Dieta wątrobowa – co można jeść, a czego nie wolno? Podstawowe zasady i przykładowy jadłospis

Dieta wątrobowa – co można jeść, a czego nie wolno? Podstawowe zasady i przykładowy jadłospis - zdjęcie

Dieta wątrobowa jest stosowana przede wszystkim w przebiegu schorzeń wątroby i ma na celu wsparcie funkcjonowania tego narządu. Co można jeść przy chorej wątrobie, a jakie produkty należy wykluczyć z jadłospisu?

Jaka jest rola wątroby w organizmie człowieka?

Wątroba nie bez powodu określana jest jako jeden z ważniejszych narządów w organizmie człowieka. Uczestniczy ona w wielu zachodzących w nim procesach metabolicznych, pełniąc szereg istotnych funkcji, niezbędnych dla zapewnienia jego prawidłowej pracy. Wśród najważniejszych zadań wątroby wymienia się:

  • detoksykację organizmu – wątroba neutralizuje toksyny, w tym alkohol, używki czy leki, oraz przyczynia się do ich usunięcia z organizmu;
  • wytwarzanie żółci – żółć jest niezbędna do trawienia tłuszczów;
  • produkcja białek – wątroba wytwarza aż 85% białek znajdujących się w osoczu krwi, niezbędnych w procesie jej krzepnięcia;
  • magazynowanie zapasów witamin, w tym A, B2, B3, B4, B12, D3 i K, oraz żelaza;
  • przekształcanie białek i cukrów w tłuszcze;
  • wytwarzanie, gromadzenie i uwalnianie glukozy.

Jakie są najczęstsze schorzenia wątroby?

Choroby wątroby zazwyczaj są konsekwencją nadmiernego spożywania alkoholu, zakażenia wirusami zapalenia wątroby typu B i C oraz nadwaga i otyłość, których przyczyną nierzadko jest nadmiar cukru w diecie. Uszkodzenie tego narządu może być też spowodowane niewłaściwą dietą i stałym przyjmowaniem leków. Do najczęściej występujących schorzeń wątroby zaliczamy:

  • marskość wątroby,
  • nowotwór wątroby,
  • stłuszczenie wątroby,
  • zapalenie wątroby,
  • toksyczne uszkodzenie wątroby.

Choroby tego narządu mogą dawać różne symptomy, jednak istnieje kilka niepokojących objawów. Są to przede wszystkim: żółtaczka, spadek nastroju, padaczka, nagłe osłabienie organizmu, szybkie męczenie się, niestrawność, niskie ciśnienie tętnicze oraz zaburzenia procesu krzepnięcia krwi. Zwiastunem chorej wątroby może być także biegunka tłuszczowa. Powinny być one pretekstem do konsultacji z lekarzem i wykonania badań – jedną z metod diagnozowania problemów z wątrobą jest badanie ALT. Doraźnie natomiast można stosować dostępne w aptekach leki i suplementy, np. łatwe do połknięcia kapsułki na wątrobę i trawienie.

Kiedy stosuje się dietę wątrobową?

Dieta wątrobowa stosowana jest w ramach profilaktyki lub terapii chorób wątroby. Jej celem jest wsparcie pracy wątroby, wyrównanie niedoborów żywieniowych oraz ograniczenie czynników uszkadzających i obciążających narząd. Co ważne, nie ma jednej, uniwersalnej diety wątrobowej – szczegółowe zalecenia żywieniowe zależą m.in. od rodzaju schorzenia i stopnia uszkodzenia narządu. Dietę wątrobową układa się jednak, opierając się o kilka kluczowych zasad, których przestrzeganie pomoże usprawnić funkcjonowanie narządu – zarówno w przypadku zdiagnozowania choroby, jak i wtedy, gdy jest on sprawny.

Jakie są ogólne zasady diety wątrobowej?

Właściwie opracowana dieta wątrobowa wspiera pracę narządu i zmniejsza ryzyko wystąpienia jego schorzeń. Ogólne zasady diety wątrobowej to:

  • jedzenie 5-6 mniejszych, lekkostrawnych posiłków w regularnych odstępach co 2-3 godziny;
  • spożywanie śniadania do godziny po przebudzeniu, a kolacji nie później niż 2-3 godziny przed snem;
  • przyjmowanie co najmniej 1,5 litra płynów dziennie – głównie wody mineralnej i słabych naparów herbat;
  • spożywanie świeżych, najlepiej przygotowywanych tego samego dnia posiłków;
  • gotowanie potraw w wodzie i na parze, pieczenie w folii lub duszenie bez dodatku tłuszczu i wcześniejszego smażenia;
  • unikanie smażenia potraw, zwłaszcza w głębokim tłuszczu i panierkach, oraz duszenia w ciężkich sosach;
  • unikanie ostrych przyprawy oraz soli;
  • wzbogacenie diety o metioninę, cholinę oraz witaminy B2, C i E – ograniczają one odkładanie lipidów w wątrobie, zmniejszają jej stłuszczenie i przyspieszają oczyszczanie narządu;
  • jedzenie powoli i bez pośpiechu, dokładnie przeżuwając, bez połykania dużych kęsów;
  • unikanie przejadania się, które może wywołać ból żołądka i kolkę wątrobową.

Ponadto posiłki i napoje muszą mieć odpowiednią temperaturę – nie powinny być ani bardzo gorące, ani bardzo zimne. W diecie wątrobowej warzywa powinny znajdować się w co najmniej trzech posiłkach dziennie, a owoce w maksymalnie dwóch, przy czym owoców nie powinno się jeść w ramach ostatniego posiłku. Dodatkowo zaleca się spożywanie 2-3 porcji chudego niesłodzonego nabiału dziennie oraz 3 porcji ryb tygodniowo. Słodycze natomiast są dozwolone nie częściej niż 1-2 razy w tygodniu w małych porcjach.

Co wolno jeść na diecie wątrobowej?

Zalecenia żywieniowe przy diecie wątrobowej są bardzo obszerne. Wśród produktów korzystnie wpływających na funkcjonowanie wątroby wymienia się między innymi:

  • produkty zbożowe – mąka pszenna, pieczywo pszenne dobrze wypieczone lub mieszane, kasza manna i jaglana;
  • mleko i produkty mleczne – chude mleko, chudy jogurt naturalny, maślanka, kefir;
  • zupy – chudy rosół na mięsie drobiowym, zupy na wywarach warzywnych;
  • mięso – cielęcina, jagnięcina, mięso z indyka i kurczaka bez skóry, dziczyzna, konina, królik;
  • ryby – dorsz, mintaj, flądra, szczupak, sandacz, morszczuk, halibut;
  • napoje – woda mineralna niegazowana, herbaty czarne, owocowe i ziołowe, kawa zbożowa, soki owocowo-warzywne;
  • tłuszcze – oliwa z oliwek, olej rzepakowy, margaryny roślinne;
  • warzywa – buraki, ogórki, pomidory bez skórki, sałata zielona i lodowa, brokuły, kalafior, seler, pietruszka, cukinia, ziemniaki gotowane lub pieczone bez tłuszczu;
  • owoce – jabłka bez skórki, banany, pomarańcze, mandarynki, truskawki, maliny, jeżyny, brzoskwinie, morele;
  • przyprawy – anyż, wanilia, goździki, cynamon, oregano, kwasek cytrynowy, rzeżucha, majeranek, koper.

Czego nie wolno jeść na diecie wątrobowej?

Istnieje również lista produktów, które należy wyeliminować z diety w trosce o kondycję wątroby. Są to przede wszystkim:

  • produkty zbożowe – otręby pszenne, bułki maślane, pieczywo cukiernicze, chleb razowy i żytni, pieczywo z otrębami;
  • mleko i produkty mleczne – tłuste mleko i przetwory zawierające powyżej 2% tłuszczu, mleko skondensowane, sery żółte, pleśniowe i topione, tłuste sery twarogowe;
  • zupy – tłusty rosół, zupy na wywarach z kości, grzybowych, mięsnych, zaprawiane śmietaną, zupy grochowa, fasolowa, grzybowa, kapuśniak, ogórkowa;
  • mięso – tłusta wieprzowina, baranina, tłuste mięso wołowe, mięso z kaczki i gęsi, mięsa mocno peklowane;
  • ryby – pstrąg tęczowy, sardynka, śledź, makrela, łosoś, węgorz;
  • napoje – mocna kawa ziarnista, woda gazowana, napoje gazowane, alkohol, kakao, mocna herbata;
  • tłuszcze – smalec, słonina, boczek, masło klarowane, margaryny twarde;
  • warzywa – cebula, czosnek, por, kapusta biała, czerwona, groch, fasola, rzodkiewka, kalarepa, groszek zielony, ziemniaki smażone;
  • owoce – śliwki, czereśnie, agrest, porzeczki, winogrona, gruszki, arbuz;
  • przyprawy – pieprz naturalny, papryka ostra, chili, curry, ocet, musztarda gorczyca.

Dieta wątrobowa – przykładowy jadłospis

Wbrew pozorom, posiłki przy diecie wątrobowej mogą być naprawdę urozmaicone i sycące. Jak mógłby wyglądać przykładowy jadłospis?


Pora dnia

Przykładowe dania

Śniadanie

·         bułka pszenna z chudą wędliną, twarożkiem, sałatą i pomidorem

·         płatki owsiane z mlekiem i cynamonem

·         omlet z białek jaj i mąki pszennej

Drugie śniadanie

·         koktajl bananowy

·         serek wiejski z pomidorem i bazylią

·         chleb pszenny z chudą wędliną, sałatą i ogórkiem

Obiad

·         gotowane pulpety z indyka, kasza jaglana, brokuły

·         kotlety z cielęciny i twarogu

·         pieczone udko z kurczaka bez skóry z ryżem i gotowanymi burakami

Podwieczorek

·         ciasto drożdżowe z łyżeczką masła i dżemu owocowego

·         kisiel pomarańczowy

·         owsianka z tartym jabłkiem, suszoną żurawiną i jogurtem

Kolacja

·         sałatka makaronowa z duszoną cukinią i papryką oraz gotowanym kurczakiem

·         bakłażan faszerowany mięsem

·         zupa krem z dyni z grzankami pszennymi


Wątroba jest jednym z najważniejszych narządów w organizmie człowieka, pełniącym szereg niezwykle istotnych funkcji. Choć za występowanie schorzeń wątroby najczęściej obwinia się alkohol, nie bez wpływu na jej stan pozostaje też styl życia i sposób odżywiania się. Zdrową dietę warto więc stosować nie tylko w przypadku problemów z wątrobą, ale i w celu zapobiegania im.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Układ oddechowy

Krztusiec (koklusz) – jakie są objawy i jak leczyć?
Krztusiec jest ostrą w przebiegu chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie. Głównym objawem klinicznym są nawracające napady silnego kaszlu, które prowadzą do utrudnienia oddychania.Czym jest krztusiec (koklusz)?Krztus...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Zdrowy tryb życia

Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...

Serce i układ krążenia

15 najczęstszych chorób układu krążenia: diagnostyka i leczenie
Choroby układu krążenia stanowią główną przyczynę zgonów w Polsce. Szybka diagnostyka, podejmowanie leczenia i działań profilaktycznych mogą ochronić pacjentów przed rozwojem najpoważniejszych dolegliwości i powikłań....

Dieta i odchudzanie

Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?
Choroby metaboliczne obejmują szeroki zakres dolegliwości spowodowanych zaburzeniami przemian biochemicznych w organizmie. W ostatnich kilkudziesięciu latach ich częstotliwość znacznie wzrosła....

Układ nerwowy

Choroby neurodegeneracyjne - jak nie przeoczyć pierwszych objawów?
Choroby neurodegeneracyjne są związane z postępującą degeneracją neuronów w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Termin ten dotyczy wielu rodzajów schorzeń, które różnią się między sobą pod względem objawów....

Dieta i odchudzanie

Dieta FMD – na czym polega dieta imitująca post, która odmładza organizm?
Dieta FMD (Fasting Mimicking Diet – dieta imitująca post) została opracowana przez profesora Valtera Longo. To stosunkowo nowe podejście do tematu postu okresowego, którego celem jest odmłodzenie organizmu przy jednoczesnym zmniejszeniu ry...

Dieta i odchudzanie

Dzika róża – naturalne źródło witamin. Właściwości lecznicze i zastosowanie
Dzika róża od wieków wykorzystywana jest w medycynie tradycyjnej. Szczególną popularnością cieszyła się w Grecji i Rzymie. Współcześnie cenimy ją za wysoką zawartość kwasu askorbinowego oraz witamin z grupy B....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Berberys – właściwości zdrowotne i zastosowanie roślinnego antybiotyku
Naturalne metody leczenia i wzmacniania organizmu cieszą się coraz większą popularnością wśród osób dbających o zdrowie. Ciekawym uzupełnieniem codziennej diety może okazać się berberys. Bogaty skład fitochemiczny sprawia, że roślina wyr&...

Dieta i odchudzanie

Astaksantyna – królowa antyoksydantów, która działa jak eliksir młodości
Astaksantyna jest wyjątkowo silnym antyoksydantem. Skutecznie zwiększa odporność organizmu na promieniowanie słoneczne oraz zapobiega fotostarzeniu się skóry. ...

Dieta i odchudzanie

Dietetyk radzi - domowe sposoby na schudnięcie bez ćwiczeń
Wielu z nas nie ma czasu na regularne treningi sportowe. W takiej sytuacji warto pamiętać o kilku podstawowych regułach dietetycznych, które mogą znacznie przyspieszyć proces odchudzania. Zastanawiasz się, które domowe sposoby na schudnię...

Kosmetyki i uroda

Odżywcze i regenerujące maseczki na twarz – jak zrobić maseczkę oczyszczająca domowymi sposobami?
Podstawowa pielęgnacja skóry twarzy powinna opierać się na jej dokładnym i delikatnym oczyszczaniu, tonizacji, a następnie zastosowaniu odpowiednio dobranego serum i kremu. Dodatkowymi zabiegami, które warto wdrożyć do swojej p...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem