Czym jest insulinooporność? Przyczyny, objawy i leczenie

Czym jest insulinooporność? Przyczyny, objawy i leczenie - zdjęcie

Insulina jest niezwykle ważnym hormonem, wytwarzanym w trzustce. Odpowiada ona za utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Przy współpracy z glukagonem kontroluje również transport glukozy do poszczególnych komórek organizmu, co zapewnia prawidłowe funkcjonowanie wszystkich organów i układów, a w szczególności mózgu i układu nerwowego. Zarówno niedobór insuliny, jak i jej nadmiar może doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych – między innymi cukrzycy i hipoglikemii.

Czym jest insulinooporność?

Zdarza się, że organizm, pomimo prawidłowego lub nawet podwyższonego stężenia insuliny we krwi, nie reaguje w odpowiedni sposób i nadal ją produkuje. Stan taki nosi nazwę insulinooporności, czyli obniżonej wrażliwości organizmu na działanie insuliny. Wytwarzanie coraz większych ilość tego hormonu (powyżej rzeczywistego zapotrzebowania organizmu) może doprowadzić do przykrych komplikacji zdrowotnych – przede wszystkim chorób układu sercowo-naczyniowego oraz cukrzycy typu 2. Nadmierna i nieustanna praca trzustki prowadzi do jej osłabienia, natomiast wysokie stężenie insuliny osłabia, a często nawet uniemożliwia działanie glukagonu. Jest to hormon, który bierze udział w procesie spalania zapasów energii. Prowadzi to do odkładania się tkanki tłuszczowej, co skutkuje nadwagą, a nawet otyłością. Specjaliści nie traktują insulinooporności jako odrębnej jednostki chorobowej, ale zaliczają ją do grupy ściśle powiązanych ze sobą zaburzeń, zwanych zespołem metabolicznym. Należą do niego: podwyższenie poziomu cukru we krwi (stężenie glukozy na czczo jest równe lub wyższe niż 100 mg/dl), nadciśnienie tętnicze, otyłość oraz zaburzenia metabolizmu trójglicerydów i cholesterolu.

Jakie są przyczyny i czynniki ryzyka insulinooporności?

Co powoduje insulinooporność? Przyczyny mają często podłoże genetyczne. Dotyczy to zwłaszcza tzw. zespołu zmutowanej insuliny, polegającego na wytwarzaniu przez trzustkę hormonu o nieprawidłowej budowie. Obniżenie wrażliwości organizmu na insulinę może być również spowodowane nadmiarem innych hormonów, których działanie jest przeciwstawne do insuliny. Należą do nich: glukagon, hormon tarczycy (nadczynność tarczycy), kortyzol (zespół Cushinga), hormon wzrostu (akromegalia), androgeny oraz parathormon (pierwotna nadczynność przytarczyc). Najbardziej narażone na ryzyko rozwoju insulinooporności są osoby zmagające się z nadwagą i otyłością. Nadmiar tkanki tłuszczowej sprawia, że do krwi uwalniane są tzw. wolne kwasy tłuszczowe (WKT), które zostają wykorzystywane przez organizm jako źródło energii, zamiast glukozy. W wyniku tego procesu stężenie cukru we krwi wzrasta, co powoduje, że trzustka, aby utrzymać prawidłowe stężenie cukru, zwiększa wydzielanie insuliny. Wśród czynników ryzyka specjaliści wymieniają oprócz nadwagi i otyłości również wiek (ryzyko zachorowania wzrasta wraz z nim), płeć (z powodu otyłości brzusznej insulinooporność występuje częściej u mężczyzn), dietę obfitującą w tłuszcze i węglowodany proste, niską aktywność fizyczną, ciążę, przyjmowanie niektórych leków (glikokortykosteroidy, tabletki antykoncepcyjne, diuretyki diazydowe, blokery kanału Ca, inhibitory proteazy HIV oraz diuretyki pętlowe), alkohol oraz palenie tytoniu.

Jakie są objawy insulinooporności?

Choroba często przebiega w sposób utajony, co sprawia, że przez dłuższy czas może rozwijać się, ponieważ nie została zdiagnozowana. Po czym można poznać insulinooporność? Objawy nie są charakterystyczne. Często przypisuje się je przepracowaniu, gorszej pogodzie albo spadku odporności. Łatwo można je pomylić z innymi jednostkami chorobowymi. Do objawów tych należą: ciągłe zmęczenie, brak energii, senność, obniżenie nastroju, rozdrażnienie, kłopoty z utrzymaniem prawidłowej masy ciała, wzrost tkanki tłuszczowej (zwłaszcza na brzuchu), większy apetyt, a nawet napady tzw. wilczego głodu, problemy skórne (np. rogowacenie ciemne skóry), nadciśnienie tętnicze, podwyższenie stężenia cukru we krwi, podwyższenie poziomu cholesterolu i trójglicerydów oraz zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi.

Do jakich chorób może doprowadzić insulinooporność?

Ciągłe podwyższenie poziomu insuliny we krwi prowadzi do chorób układu sercowo-naczyniowego, przede wszystkim miażdżycy. Często występuje również niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Spowodowane jest ono przewlekłym procesem zapalnym wywołanym przez nadmiar szkodliwych produktów przemiany materii (powstają one w procesie utleniania zbyt dużej ilości komórek tłuszczowych, transportowanych przez krew do wątroby). Insulinooporność może z czasem doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2. Dochodzi do tego na skutek obniżenia wydolności trzustki, która przez cały czas produkuje nadmierne ilości insuliny, co bardzo ją osłabia. Wraz z upływem czasu wytwarza coraz mniej hormonu, wskutek czego rośnie poziom glukozy we krwi, czyli rozwija się cukrzyca. Insulinooporność może przyczynić się także do powstania zespołu policystycznych jajników (podejrzewa się, że nadmiar insuliny stymuluje niektóre komórki jajników do produkcji męskich hormonów płciowych, co wywołuje chorobę).

Diagnostyka

Insulinooporność można zdiagnozować kilkoma sposobami. Podstawowym badaniem jest oznaczenie stężenia glukozy we krwi na czczo oraz doustny test obciążenia glukozą (OGTT). Pacjentowi podaje się glukozę, a następnie sprawdza, jak reaguje na nią organizm – m.in. wydzielaniem insuliny, szybkością regulacji poziomu cukru we krwi oraz tempem wchłaniania glukozy do tkanek. Badania te mogą wykryć stan przedcukrzycowy, który często wskazuje właśnie na insulinooporność. Dalsza diagnostyka polega na oznaczeniu poziomu insuliny w surowicy na czczo, wykonaniu lipidogramu oraz badania na Hs-CRP. Można również przeprowadzić specjalistyczny test Homeostatic Model Assessment (metoda HOMA). Polega on na wyliczeniu za pomocą odpowiedniego wzoru wskaźnika insulinooporności (HOMA-IR) na podstawie zmierzonej wcześniej wartości stężenia glukozy i insuliny we krwi pacjenta. Niestety, nie zawsze daje on jednoznaczne wyniki. Najskuteczniejsza jest metoda klamry metabolicznej, ponieważ jednoznacznie określa ona realny stopień insulinooporności. Jednak, z powodu skomplikowanego przebiegu i wysokich kosztów jej przeprowadzania, stosuje się ją w diagnostyce bardzo rzadko. Polega ona na jednoczesnym podawaniu pacjentowi glukozy i insuliny w kroplówce. Ilość insuliny podawanej w badaniu jest stała, natomiast glukozy – modyfikowana.

Jak leczyć insulinooporność?

Przede wszystkim należy usunąć przyczynę, która wywołuje problem. Jeśli zatem u pacjenta podłożem choroby jest otyłość, należy jak najszybciej zredukować masę jego ciała. Gdy powodem insulinooporności są przyjmowane leki, należy zmienić je na inne. Jeśli obniżenie wrażliwości organizmu na insulinę jest spowodowane nadmiarem innych hormonów, należy ich poziom skutecznie obniżyć itd. To jednak nie wszystkie działania pozwalające okiełznać insulinooporność. Leczenie wymaga również natychmiastowej zmiany stylu życia. Należy wprowadzić prawidłowo zbilansowaną dietę, aby nie stymulować niepotrzebnie produkcji insuliny. Nie bez znaczenia jest również regularna, niezbyt forsowna aktywność fizyczna, ponieważ podczas wysiłku mięśnie pobierają i spalają glukozę, co ułatwia kontrolowanie stężenia cukru we krwi.

Chociaż nie wynaleziono uniwersalnego leku na insulinooporność, można z nią skutecznie walczyć.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Zdrowy tryb życia

Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Układ oddechowy

Krztusiec (koklusz) – jakie są objawy i jak leczyć?
Krztusiec jest ostrą w przebiegu chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie. Głównym objawem klinicznym są nawracające napady silnego kaszlu, które prowadzą do utrudnienia oddychania.Czym jest krztusiec (koklusz)?Krztus...

Dieta i odchudzanie

Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?
Choroby metaboliczne obejmują szeroki zakres dolegliwości spowodowanych zaburzeniami przemian biochemicznych w organizmie. W ostatnich kilkudziesięciu latach ich częstotliwość znacznie wzrosła....

Układ nerwowy

Choroby neurodegeneracyjne - jak nie przeoczyć pierwszych objawów?
Choroby neurodegeneracyjne są związane z postępującą degeneracją neuronów w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Termin ten dotyczy wielu rodzajów schorzeń, które różnią się między sobą pod względem objawów....

Dieta i odchudzanie

Dieta FMD – na czym polega dieta imitująca post, która odmładza organizm?
Dieta FMD (Fasting Mimicking Diet – dieta imitująca post) została opracowana przez profesora Valtera Longo. To stosunkowo nowe podejście do tematu postu okresowego, którego celem jest odmłodzenie organizmu przy jednoczesnym zmniejszeniu ry...

Dieta i odchudzanie

Dzika róża – naturalne źródło witamin. Właściwości lecznicze i zastosowanie
Dzika róża od wieków wykorzystywana jest w medycynie tradycyjnej. Szczególną popularnością cieszyła się w Grecji i Rzymie. Współcześnie cenimy ją za wysoką zawartość kwasu askorbinowego oraz witamin z grupy B....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Berberys – właściwości zdrowotne i zastosowanie roślinnego antybiotyku
Naturalne metody leczenia i wzmacniania organizmu cieszą się coraz większą popularnością wśród osób dbających o zdrowie. Ciekawym uzupełnieniem codziennej diety może okazać się berberys. Bogaty skład fitochemiczny sprawia, że roślina wyr&...

Dieta i odchudzanie

Astaksantyna – królowa antyoksydantów, która działa jak eliksir młodości
Astaksantyna jest wyjątkowo silnym antyoksydantem. Skutecznie zwiększa odporność organizmu na promieniowanie słoneczne oraz zapobiega fotostarzeniu się skóry. ...

Dieta i odchudzanie

Dietetyk radzi - domowe sposoby na schudnięcie bez ćwiczeń
Wielu z nas nie ma czasu na regularne treningi sportowe. W takiej sytuacji warto pamiętać o kilku podstawowych regułach dietetycznych, które mogą znacznie przyspieszyć proces odchudzania. Zastanawiasz się, które domowe sposoby na schudnię...

Kosmetyki i uroda

Odżywcze i regenerujące maseczki na twarz – jak zrobić maseczkę oczyszczająca domowymi sposobami?
Podstawowa pielęgnacja skóry twarzy powinna opierać się na jej dokładnym i delikatnym oczyszczaniu, tonizacji, a następnie zastosowaniu odpowiednio dobranego serum i kremu. Dodatkowymi zabiegami, które warto wdrożyć do swojej p...

Układ pokarmowy

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy, przebieg choroby i leczenie
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba, która znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jest również bardzo podstępna i niebezpieczna, dlatego nie należy lekceważyć jej objawów....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem