Zespół metaboliczny: nowa definicja, objawy i leczenie zespołu X

Zespół metaboliczny: nowa definicja, objawy i leczenie zespołu X - zdjęcie
Zespół metaboliczny to grupa czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo rozwoju chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy typu 2. Zespół ten obejmuje kilka wpływających na siebie wzajemnie czynników, a żeby zdiagnozować problem, konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki, w tym szczegółowych badań krwi. Podczas leczenia stosuje się często farmakoterapię, ale kluczowe jest obniżenie masy ciała i kompleksowa zmiana trybu życia.

Z artykułu dowiesz się:

  • czym dokładnie jest zespół metaboliczny i jak go rozpoznać;
  • jakie są przyczyny wystąpienia zespołu metabolicznego;
  • jak tryb życia wpływa na rozwój zespołu metabolicznego;
  • w jaki sposób można leczyć zespół X.

Chcesz wiedzieć więcej o chorobach metabolicznych? Przeczytaj również artykuł: "Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?".

Czym jest zespół metaboliczny? Definicja i czynniki ryzyka

Tajemniczo brzmiący zespół metaboliczny X to zbiór zaburzeń metabolicznych będących czynnikiem rozwoju chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy typu 2. Nazwa "zespół X” pochodzi jeszcze z lat 80. ubiegłego wieku, kiedy to próbowano zrozumieć mechanizmy powodujące insulinooporność i hiperinsulinomię. Obecnie wiemy na ten temat coraz więcej, co ułatwia diagnozę i leczenie.

Jak zdiagnozować zespół metaboliczny? Kryteria, które bierze się pod uwagę to: otyłość brzuszna, czyli obwód talii powyżej normy, wysoki poziom trójglicerydów, niski poziom HDL (tak zwanego "dobrego cholesterolu”), wysokie ciśnienie krwi oraz wysoki poziom glukozy na czczo. Osoba badana musi spełniać przynajmniej trzy z wymienionych warunków, żeby mogła zostać postawiona diagnoza.

Objawy zespołu metabolicznego – jak rozpoznać problem?

W przypadku zespołu metabolicznego objawy często nie są zauważane przez długi czas, dopóki nie staną się bardzo poważne. To niestety utrudnia leczenie, ponieważ im wcześniej wyłapie się nieprawidłowości, tym łatwiej doprowadzić organizm do równowagi. To właśnie dlatego tak ważne są regularnie wykonywane badania profilaktyczne, zwłaszcza w przypadku osób, które borykają się ze sporą nadwagą lub otyłością, ponieważ są one w grupie zwiększonego ryzyka. Problem najczęściej zostaje wyłapany przy okazji rutynowych badań zleconych z innych powodów. Coraz częściej lekarze starają się trzymać rękę na pulsie i dbać o regularne zlecanie swoim pacjentom badań profilu lipidowego i glukozy, nawet jeśli nie wykazują oni żadnych nietypowych objawów.

W przypadku zespołu metabolicznego przyczyny wciąż nie są do końca jasne. Z pewnością pewien wpływ na jego rozwój mają czynniki genetyczne, jednak odpowiadają one jedynie za pewne predyspozycje. Dopiero tak zwany zachodni styl życia znacząco zwiększa prawdopodobieństwo jego wystąpienia. Mowa między innymi o pracy siedzącej i braku aktywności fizycznej oraz nadmiarze tłuszczu i cukrów prostych w diecie. Wszystko to może być przyczyną insulinooporności oraz problemów z ciśnieniem i cholesterolem.

Diagnoza zespołu metabolicznego – proces i badania diagnostyczne

Jak upewnić się, że to właśnie zespół metaboliczny? Lekarz zaczyna od zmierzenia obwodu talii oraz pomiaru ciśnienia. Następnie zleca badania krwi: profil lipidowy oraz poziom glukozy na czczo. Otrzymane wyniki wystarczą, żeby dobrze rozpoznać sytuację pacjenta i upewnić się, jakie działania można wdrożyć, żeby poprawić stan jego zdrowia. Dzięki wdrożeniu leczenia na wczesnym etapie jest spora szansa na uniknięcie poważnych dolegliwości takich jak choroby sercowo-naczyniowe czy cukrzyca.

Żeby otrzymać diagnozę, trzeba spełniać trzy z pięciu warunków:

  • obwód talii powyżej normy: 94 cm u mężczyzn i 80 cm u kobiet,
  • cholesterol HDL poniżej 40 mg/dl u mężczyzn i 50 mg/dl u kobiet,
  • ciśnienie powyżej 130/85 mmHg,
  • wysokie stężenie trójglicerydów, powyżej 150 mg/dl,
  • glukozę na czczo powyżej 100 mg/dl.

Leczenie zespołu metabolicznego – farmakoterapia i zmiana stylu życia

Czy w przypadku zespołu metabolicznego leczenie przyniesie skutki? Jak najbardziej, jednak jedynie pod warunkiem kompleksowego podejścia do tematu. Celem powinno być ponowne doprowadzenie do równowagi organizmu poprzez zmianę stylu życia na zdrowszy i aktywniejszy. W tym procesie ważne jest poszerzenie swojej wiedzy o tym, co jest korzystne dla zdrowia, a co niekoniecznie i trzymanie się wyznaczonych reguł. Niestety na efekty trzeba często trochę poczekać.

W zespole metabolicznym leki również odgrywają dużą rolę, chociaż są jedynie uzupełnieniem ogólnej poprawy trybu życia. W sytuacji, gdy mamy do czynienia z wysokim ciśnieniem czy poważnym zaburzeniami gospodarki lipidowej, warto wprowadzić środki, które pomogą opanować zaistniałą sytuację. Tylko podchodząc kompleksowo do zespołu metabolicznego, łącząc leczenie farmakologiczne z dietą i aktywnością fizyczną, pacjent ma szansę na pełen sukces.

Bardzo istotne jest, by proces leczenia był zaplanowany i w pełni kontrolowany przez lekarza. Powinien on regularnie zlecać konieczne badania, żeby monitorować postępy pacjenta i w razie konieczności wprowadzać ewentualne poprawki do planu leczenia.

Zespół metaboliczny a dieta – kluczowa rola redukcji masy ciała w powodzeniu leczenia

Ze względu na przyczyny zespołu metabolicznego dieta ma ogromne znaczenie w procesie leczenia. Można śmiało powiedzieć, że zdrowa żywność i stopniowe obniżanie masy ciała będą tu najlepszym lekarstwem. Już samo obniżenie masy ciała znacząco wpływa na uregulowanie poziomu glukozy, cholesterolu i ciśnienia. Ponadto warto pamiętać, że tkanka tłuszczowa w okolicach brzucha obniża wrażliwość na insulinę, co zwiększa ryzyko cukrzycy.

Czy oznacza to, że otyli pacjenci z zespołem metabolicznym X powinni zrobić wszystko, by jak najszybciej obniżyć masę ciała? Nie do końca. Zbyt szybki proces chudnięcia również jest niekorzystny dla zdrowia, dlatego należy go przeprowadzać rozsądnie, przechodząc na delikatnie ujemny bilans kaloryczny. Dzięki temu utrata masy ciała będzie stopniowa i bezpieczna dla organizmu. Jeśli proces ten jest wyjątkowo trudny, można pokusić się o tabletki na odchudzanie, jednak ważne jest, by pamiętać o tym, że w zdrowej diecie nie chodzi jedynie o to, by schudnąć. Istotne jest wypracowanie zdrowych nawyków na przyszłość, by już nigdy nie doprowadzić do podobnej sytuacji.

Jak powinna wyglądać dieta idealna? Muszą znaleźć się w niej owoce i warzywa, dobre źródła białka i zdrowe tłuszcze, a także węglowodany złożone i błonnik. Dzięki tym składnikom udaje się utrzymać po posiłku uczucie sytości na dłużej, dostarczając jednocześnie całej masy składników odżywczych takich jak witaminy, minerały i antyoksydanty redukujące stres oksydacyjny. Kompleksowa poprawa diety nie jest prosta, zwłaszcza że powinna ona być dostosowana do trybu życia, stanu zdrowia i poziomu aktywności, ale też do osobistych preferencji, dlatego dobrym pomysłem może być zgłoszenie się do dobrego dietetyka, który pomoże ją uporządkować.

Zespół metaboliczny ma przed nami coraz mniej tajemnic. Warto wykorzystać dostępną wiedzę i farmakoterapię, żeby zawalczyć o poprawę swojego zdrowia i zminimalizować ryzyko poważnych chorób w przyszłości.

Źródła:

  • Dobrowolski, P., Prejbisz, A., Kuryłowicz, A., i wsp., Zespół metaboliczny - nowa definicja i postępowanie w praktyce, Nadciśnienie Tętnicze w Praktyce, Tom 8, Nr 2 (2022), s. 47–72.
  • Sieradzki, J. Zespół metaboliczny — pojęcie, patofizjologia, diagnostyka i leczenie, Via Medica https://journals.viamedica.pl/clinical_diabetology/article/viewFile/8805/7512 [data dostępu: 06.06.2024].
  • Sobień, B., Kopeć, G., Zespół metaboliczny, Medycyna Praktyczna https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62315,zespol-metaboliczny [data dostępu: 06.06.2024].

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w układzie odpornościowym człowieka, ...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Choroby skóry

Plamy na skórze - co mogą oznaczać? Przyczyny, leczenie i pielęgnacja skóry z problemami
Plamy na skórze są nie tylko problemem natury estetycznej. Mogą bowiem świadczyć o bardzo poważnych schorzeniach zdrowotnych, których nie powinno się bagatelizować....

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Dieta i odchudzanie

Bób - poznaj jego zdrowotne właściwości
Bób to znane od starożytności warzywo strączkowe, po które chętnie sięgamy w sezonie letnim. Stanowi pożywną i zarazem nietuczącą przekąskę - zawiera mało tłuszczu, za to dużo białka, a także błonnik. Oprócz walo...

Serce i układ krążenia

Jakie są domowe sposoby na opuchnięte kostki u nóg?
Niemal każdemu dorosłemu przynajmniej raz w życiu dolegały opuchnięte kostki u nóg. Przyczyn tego stanu rzeczy może być wiele: od upału, poprzez choroby układu krążenia, na chorobach endokrynologicznych kończąc. Co stosować na opuchnięte kostki&...

Kosmetyki i uroda

Kurze łapki – jak powstają? Jak skutecznie je zredukować?
Wraz z wiekiem na skórze pojawiają się niewielkie linie mimiczne oraz pierwsze zmarszczki, które mogą wpłynąć na samopoczucie oraz samoocenę niejednej kobiety. Niestety czasu nie możemy zatrzymać, natomiast możemy stanąć w...

Mięśnie i kości

Ból barku – przyczyny, leczenie i ćwiczenia na bolący bark
Ból barku to dolegliwość, która może znacząco wpływać na jakość życia, ograniczając ruchomość i powodując dyskomfort w codziennych czynnościach. Warto więc poznać jego przyczyny i zacząć działać. W poniższy...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Błonica: objawy, profilaktyka i leczenie choroby zakaźnej
Błonica to poważna choroba bakteryjna układu oddechowego o ostrym przebiegu. Pojawia się w wyniku zakażenia maczugowcem błonicy. ...

Ciąża i dziecko

Przeziębienie w ciąży – czy ma wpływ na dziecko? Jak je leczyć?
Ciąża to wyjątkowy okres w życiu każdej kobiety, pełen radości, ale również obaw i trosk. Zdrowie przyszłej mamy staje się priorytetem, gdyż bezpośrednio wpływa na rozwój dziecka. Jednym z częstszych proble...

Kosmetyki i uroda

Rozmaryn na włosy – fitoterapia, która wzmocni i zagęści Twoje kosmyki
Rozmaryn to roślina należąca do rodziny jasnotowatych, która ma szerokie zastosowanie w kuchni, farmacji, a także i w kosmetologii. Roślina ta najczęściej pojawia się w gospodarstwach domowych ozdabiając parapety, ale także służy...

Kosmetyki i uroda

Truskawkowe nogi – codzienny problem wielu kobiet. Jak pozbyć się czerwonych kropek?
Pojęcie truskawkowych nóg określa problem estetyczny, który występuje na skórze nóg pod postacią drobnych, czerwonych kropek. Zjawisko to dotyczy wielu kobiet i może ono znacznie obniżyć poczucia pewności siebie ...

Kosmetyki i uroda

Ceramidy w pielęgnacji skóry: funkcje i właściwości. Jak działają ceramidy i dlaczego warto je stosować?
Ceramidy odgrywają kluczową rolę w pielęgnacji skóry, a ich popularność w kosmetyce wciąż rośnie. Dzięki unikalnym właściwościom ceramidy pomagają w utrzymaniu zdrowia i młodego wyglądu skóry.&...

Serce i układ krążenia

Zespół metaboliczny: nowa definicja, objawy i leczenie zespołu X
Zespół metaboliczny to grupa czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo rozwoju chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy typu 2....

Kosmetyki i uroda

Body wrapping – foliowanie ciała ujędrniające skórę i zwalczające cellulit
Cellulit to widoczne na udach i pośladkach nierówności skóry i dotyka on około 80-90% kobiet. Wiele z pań szuka metod na jego pozbycie się i przywrócenie ciału jędrności i wygładzenia. W walce z cellulitem jednym z bar...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem