotworowych. Dzięki zawartości konkretnych składników produkty, takie jak owoce, warzywa, nabiał czy zioła, wspierają układ immunologicz...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.