Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) – przyczyny, objawy, leczenie

przewlekłe zapalenie trzustki - zdjęcie

Przewlekłe zapalenie trzustki (łac. pancreatitis chronica) jest przewlekłym, zazwyczaj długotrwałym procesem zapalnym, który toczy się w miąższu trzustki. PZT stanowi poważną chorobę, która może rozwijać się niepostrzeżenie latami bądź dawać z pozoru niegroźne objawy, takie jak bóle brzucha czy biegunki. Z tego powodu, choroba i dolegliwości z nią związane nierzadko są bagatelizowane, a nieprzyjemne objawy przypisywane są niestrawności czy błędom żywieniowym lub dietetycznym. Jakie zatem objawy ma przewlekłe zapalenie trzustki? Jak zdiagnozować PZT? Na czym polega leczenie choroby?

Co to jest przewlekłe zapalenie trzustki?

Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) stanowi długotrwały, przewlekły, niekiedy chroniczny stan zapalny, który występuje w miąższu trzustki. Stan ten prowadzi do nieodwracalnych zmian morfologicznych w obrębie tego narządu. Chorobie tej towarzyszy ból żołądka, a także postępująca niewydolność zewnątrz- oraz wewnątrzwydzielnicza funkcji trzustki. Warto wskazać, że we wczesnym stadium choroby zmiany w narządzie widoczne są jedynie w badaniu histopatologicznym (pod mikroskopem). Z kolei w zaawansowanych przypadkach dochodzi do włóknienia trzustki ze zwapnieniem, zanikiem miąższu oraz poszerzeniem przewodów trzustkowych.

Przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki

Najczęstszą przyczyną przewlekłego zapalenia trzustki w Polsce, bo dotyczącą około 80% przypadków, jest nadużywanie wysokoprocentowych napojów i choroba alkoholowa. Ponadto, istotnym czynnikiem sprzyjającym powstaniu oraz rozwojowi PZT jest również tytoń (palenie papierosów). Choroba w postaci przewlekłego zapalenia trzustki może być także spowodowana wysokokaloryczną dietą z dużą zawartością węglowodanów i tłuszczu, wady rozwojowe trzustki oraz zmiany, które w sposób przewlekły utrudniają odpływ soku trzustkowego i mają charakter pourazowy, pozapalny bądź nowotworowy. Niemniej jednak czynniki te rzadko są powodem pojawienia się choroby PZT.

Objawy przewlekłego zapalenia trzustki

Głównym objawem przewlekłego zapalenia trzustki jest ból brzucha. Ów ból zazwyczaj jest bardzo silny i pojawia się okresowo. Dodatkowo, dolegliwości nie ustępują po zastosowaniu środków przeciwbólowych. Najczęściej pojawia się w śródbrzuszu po posiłku lub niezależnie od jedzenia. Dolegliwości bólowe zwykle trwają wiele godzin, a ból może być opasujący bądź promieniować do kręgosłupa. Co ważne, napady boleści mogą pojawiać się na wiele lat przed postawieniem diagnozy. Należy również wskazać, że objawem PZT może być również utrata wagi ciała, która spowodowana jest strachem przed wyzwoleniem lub nasileniem dolegliwości bólowych, które pojawiają się po jedzeniu. Przyczyną utraty masy ciała może być również biegunka (stolce tłuszczowe), które są wynikiem zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki. Co ważne, chorobą, która może pojawić się w przebiegu długotrwałego PZT jest cukrzyca wywołana przez niedostateczną produkcję insuliny przez komórki trzustkowe.

Przewlekłe zapalenie trzustki a diagnoza

Przewlekłe zapalenie trzustki zazwyczaj przebiega bezobjawowo. Z tego powodu we wczesnych stadiach choroby diagnoza PZT jest niezwykle trudna, a niekiedy wręcz niemożliwa. Rozpoznanie choroby zazwyczaj możliwe jest do ustalenia w oparciu o kompletne, dokładne wyniki badań lekarskich, które obejmują:

- wywiad lekarski,

- badanie przedmiotowe,

- wyniki badań laboratoryjnych poprzez sprawdzenie poziomu leukocytów oraz enzymu amylazy we krwi,

- wyniki badań obrazowych (USG lub badania radiologicznego jamy brzusznej, a niekiedy endosonografii endoskopowej czy rezonansu magnetycznego).

Należy również wskazać, że dodatkową trudnością jest rozróżnienie zmian tj. guza zlokalizowanego w obrębie trzustki. Guz ten bowiem może mieć etiologię nowotworową bądź zapalną.

Leczenie przewlekłego zapalenia trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki może być leczone farmakologicznie lub operacyjnie. Ze względu na fakt, że zapalenie trzustki bardzo często wiąże się z dosyć silnymi dolegliwościami bólowymi dla chorego, konieczne jest podjęcie szybkiego i skutecznego leczenia objawowego. Celem działań jest poprawa samopoczucia pacjenta i podwyższenie jego komfortu. Niemniej jednak poza zastosowaniem farmakoterapii bólu, zalecana jest próba podjęcia leczenia przy pomocy preparatów enzymów trzustkowych. W tej sytuacji zakłada się, że na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego, podane w formie doustnej aktywne enzymy trzustkowe zahamują stymulację trzustki, przez co zmniejszy się nasilenie bólu. Niemniej jednak w momencie, kiedy zachowawcza terapia nie przynosi oczekiwanych rezultatów, konieczne jest wdrożenie inwazyjnych metod leczenia – endoskopowego, radiologicznego i/lub chirurgicznego. Wybór metody uzależniony jest od przyczyny bólu. U chorych z zaawansowanym, przewlekłym zapaleniem trzustki i silnym, ostrym bólem, który jest oporny na leczenie zachowawcze, należy rozważyć operację usunięcia trzustki (pankreatektomię).

Należy również wskazać, że w przypadku, kiedy przyczyną przewlekłego zapalenia trzustki jest choroba alkoholowa (niekiedy określane jako alkoholowe zapalenie trzustki), niezbędne jest odstawienie alkoholu oraz zaprzestanie palenia tytoniu. Niemniej jednak zachowanie abstynencji jest niezwykle trudne do zrealizowania, ponieważ większość pacjentów to osoby uzależnione od alkoholu. Z tego powodu zastosowanie tej metody jest możliwe po uprzednim wdrożeniu skutecznego leczenia odwykowego.

Ponadto należy nadmienić, iż pacjenci, u których stwierdzono przewlekłe zapalenie trzustki, powinny zastosować restrykcyjną dietę, której celem jest pomoc w kontroli występowania nieprzyjemnych dolegliwości towarzyszących chorobie takich jak: ból brzucha, niestrawność, wzdęcia czy biegunka. Konieczne jest zatem zmniejszenie zawartości tłuszczu w posiłkach, które powinny być spożywane w mniejszych porcjach, lecz często. W sytuacji występowania trudnych do opanowania stolców tłuszczowych, pomocne może okazać się zastąpienie tłuszczu w diecie trójglicerydami o średniej długości łańcucha. W tym przypadku należy pamiętać o doustnej suplementacji witaminami, które rozpuszczalne są w tłuszczach – A, D, E i K. Warto wskazać, że w przypadku przewlekłego zapalenia trzustki leczenie jest objawowe, które ukierunkowane jest na uśnieżenie bólu.

Co ważne, w niektórych przypadkach leczenie choroby PZT może trwać przez całe życie pacjenta. Stosunkowo częstą przyczyną hospitalizacji są w początkowym etapie epizody nasilania się dolegliwości bólowych, natomiast w późniejszym okresie mogą pojawić się powikłania, mi.in. ropnie, przetoki, objawowe torbiele rzekome, wodobrzusze, zwężenie przewodów żółciowych i/lub trzustkowych czy zakrzepica żyły śledziowej.

Przewlekłe zapalenie trzustki a rokowania

Należy wskazać, że rokowania i tempo rozwoju zmian chorobowych uzależnione jest od predyspozycji genetycznych, a także od narażenia organizmu na używki – alkohol i tytoń. Około 70% pacjentów ze zdiagnozowanym PZT przeżywa 10 lat, zaś 45% chorych – 20 lat. U około 4% chorych na przewlekłe zapalenie trzustki, które trwa 20 lat – rozwinie się rak trzustki.

Przewlekłe zapalenie trzustki a profilaktyka

Profilaktyka przewlekłego zapalenia trzustki opiera się w głównej mierze na zdrowej diecie oraz zaprzestaniu nadużywania używek – alkoholu i palenia papierosów. Co ważne, abstynencja alkoholowa i zrezygnowanie z tytoniu w momencie pojawienia się choroby mogą złagodzić, a nawet spowolnić rozwój i przebieg przewlekłego zapalenia trzustki.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Szkarlatyna - objawy, przyczyny. Jak leczyć szkarlatynę?
Jedną z typowych chorób wieku dziecięcego, rozpowszechnioną na całym świecie, jest szkarlatyna. Zazwyczaj pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym, w okresie jesienno-zimowym. Wywołuje poważne objawy, a w jej późnym okresie może nawet d...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Dieta i odchudzanie

Owoc kaki (persymona): wartości odżywcze, prozdrowotne i składniki aktywne
Owoc kaki, czyli persymona, to niesamowity produkt spożywczy, który wciąż bardzo rzadko gości na europejskich talerzach. To egzotyczny owoc o charakterystycznym smaku, który stale zyskuje na popularności wśród dietetyków ora...

Układ pokarmowy

Bulgotanie w brzuchu i przelewanie w jelitach – objawy, przyczyny, leczenie
Bulgotanie, przelewanie się, dziwne, głośne burczenie i przewracanie w brzuchu to nie tylko kłopotliwe i krępujące, ale również niepokojące objawy. Mogą wystąpić zarówno w dzień, jak i w nocy. Zazwyczaj stanowią całkowicie niegroźny ...

Informacje dla pacjenta

Wysoki puls – przyczyny, objawy jak prawidłowo zmierzyć?
Puls, inaczej tętno, określa ilość uderzeń serca na minutę, czyli częstotliwość bicia serca. Jego wartość jest dla człowieka zdrowego ściśle określana i nie powinna być ani za niska, ani zbyt wysoka. Każde odchylenie od normy wymaga ...

Serce i układ krążenia

Niewydolność krążenia - przyczyny, objawy, diagnostyka. Czym różni się ostra od przewlekłej?
Niewydolność krążenia oznacza zaburzenia w przepływie krwi przez narządy. Jest to schorzenie, które z roku na rok stanowi coraz większy problem....

Układ pokarmowy

RWS (referencyjne wartości spożycia) – jak je czytać i jakie znaczenie mają dla twojego organizmu?
Pod skrótem RWS kryje się ważna informacja o wartościach odżywczych zawartych w produktach, jakie można nabyć w sklepach spożywczych. Referencyjne Wartości Spożycia ułatwiają komponowanie zdrowych, zbilansowanych posiłków oraz kontrolę li...

Alergia

Sterydy - działanie, zastosowanie i skutki uboczne terapii sterydowej
Terminem sterydy (lub steroidy) określa się potocznie grupę leków produkowanych na wzór kortykosteroidów, czyli hormonów występujących naturalnie w ludzkim organizmie. Wykorzystywane są w leczeniu wielu chorób....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Niedoczynność tarczycy: przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie. Wpływ tarczycy na psychikę
Niedoczynność tarczycy to jedna z często diagnozowanych chorób, polegająca na niewystarczającej produkcji hormonów tarczycy. Jej objawy mają charakter dermatologiczny, neurologiczny, a nawet psychiczny, dlatego też choroba ta nie jest łat...

Układ pokarmowy

Czym jest maltodekstryna - właściwości, zastosowanie i wpływ na zdrowie
Maltodekstryna to substancja, która powszechnie stosowana jest jako dodatek do żywności, leków, suplementów diety i odżywek. Substancja jest łatwo przyswajalna przez organizm....

Układ nerwowy

Tryptofan - aminokwas na dobry sen i nastrój. Działanie, występowanie, właściwości
Odkryj potencjał tryptofanu – aminokwasu egzogennego, który nie tylko skutecznie poprawia samopoczucie i łagodzi stres, ale także odgrywa istotną rolę w leczeniu zaburzeń depresyjnych. Dowiedz się, dlaczego tryptofan jest niezbędny d...

Układ oddechowy

Chrypka: przyczyny, leczenie, pomoc przedlekarska. Jak pomóc sobie domowymi sposobami?
Chrypka jest jednym z najczęściej występujących objawów stanów zapalnych i przewlekłych chorób krtani. Matowy głos może pojawić się także wskutek palenia papierosów, nadużywania głosu oraz stresu, znacznie utrudniając codzie...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Seler naciowy – nie tylko na odchudzanie. Właściwości zdrowotne i wartości odżywcze
Seler naciowy to jeden z ulubionych produktów spożywczych miłośników zdrowego odżywiania. Charakteryzuje się wysoką gęstością odżywczą, stając się istotnym źródłem witamin i minerałów potrzebnych do prawidłowego funkcjonowan...

Przeziębienie i grypa

Anyż: przyprawa o licznych właściwościach i zastosowaniach zdrowotnych
Właściwości zdrowotne i zastosowanie anyżu jako cennego elementu zdrowej diety. Dzięki swoim właściwościom smakowym i odżywczym, anyż stanowi niezastąpiony składnik kulinarny oraz inspirację dla wielu potraw na całym świecie....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.