Sarkoidoza: jakie są objawy, przyczyny i leczenie?

baner

Sarkoidoza: jakie są objawy, przyczyny i leczenie?

Sarkoidoza często przebiega bezobjawowo, a u wielu osób zmiany w narządach ustępują samoistnie. Śmiertelność wynosi tylko kilka procent i związana jest głównie z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego lub niewydolnością układu krą

Sarkoidoza często przebiega bezobjawowo, a u wielu osób zmiany w narządach ustępują samoistnie. Śmiertelność wynosi tylko kilka procent i związana jest głównie z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego lub niewydolnością układu krążenia albo oddechowego. Niemniej jednak choroba ma bardzo przykre objawy i stanowi poważne obciążenie dla zdrowia.

Czym jest sarkoidoza?

Sarkoidoza (sarcoidosis), zwana często chorobą Besniera-Boecka-Schaumanna jest schorzeniem autoimmunologicznym, co oznacza, że nie można się nią zarazić. Występuje najczęściej u osób młodych, w wieku 20-30 lat (zdarza się też u kobiet między 50. a 60. rokiem życia). Atakuje cały organizm, tworząc w nim małe grudki zapalne, zwane ziarniniakami. Powstają one z limfocytów i makrofagów, które – w przeciwieństwie do gruźlicy – nie ulegają serowaceniu. Ponieważ choroba najczęściej atakuje płuca i węzły chłonne śródpiersia, upośledzając wymianę gazową, zalicza się ją też do śródmiąższowych chorób płuc. Sarkoidoza może także atakować inne narządy, np. serce, wątrobę, mięśnie, stawy, śledzionę, oczy itd., wywołując ich dysfunkcje.

Jak objawia się sarkoidoza?

Choroba może przez dłuższy czas atakować kilka narządów równocześnie lub kolejno, nie dając żadnych objawów. Proces ten trwa czasami nawet kilka lat. Może też od samego początku przybrać ostry przebieg, w którym występuje gorączka, ból stawów, rumień guzowaty, trudności w poruszaniu się oraz obustronne poszerzenie węzłów chłonnych. Jej postać nosi wtedy nazwę zespołu Löfgrena, który jednak, mimo nagłego nasilenia objawów, daje dobre rokowanie. Specjaliści wyróżnili również zespół Heerfordta, który charakteryzuje: gorączka, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka i ślinianek przyusznych oraz porażenie nerwu twarzowego. Obraz kliniczny choroby, nieraz również i radiologiczny, często mylony jest z gruźlicą lub inną chorobą układu oddechowego.

Sarkoidoza – objawy

Do najczęściej występujących objawów ogólnych choroby należą: uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, które są ruchome i niebolesne (limfadenopatia), utrata masy ciała, nocne poty, złe samopoczucie, bóle głowy, osłabienie, senność, stany podgorączkowe, nudności, wymioty, brak apetytu i zmęczenie. Symptomy bardziej typowe związane są z umiejscowieniem sarkoidozy. Należą do nich:

  • kaszel, duszność, świszczący oddech, niewydolność oddechowa (sarkoidoza płuc),
  • arytmia serca, niewydolność krążenia, nadciśnienie tętnicze, ból w klatce piersiowej (sarkoidoza serca),
  • suchość oczu, zaburzenia widzenia, zmiany skórne w okolicach oczu, a nawet czasowa lub trwała utrata wzroku (sarkoidoza oka),
  • zmiany skórne różnego typu i o różnym nasileniu, np. łuszczenie, przebarwienia, owrzodzenia i wykwity, pozostawiające blizny na powierzchni skóry (sarkoidoza skórna),
  • bóle oraz osłabienie mięśni i stawów,
  • powiększenie wątroby (hepatomegalia),
  • powiększenie śledziony (splenomegalia),
  • zaburzenia w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, w tym porażenie nerwów czaszkowych, głównie twarzowego (neurosarkoidoza),
  • objawy kostne (zespół Jünglinga),
  • hiperkalemia, czyli podwyższony poziom wapnia we krwi,
  • kamica nerkowa, wielomocz, czy kamica dróg żółciowych.

Jakie są przyczyny sarkoidozy?

Sarkoidoza uważana jest za chorobę przede wszystkim ludzi młodych. Zaobserwowano też, że rasa czarna choruje na nią około 10 razy częściej niż reszta populacji. Podobnie, jak w innych chorobach układu immunologicznego, tak i w przypadku sarkoidozy nie udało się ustalić jednoznacznej i jasnej przyczyny, która wywołuje schorzenie. Istnieje kilka hipotez na temat jej powstawania. Jedna z nich przyjmuje, że przyczynę nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego stanowi częste i długotrwałe narażenie na różne antygeny. Obejmuje to niektóre grupy zawodowe, między innymi:

  • rolników (insektycydy i pestycydy),
  • hodowców ptaków,
  • chemików,
  • nauczycieli,
  • lekarzy i pielęgniarki.

Druga hipoteza wiąże powstanie sarkoidozy z prątkami gruźlicy.

Jak rozpoznać sarkoidozę?

Sarkoidoza występuje w dwóch postaciach:

  • ostrej, która rozwija się głównie u osób młodych i w większości przypadków (około 80%) ustępuje samoistnie,
  • przewlekłej, dotyczącej przede wszystkim osób w starszym wieku.

Ponieważ choroba może zaatakować dowolne narządy, można zaobserwować pewne odchylenia w ich funkcjonowaniu w różnych badaniach laboratoryjnych. Mogą one wykazać np. nieznaczną leukopenię, hiperkalcemię, niedokrwistość, hipergammaglobulinemię, hiperkalciurię lub wzrost aktywności konwertazy angiotensyny we krwi, co stanowi podstawę do dalszych badań w kierunku sarkoidozy. Diagnostyka opiera się głównie na badaniach obrazowych oraz biopsji zajętych tkanek, co ostatecznie może potwierdzić rozpoznanie. Najczęściej pobiera się wycinki z węzłów chłonnych, miąższu płuc, spojówki oka, wątroby, nerek oraz skóry.

Na podstawie prześwietlenia klatki piersiowej można sklasyfikować sarkoidozę w czterech stadiach:

  • stadium I – powiększenie węzłów chłonnych wnęk i śródpiersia, bez widocznych zmian w miąższu płuc,
  • stadium II – powiększenie węzłów chłonnych oraz występowanie rozsiewów drobnoguzkowych w miąższu płuc,
  • stadium III – rozsiew drobnoguzkowy w miąższu, przy braku powiększenia węzłów chłonnych,
  • stadium IV – zwłóknienie miąższu płuc i zmiany rozedmowe (tzw. obraz plastra miodu).

Do badań wykorzystuje się ponadto:

  • tomografię komputerową klatki piersiowej, która może ujawnić rozsiew drobnoguzkowy w miąższu płuc i powiększenie węzłów chłonnych wnęk i śródpiersia,
  • rezonans magnetyczny, który pozwala ocenić zajęcie innych narządów, głównie ośrodkowego układu nerwowego i serca,
  • USG jamy brzusznej, służące do oceny wątroby, śledziony i układu moczowego,
  • EKG – pomocne w ocenie ewentualnych arytmii,
  • badanie okulistyczne, które wykonuje się u każdego pacjenta,
  • badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, które pomaga wykryć limfocytozę i wzrost poziomu białka w przypadku zajęcia ośrodkowego układu nerwowego,
  • odczyn tubrkulinowy, dzięki któremu można wykluczyć zakażenie prątkami gruźlicy.

Sarkoidoza – leczenie

W I stadium w ponad 80% przypadków osób chorych na sarkoidozę choroba ustępuje sama w ciągu około dwóch lat od jej rozpoznania. W II stadium remisja występuje w około 60% przypadków, a w III stadium – u 10-20 procent. Z uwagi na wysoki odsetek samoistnych remisji, zazwyczaj nie leczy się chorych w I i II stadium sarkoidozy. Leczenie obejmuje głównie pacjentów znajdujących się w III i IV stadium. Jeśli jednak podczas II stadium obserwuje się:

  • progresję zmian w miąższu płuc,
  • narastające zaburzenia oddychania,
  • zajęcie przez sarkoidozę serca, ośrodkowego układu nerwowego, narządu wzroku,
  • wystąpi hiperkalcemia,

u chorych również przeprowadza się odpowiednią kurację.

W leczeniu stosuje się:

  • glikokortykosteroidy (głównie Encorton. Sterydy mogą być też podawane miejscowo, np. krople do oka oraz wziewne,
  • leki immunosupresyjne (np. metotreksat, azatiopryna, leflunomid, mykofenolan mofetylu lub przeciwciała anty-TNF α)

Kuracja trwa około 1 roku. W niektórych przypadkach konieczne jest przeprowadzenie przeszczepu płuc.

Czy da się wyleczyć sarkoidozę?

Choroba ma dobre rokowanie. W przypadku zespołu Löfgrena sarkoidoza zazwyczaj cofa się bez leczenia. Badania kliniczne wykazały, że u prawie 90% chorych w ciągu dwóch lat choroba ustępuje samoistnie. W pozostałych przypadkach może postępować i stopniowo upośledzać działanie układu oddechowego. W około 5% kończy się śmiercią. Zazwyczaj ma to miejsce w wyniku upośledzenia czynności płuc, zajęcia ośrodkowego układu nerwowego lub niewydolności serca.

Sarkoidoza a praca fizyczna

Osoby cierpiące na sarkoidozę odczuwają chroniczne zmęczenie. Są osłabieni, często mają bóle głowy, stany podgorączkowe, nudności i wymioty. Do tego należy dołączyć objawy związane z zajęciem różnych narządów, głównie obniżenie wydolności oddechowej. Dlatego osoby te powinny się oszczędzać i unikać cięższej pracy fizycznej.

Sarkoidoza – dieta niskowapniowa

W przebiegu choroby bardzo często dochodzi do hiperkalcemii, dlatego pacjenci, u których stwierdzi się podwyższenie stężenie wapnia we krwi, kierowani są na badania w kierunku sarkoidozy. Dieta niskowapniowa polega na ograniczeniu spożycia nabiału, pełnoziarnistych produktów zbożowych, ryb z puszki, spożywanych z ośćmi (np. szprotek, sardynek, makreli), orzechów, migdałów oraz sezamu.

