Melatonina a sen – jakie ma właściwości, zastosowanie oraz skutki uboczne?

Melatonina a sen – jakie ma właściwości, zastosowanie oraz skutki uboczne? - zdjęcie

Obecnie coraz więcej osób ma problemy ze snem. Szacuje się, że powodu zaburzeń snu cierpi aż połowa populacji. Związane jest to przede wszystkim z trudnymi, stresującymi warunkami życia. Na co dzień towarzyszy nam ciągła obawa – o pracę, zdrowie, bezpieczeństwo, trwałość związku itd. Podświadomie martwimy się o przyszłość, a beztroskie czasy bezpowrotnie już minęły. Sytuacja ta w prosty sposób przekłada się na nasz wypoczynek, a przede wszystkim na jakość snu. Ten powinien być długi, głęboki, spokojny, relaksujący, przywracający siły fizyczne i zdrowie psychiczne. Tymczasem jest krótki, przerywany, nieraz w ogóle nie przychodzi – godzinami przewracamy się w nocy w łóżku, a rano pędzimy do pracy… i koło się zamyka. Bardzo często sięgamy po różne środki nasenne, które niestety okazują się mało skuteczne lub otępiają, uniemożliwiając sprawne działanie podczas dnia. A może melatonina spełni nasze oczekiwania?

Melatonina: czym jest?

Melatonina jest hormonem wydzielanym głównie po zapadnięciu zmroku przez szyszynkę (gruczoł znajdujący się w mózgu). Dlatego często nazywa się ją hormonem nocy, czy też hormonem snu. W miarę uwalniania jej do krwi stajemy się coraz bardziej senni, aż w końcu zasypiamy. Zazwyczaj największe stężenie melatoniny występuje między północą a trzecią nad ranem. Szyszynka pełni bardzo ważną funkcję w zegarze biologicznym każdego człowieka, ponieważ reguluje cykl dnia i nocy. Niewielkie ilości melatoniny wytwarzane są również przez siatkówkę oka oraz w szpiku kostnym i jelitach (gdzie steruje jego ruchami). Badania naukowe wykazały, że melatonina posiada własności przeciwutleniające i zwiększające odporność. To dlatego długi, spokojny sen wzmacnia organizm i regeneruje jego siły witalne. Typowe leki na sen (benzodiazepiny, barbiturany i niebarbiturowe leki nasenne) są związkami chemicznymi, które w sposób sztuczny oddziałują na układ nerwowy, działając uspokajająco, przeciwlękowo, otępiająco itp., natomiast melatonina dostępna w tabletkach i kroplach jest substytutem naturalnego hormonu, wytwarzanego przez organizm człowieka.

Jaki jest wpływ melatoniny na sen?

Najczęściej do zaburzeń snu dochodzi na skutek niezgodności między rytmem dobowym organizmu a tym, który narzuca prowadzony styl życia, np. oglądanie telewizji czy granie w gry komputerowe do późnych godzin nocnych, praca nocą i na zmiany, całodobowa opieka nad chorym itp. Osoby zmagające się z bezsennością często odczuwają zmęczenie, ale wcześniejsze położenie się do łóżka wcale nie sprawia, że zasypiają. Zdarza się, że odczuwają senność dopiero ok. 2 w nocy lub nad ranem. Ich sen jest krótki i nie daje wypoczynku. Wręcz przeciwnie, spada ich kondycja fizyczna oraz psychiczna, mają problemy z koncentracją i zapamiętywaniem informacji, są bardziej nerwowi i drażliwi. Problemy z zaśnięciem występują również u osób przemęczonych, zestresowanych, żyjących w napięciu. Ich sen jest zazwyczaj krótki, niespokojny i nieefektywny. Problem ze snem u osób po 60. roku życia wynika ze znacznego zmniejszenia ilości wydzielanej melatoniny przez szyszynkę, a co za tym idzie, występuje u nich skrócenie fazy snu, przez co śpią krócej i budzą się bardzo wcześnie, np. o 5 rano i chociaż nadal czują się zmęczeni, nie mogą już zasnąć. Ponieważ melatonina reguluje rytm dobowy, stosuje się ją do leczenia bezsenności, przez dodatkowe dostarczanie jej do organizmu, np. w postaci tabletek. Bardzo wysoką skuteczność leku obserwuje się też przy zaburzeniach snu wynikających z rozregulowania cyklu dnia i nocy, a więc u osób: pracujących na zmiany, często podróżujących samolotem do innych stref czasowych, zmagających się z chorobami oczu oraz z tzw. zespołem opóźnionej fazy snu. Również w przypadkach bezsenności przewlekłej i starczej obserwuje się korzystny wpływ melatoniny na sen. W badaniach klinicznych stwierdzono, że ułatwia ona zasypianie i poprawia jakość snu, przy czym czas zasypiania ulega skróceniu, a czas snu ulega wydłużeniu. Człowiek nie budzi się w nocy, śpi zdrowo i głęboko. Niestety, w niektórych przypadkach bezsenności spowodowanej depresją, stanami lękowymi, refluksem i zaburzeniami hormonalnymi, melatonina okazuje się często nieskuteczna.

Jaka melatonina będzie najlepsza?

W aptece można kupić bez recepty wiele różnych specyfików pomagających w bezsenności, między innymi właśnie melatoninę. Cena leku nie jest wysoka i zazwyczaj zależy od producenta. Dostępna jest w postaci tabletek, kapsułek, kropli, listków i sprayu. Trudno powiedzieć, jaka postać będzie najlepsza, ważne jest, że każda z nich, zastosowana w odpowiedniej dawce, jest skuteczna. Wszystko zależy od indywidualnych preferencji. Dla osób, które nie przepadają za łykaniem tabletek i kapsułek, bardzo wygodną alternatywą będzie forma listków, które szybko rozpuszczają się na języku, powoli uwalniając melatoninę. Posiadają one odświeżający, miętowy smak i nie zawierają cukrów, dlatego można je stosować bezpośrednio przed snem, po umyciu zębów. Krople natomiast można rozpuścić w płynie lub bezpośrednio aplikować na język bezryzyka narażenia na skażenie mikrobiologiczne. Bardzo wygodna i niezwykle przydatna do stosowania u osób chorych, mających trudności z przełykaniem, starych i niedołężnych, jest melatonina w sprayu. Działa niezwykle szybko, bo już po 5 minutach po podaniu – wystarczy rozpylić na lub pod język odpowiednią dawkę leku (zazwyczaj jedną lub dwie).

Czy melatonina jest szkodliwa? - przeciwwskazania

Badania kliniczne nie wykazały szkodliwości leku, jeśli ten stosowany jest w dawkach terapeutycznych. Nie mogą go przyjmować osoby nadwrażliwe na melatoninę. Przeciwwskazania dotyczą także kobiet w ciąży i karmiących piersią. Przed rozpoczęciem leczenia warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli leczymy się na depresję, nadciśnienie tętnicze, serce lub padaczkę, z uwagi na możliwość wystąpienia interakcji z innymi lekami. Podobnie osoby z zaburzeniami czynności wątroby, zaburzeniami funkcji układu odpornościowego, zaburzeniami hormonalnymi lub zaburzeniami czynności nerek koniecznie powinny zasięgnąć porady specjalisty.

Czy od melatoniny można się uzależnić?

Przyjmowanie melatoniny jest bezpieczne. Stosowanie jej nawet przez dłuższy czas nie wywołuje uzależnienia. Jednak lepiej, aby dawkę leku oraz czas trwania kuracji ustalił lekarz rodzinny, który zna ogólny stan zdrowia pacjenta i jego wrażliwość na leki. Melatonina może być stosowana nie tylko przy bezsenności, ale również przy innych dolegliwościach, np. może poprawić kondycję oczu, łagodzić objawy depresji, łagodzić skutki refluksu, czy zwiększać stężenie hormonu wzrostu (HGH) u mężczyzn.

Jak dawkować melatoninę?

Na każdym opakowaniu leku znajdziemy szczegółowe informacje, w jaki sposób go stosować i jak działa melatonina. Dawkowanie uzależnione jest od stężenia substancji czynnej, wieku oraz masy ciała pacjenta. Najlepiej, aby precyzyjną dawkę ustalił lekarz. Zazwyczaj, w zaburzeniach snu związanych ze zmianą stref czasowych, stosuje się 2-3 mg melatoniny raz na dobę po zapadnięciu zmroku, rozpoczynając od pierwszego dnia podróży, a kończąc po 3 dniach od jej zakończenia. W zaburzeniach rytmu dobowego snu i czuwania związanych np. z pracą zmianową przyjmuje się 1 do 5 mg na dobę, na godzinę przed snem. W zaburzeniach rytmu dobowego snu i czuwania u osób niewidomych należy przyjmować od 0,5 mg do 5 mg raz na dobę około godziny 21 – 22. Działanie leku obserwuje się stopniowo, nierzadko po upływie 2 tygodni od jego przyjmowania. Aby zasnąć, melatoninę stosuje się około pół godziny przed snem, wyjątek stanowią krople, listki i spray, które działają szybciej. Jeśli terapia ma polegać na wyregulowaniu rytmu dobowego, lek zażywa się 2-3 godziny przed snem.

