Kłykciny kończyste – przyczyny, objawy, leczenie

Kłykciny kończyste należą do najczęściej występujących chorób przenoszonych drogą płciową. Są efektem zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) i mogą pojawiać się zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Choć zwykle nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla życia, wymagają diagnostyki i odpowiedniego leczenia. Nieleczone mogą się powiększać, namnażać oraz zwiększać ryzyko przeniesienia zakażenia na partnerów seksualnych. Jak wyglądają kłykciny kończyste, jakie są ich przyczyny oraz jakie metody leczenia stosuje się obecnie?

Czym są kłykciny kończyste i jak powstają?

Kłykciny kończyste (łac. condylomata acuminata) to łagodne zmiany skórne i śluzówkowe rozwijające się w obrębie okolic intymnych oraz odbytu. Powstają na skutek zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego HPV (Human Papillomavirus).

Od momentu zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów może minąć od kilku tygodni do nawet kilkunastu miesięcy. Wiele osób przez długi czas nie jest świadomych nosicielstwa wirusa.

HPV – jak dochodzi do zakażenia wirusem?

HPV jest jednym z najczęściej przenoszonych wirusów drogą kontaktów seksualnych. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim podczas kontaktów waginalnych, analnych, oralnych oraz bezpośredniego kontaktu skóry z zakażoną okolicą intymną.

Warto pamiętać, że zakażenie może wystąpić także wtedy, gdy partner nie ma widocznych objawów choroby.

Ryzyko zakażenia zwiększają:

• częsta zmiana partnerów seksualnych,
• wczesne rozpoczęcie życia seksualnego,
• osłabienie odporności,
• palenie papierosów,
• współistniejące choroby przenoszone drogą płciową,
• zakażenie HIV.

Jak wyglądają kłykciny kończyste? Objawy i charakterystyczne zmiany

Kłykciny kończyste mają zwykle postać miękkich, różowych, cielistych lub szarawych grudek. Początkowo mogą być niewielkie i trudne do zauważenia, jednak z czasem często zwiększają swoją powierzchnię.

Charakterystyczne cechy zmian obejmują:

• brodawkowatą lub kalafiorowatą powierzchnię,
• miękką konsystencję,
• tendencję do zlewania się w większe skupiska,
• lokalizację w obrębie narządów płciowych lub odbytu.

W wielu przypadkach kłykciny nie powodują dolegliwości bólowych. Mogą jednak wywoływać:

• świąd,
• pieczenie,
• uczucie dyskomfortu,
• podrażnienie podczas współżycia,
• sporadyczne krwawienia.

Gdzie najczęściej występują kłykciny kończyste u kobiet i mężczyzn?

Lokalizacja zmian zależy od płci oraz rodzaju kontaktów seksualnych.

U kobiet kłykciny najczęściej pojawiają się:

• na sromie,
• w przedsionku pochwy,
• na ścianach pochwy,
• na szyjce macicy,
• w okolicy odbytu.

U mężczyzn występują przede wszystkim:

• na żołędzi,
• napletku,
• trzonie prącia,
• mosznie,
• wokół odbytu.

Zmiany mogą także rozwijać się w jamie ustnej i gardle, szczególnie po kontaktach oralnych z zakażonym partnerem.

Diagnostyka kłykcin kończystych – jak rozpoznać zakażenie?

Rozpoznanie kłykcin kończystych opiera się głównie na badaniu lekarskim. Charakterystyczny wygląd zmian pozwala specjaliście na postawienie diagnozy już podczas wizyty.

W zależności od lokalizacji zmian diagnostyką zajmują się dermatolog, ginekolog, urolog lub proktolog. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić dodatkowe badania, takie jak:

• dermatoskopia,
• kolposkopia,
• anoskopia,
• badania molekularne wykrywające DNA HPV.

U kobiet szczególne znaczenie mają regularne badania cytologiczne oraz testy HPV, które pozwalają wykrywać zmiany przednowotworowe związane z wysokoonkogennymi typami wirusa.

Leczenie kłykcin kończystych – dostępne metody terapii

Leczenie kłykcin kończystych ma na celu usunięcie widocznych zmian oraz ograniczenie ryzyka ich nawrotu. Należy jednak pamiętać, że eliminacja brodawek nie zawsze oznacza całkowite usunięcie wirusa z organizmu.

W terapii wykorzystuje się zarówno leczenie miejscowe, jak i zabiegowe. Do preparatów stosowanych miejscowo należą między innymi imikwimod, podofilotoksyna oraz kwas trójchlorooctowy. Preparaty te powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza, ponieważ nieprawidłowe użycie może prowadzić do podrażnień i uszkodzenia zdrowych tkanek.

W przypadku większych zmian stosuje się metody zabiegowe:

• krioterapię (wymrażanie ciekłym azotem),
• elektrokoagulację,
• laseroterapię,
• chirurgiczne usunięcie zmian.

Skuteczność leczenia jest wysoka, jednak należy liczyć się z możliwością nawrotów. Wynika to z faktu, że HPV może pozostawać w organizmie mimo usunięcia widocznych objawów.

Kłykciny kończyste a ryzyko nowotworów – czy HPV może powodować raka?

Samo występowanie kłykcin kończystych zwykle związane jest z typami HPV 6 i 11, które rzadko prowadzą do rozwoju nowotworów.

Problem stanowią jednak inne, wysokoonkogenne typy wirusa, przede wszystkim: HPV 16, HPV 18, HPV 31, HPV 33 oraz HPV 45.

Przewlekłe zakażenie tymi wariantami zwiększa ryzyko rozwoju:

• raka szyjki macicy,
• raka odbytu,
• raka prącia,
• raka sromu,
• raka pochwy,
• nowotworów gardła i jamy ustnej.

Jak zapobiegać zakażeniu HPV i kłykcinom kończystym?

Najskuteczniejszą metodą profilaktyki pozostają szczepienia przeciw HPV.

Obecnie dostępne szczepionki chronią przed najczęściej występującymi typami wirusa odpowiedzialnymi zarówno za kłykciny kończyste, jak i nowotwory związane z HPV.

Dodatkowo warto:

• stosować prezerwatywy podczas kontaktów seksualnych,
• ograniczać liczbę partnerów seksualnych,
• wykonywać regularne badania ginekologiczne i urologiczne,
• dbać o prawidłową higienę intymną i odporność organizmu,
• nie lekceważyć niepokojących zmian w okolicy intymnej.

Należy jednak pamiętać, że prezerwatywa zmniejsza ryzyko zakażenia, ale nie zapewnia pełnej ochrony, ponieważ HPV może znajdować się także na skórze nieobjętej zabezpieczeniem.

Kłykciny kończyste – najczęściej zadawane pytania

Czy kłykciny kończyste są zakaźne?

Tak. Kłykciny kończyste są zmianami wywołanymi przez wirusa HPV i mogą być źródłem zakażenia dla partnera seksualnego. Do transmisji wirusa dochodzi głównie podczas kontaktów intymnych.

Czy kłykciny mogą zniknąć samoistnie?

Tak, w części przypadków zmiany mogą ustąpić samoistnie dzięki odpowiedzi immunologicznej organizmu. Nie oznacza to jednak całkowitego wyeliminowania wirusa. Każda podejrzana zmiana powinna zostać oceniona przez lekarza.

Jakie są pierwsze objawy HPV w okolicach intymnych?

Najczęściej są to niewielkie, miękkie grudki lub brodawkowate narośla w okolicy narządów płciowych. Część osób odczuwa świąd, pieczenie lub dyskomfort podczas współżycia.

Z czym można pomylić kłykciny kończyste?

Kłykciny mogą przypominać między innymi włókniaki, grudki perliste prącia, mięczaka zakaźnego, brodawki skórne czy zmiany zapalne. Dlatego samodzielne rozpoznanie często jest niemożliwe.

Czy kłykciny kończyste powodują świąd lub ból?

Najczęściej są bezbolesne, jednak u części pacjentów mogą powodować świąd, pieczenie, uczucie wilgotności, dyskomfort oraz podrażnienie podczas współżycia lub oddawania stolca.