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Płyn Lugola - czym jest, jak działa, kiedy stosować oraz czy szkodzi?
Jod jest jednym z pierwiastków o kluczowym znaczeniu dla ludzkiego zdrowia. Większość osób myśli o jodzie jedynie w kontekście skażenia radioaktywnego, lecz jego spektrum działania jest dużo szersze....

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia norma...

Choroby i dolegliwości

Czym jest insulinooporność? Przyczyny, objawy i leczenie
Insulina jest niezwykle ważnym hormonem, wytwarzanym w trzustce. Odpowiada ona za utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Przy współpracy z glukagonem kontroluje również transport glukozy do poszczególnych kom&oac...

Serce i układ krążenia

Saturacja krwi – czym jest, jakie są normy i jak mierzyć? Jak prawidłowo zbadać saturację krwi?
W związku z szalejącą obecnie pandemią Covid-19 dużo się mówi o ewentualnych objawach, które w głównej mierze związane są z układem oddechowym, ponieważ to on jest w szczególności narażony na działalność wirusa SARS-COV-2. Jednym ...

Przeziębienie i grypa

10 najlepszych domowych sposobów na ból gardła, cz. I
Ból gardła to jeden z częstszych problemów zdrowotnych okresu jesienno-zimowego. Zwykle pojawia się nagle. Zwykle też nie jesteśmy na niego absolutnie przygotowani. Zanim więc zdążymy wybrać się do apteki lub zamówić przez internet o...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Układ pokarmowy

Stomia - czym jest i jak wygląda: rodzaje, pielęgnacja i dieta. Poradnik dla stomików
Stomia to bardzo przykra przypadłość, która potrafi utrudnić życie. Dla wielu osób wypróżnianie się do worka oznacza koniec wcześniej prowadzonego życia. Jak się jednak okazuje, wcale tak nie musi być!...

Układ nerwowy

Ból z tyłu głowy: rodzaje, przyczyny i leczenie. Co może oznaczać ucisk z tyłu głowy?
Pacjenci skarżą się na ból zlokalizowany z tyłu głowy. To powszechna przypadłość, która dotyczy każdego, bez względu na płeć i wiek. Niejednokrotnie bywa ignorowana lecz może również zwiastować poważniejszą chorobę....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Suchość w gardle: czym skutecznie nawilżać gardło? Spraye, syropy i domowe sposoby
Nawet 46% Polaków skarży się na suchość nie tylko w gardle, ale także w jamie ustnej. Choć problem ten najczęściej dotyczy seniorów, również młodym ludziom doskwiera suchość w gardle....

Układ oddechowy

Krew z nosa u dziecka – przyczyny, leczenie i pierwsza pomoc
Większość dzieci miewa krwotoki z nosa. Zazwyczaj są to niegroźne i sporadyczne przypadki. Jednak czasami spowodowane są poważniejszymi dolegliwościami. Dlatego warto wiedzieć, jak się zachować w takiej sytuacji i jak uniknąć nawrotów....

Mięśnie i kości

Co Twój wiek metaboliczny naprawdę mówi o Twoim zdrowiu?
Wiek metaboliczny to niezwykle ważny wskaźnik, który informuje o kondycji naszego ciała. Mówi on bowiem o sprawności organizmu i obrazuje, na ile lat czuje się człowiek. Choć wiek metaboliczny w dużej mierze uwarunkowany jest genetycznie,...

Choroby skóry

Zapalenie mieszków włosowych: objawy, leczenie, skuteczne maści i kosmetyki
Zapalenie mieszków włosowych jest dość powszechnie spotykanym problemem skórnym. Mamy z nim do czynienia wówczas, gdy mieszek włosowy zostanie zainfekowany, co doprowadza do jego zagonienia, a następnie przekształca się w stan zapa...

Układ pokarmowy

Krew w kale: objawy, badania i leczenie. Jaką chorobę może zwiastować?
Krew w kale zauważona przez każdą osobę powinna zaniepokoić i skłonić do wizyty u lekarza. Może mieć różne przyczyny od hemoroidów, po raka jelita grubego, dlatego tak ważna jest szczegółowa diagnostyka....

Przeziębienie i grypa

Nawłoć: tajemnica żółtego ziela. Właściwości, działanie i zastosowanie
Pomimo gwałtownego rozwoju medycyny na przestrzeni ostatnich lat, wciąż niesłabnącą popularnością cieszy się ziołolecznictwo. Przeczytaj co potrafi nawłoć i jak stosować to ziele....

Układ nerwowy

Patologiczny lęk i strach - jak nie dać się sparaliżować?
Bardzo dużo zaburzeń psychicznych - m.in. takich jak napady lęku - ma związek z doświadczanym stresem. Pracoholizm, życie w ciągłym biegu, brak odpoczynku - to wszystko przyczynia się do poczucia bycia zestresowanym, a tym samym do rozwoju zaburzeń....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.