Czy przyjmowanie melatoniny wiąże się z działaniami niepożądanymi?

Na ulotkach dołączonych do leku znajdziemy możliwe działania niepożądane, jakie daje melatonina. Skutki uboczne leku występują rzadko. Należą do nich: nudności, senność oraz bóle i zawroty głowy. Przyjmowanie melatoniny w zbyt dużych ilościach jest szkodliwe.

Czy melatoninę mogę stosować dzieci?

Badania kliniczne wykazały, że melatonina dla dzieci nie jest wskazana, dlatego nie należy podawać jej bez uprzedniej konsultacji z lekarzem. W niektórych przypadkach, do których należą np. ADHD i autyzm stosuje się melatoninę, jednak w niewielkich dawkach.

Podsumowując: melatonina pomaga w zaburzeniach snu oraz zaburzeniach rytmu dobowego, wydłuża sen i podnosi jego jakość.

Zobacz również inny artykuł: Brak miesiączki – jakie mogą być tego przyczyny?

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Układ oddechowy

Krztusiec (koklusz) – jakie są objawy i jak leczyć?
Krztusiec jest ostrą w przebiegu chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie. Głównym objawem klinicznym są nawracające napady silnego kaszlu, które prowadzą do utrudnienia oddychania.Czym jest krztusiec (koklusz)?Krztus...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Zdrowy tryb życia

Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...

Serce i układ krążenia

15 najczęstszych chorób układu krążenia: diagnostyka i leczenie
Choroby układu krążenia stanowią główną przyczynę zgonów w Polsce. Szybka diagnostyka, podejmowanie leczenia i działań profilaktycznych mogą ochronić pacjentów przed rozwojem najpoważniejszych dolegliwości i powikłań....

Dieta i odchudzanie

Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?
Choroby metaboliczne obejmują szeroki zakres dolegliwości spowodowanych zaburzeniami przemian biochemicznych w organizmie. W ostatnich kilkudziesięciu latach ich częstotliwość znacznie wzrosła....

Układ nerwowy

Choroby neurodegeneracyjne - jak nie przeoczyć pierwszych objawów?
Choroby neurodegeneracyjne są związane z postępującą degeneracją neuronów w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Termin ten dotyczy wielu rodzajów schorzeń, które różnią się między sobą pod względem objawów....

Dieta i odchudzanie

Dieta FMD – na czym polega dieta imitująca post, która odmładza organizm?
Dieta FMD (Fasting Mimicking Diet – dieta imitująca post) została opracowana przez profesora Valtera Longo. To stosunkowo nowe podejście do tematu postu okresowego, którego celem jest odmłodzenie organizmu przy jednoczesnym zmniejszeniu ry...

Dieta i odchudzanie

Dzika róża – naturalne źródło witamin. Właściwości lecznicze i zastosowanie
Dzika róża od wieków wykorzystywana jest w medycynie tradycyjnej. Szczególną popularnością cieszyła się w Grecji i Rzymie. Współcześnie cenimy ją za wysoką zawartość kwasu askorbinowego oraz witamin z grupy B....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Berberys – właściwości zdrowotne i zastosowanie roślinnego antybiotyku
Naturalne metody leczenia i wzmacniania organizmu cieszą się coraz większą popularnością wśród osób dbających o zdrowie. Ciekawym uzupełnieniem codziennej diety może okazać się berberys. Bogaty skład fitochemiczny sprawia, że roślina wyr&...

Dieta i odchudzanie

Astaksantyna – królowa antyoksydantów, która działa jak eliksir młodości
Astaksantyna jest wyjątkowo silnym antyoksydantem. Skutecznie zwiększa odporność organizmu na promieniowanie słoneczne oraz zapobiega fotostarzeniu się skóry. ...

Dieta i odchudzanie

Dietetyk radzi - domowe sposoby na schudnięcie bez ćwiczeń
Wielu z nas nie ma czasu na regularne treningi sportowe. W takiej sytuacji warto pamiętać o kilku podstawowych regułach dietetycznych, które mogą znacznie przyspieszyć proces odchudzania. Zastanawiasz się, które domowe sposoby na schudnię...

Kosmetyki i uroda

Odżywcze i regenerujące maseczki na twarz – jak zrobić maseczkę oczyszczająca domowymi sposobami?
Podstawowa pielęgnacja skóry twarzy powinna opierać się na jej dokładnym i delikatnym oczyszczaniu, tonizacji, a następnie zastosowaniu odpowiednio dobranego serum i kremu. Dodatkowymi zabiegami, które warto wdrożyć do swojej p...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem