SPF (Sun Protection Factor) – co to znaczy, jak działa i jak czytać oznaczenia na kremach?

SPF (Sun Protection Factor) to wskaźnik, który informuje o poziomie ochrony przed promieniowaniem UVB. W praktyce jednak nie mówi nam on wszystkiego o realnym bezpieczeństwie naszej skóry, dlatego warto nieco bardziej zgłębić ten temat. Co to jest SPF, jak działa i dlaczego ochrona przeciwsłoneczna jest niezbędna przez cały rok? Sprawdź, jak ograniczyć proces fotostarzenia skóry oraz ryzyko powstawania przebarwień i oparzeń słonecznych.

SPF – co to jest i co oznacza ten skrót?

Oznaczenie SPF najczęściej znajdziemy na kosmetykach do opalania i innych produktach z filtrem (np. kremach do twarzy). SPF (skrót od ang. Sun Protection Factor) to wskaźnik ochrony przeciwsłonecznej, który informuje o skuteczności, z jaką dany produkt (ang. sunscreen) chroni skórę przed promieniowaniem UVB. Promieniowanie UVB działa na powierzchni skóry i może wywoływać oparzenia słoneczne czy rumień (erythema).

Pamiętaj! SPF odnosi się tylko do ochrony przed promieniowaniem UVB, nie zaś przed promieniowaniem UVA, które przyczynia się do powstawania wolnych rodników, przyspiesza fotostarzenie skóry i wywołuje przebarwienia.

Jak obliczyć czas bezpiecznego opalania? Matematyka SPF

Jak działa SPF? W teorii liczba stojąca przy skrócie SPF, np. SPF 30 lub SPF 50, mówi nam o tym, jak długo po nałożeniu danego produktu skóra będzie chroniona przed poparzeniem w porównaniu do przebywania na słońcu bez żadnej ochrony.

Aby obliczyć czas bezpiecznej ekspozycji na słońce po zastosowaniu kosmetyku z filtrem, mnożymy czas, który możemy spędzić na słońcu bez ryzyka oparzeń (tzw. minimalna dawka rumieniowa – ang. minimal erythema dose) przez wartość SPF.

Przykład obliczeń dla SPF 30 i SPF 50

Co oznacza SPF 30 lub SPF 50 i jak obliczyć skuteczność ich działania?

Zakładając, że nasza skóra zaczyna czerwienić się po 10 minutach przebywania na słońcu, po nałożeniu kosmetyku z filtrem SPF 30, czas bezpiecznej ekspozycji na słońce zostanie zwiększony 30-krotnie, a zatem wyniesie 300 minut. Analogicznie, nakładając na skórę filtr SPF 50, zyskujemy 500 minut ochrony przed poparzeniem. Warto wiedzieć jednak, że są to wartości laboratoryjne, a skuteczność kosmetyków z filtrem może być łatwo ograniczona.

Dlaczego teoria nie równa się praktyce?

Na efektywność i czas działania kosmetyków z filtrem wpływać może kilka czynników:

• ilość nałożonego produktu z faktorem ochronnym,
• precyzja w nakładaniu kosmetyku,
• fotostabilność produktu,
• kontakt z wodą,
• pot,
• ścieranie mechaniczne (np. skóra do skóry lub wycieranie się ręcznikiem),
• intensywność promieniowania.

SPF 30 czy 50 – jaka jest różnica w ochronie?

Wartość SPF nie tylko określa czas, jaki bezpiecznie możemy spędzić na słońcu, lecz także może podpowiedzieć nam, jaki procent promieniowania UVB jest w stanie zatrzymać dany kosmetyk.

• SPF 15 blokuje ok. 93% promieniowania UVB.
• SPF 30 blokuje ok. 97% promieniowania UVB.
• SPF 50 blokuje ok. 98% promieniowania UVB.

W teorii zatem krem z filtrem 50 jest w stanie zatrzymać tylko o 1 punkt procentowy więcej promieniowania niż krem SPF 30, jednak dla naszej skóry, szczególnie skóry wrażliwej czy delikatnej skóry twarzy, to naprawdę znacząca różnica.

Co oznaczają skróty PA+, PPD i kółeczko wokół UVA?

Na opakowaniach kosmetyków z filtrem mogą pojawić się także inne symbole, nie tylko wartości SPF. Co to jest PA+, PPD czy UVA w kółku? Oznaczenia te mają związek z ochroną przed promieniowaniem UVA. Co oznaczają i kiedy się je stosuje?

Ochrona przed UVA (PPD i PA)

Promieniowanie UVA przenika głęboko do skóry i może powodować uszkodzenie DNA komórek. W znacznej mierze odpowiada też za fotostarzenie się skóry. Dodatkowo, w przeciwieństwie do promieniowania UVB, przechodzi przez chmury oraz szkło. Dlatego na jego działanie jesteśmy narażeni w jeszcze większym stopniu.

Symbol UVA w kółku na kosmetyku z filtrem oznacza, że produkt spełnia europejskie normy w zakresie ochrony przed promieniowaniem UVA, a wartość ochrony przed UVA wynosi co najmniej 1/3 wartości SPF.

Aby poznać poziom ochrony przed promieniowaniem UVA, powinniśmy na filtrze do twarzy czy innym kosmetyku ochronnym poszukać oznaczenia PPD. Wskaźnik PPD (ang. Persistent Pigment Darkening) to współczynnik określający, ile razy mniejsza dawka promieniowania UVA dociera do skóry pokrytej filtrem w porównaniu do skóry pozbawionej ochrony.

Na azjatyckich kosmetykach poziom ochrony przed promieniowaniem UVA określa się przy pomocy oznaczenia PA, przy którym stawia się odpowiednią liczbę plusów (na przykład: PA++++). Co to znaczy?

• PA+ – niska ochrona przed UVA (2-4 w skali PPD).
• PA++ – umiarkowana ochrona przed UVA (4-8 w skali PPD).
• PA+++ – wysoka ochrona przed UVA (8-16 w skali PPD).
• PA++++ – bardzo wysoka ochrona przed UVA (powyżej 16 w skali PPD).

HEV (blue light) i IR (podczerwień)

Nowoczesne kosmetyki z filtrami HEV zawierają składniki wspierające ochronę przed szkodliwym działaniem światła niebieskiego, które emitowane jest przez słońce, ale i chociażby ekrany urządzeń, z których korzystamy na co dzień. Kosmetyki z filtrami IR dodatkowo mają wspomagać ochronę przed promieniowaniem czerwonym (promieniowanie elektromagnetyczne o dłuższej długości fali niż światło widzialne), negatywnie oddziałującym m.in. na zawarty w naszej skórze kolagen, mający wpływ na jej jędrność, nawilżenie, elastyczność czy odporność na uszkodzenia.

Jak stosować krem z filtrem, aby działał zgodnie z deklaracją?

Aby filtr przeciwsłoneczny mógł działać skutecznie i spełniać deklarację producenta, należy nakładać go w odpowiedniej ilości i w we właściwy sposób. Zalecana ilość to ok. 2 mg na cm2 skóry. W praktyce oznacza to, że na całe ciało powinniśmy nałożyć 3-4 łyżki stołowe produktu. Kosmetyki z filtrem nakładamy bezpośrednio na oczyszczoną i nawilżoną skórę i nie mieszamy ich z innymi produktami. Jeżeli chcemy użyć dodatkowych kosmetyków, nakładamy je warstwowo. Ważne, by kremy i balsamy z filtrem nakładać równomiernie i nie pomijać newralgicznych miejsc – uszu, linii włosów, karku, dekoltu czy szyi. Filtry chemiczne należy nakładać na ok. 20 minut przed ekspozycją na słońce.

Ile kremu nakładać na twarz? (Zasada dwóch palców)

Nakładanie zbyt małej ilości kremu z filtrem to powszechny problem. Badania pokazują, że często aplikujemy zaledwie 25-50% zalecanej ilości produktu, a to drastycznie obniża poziom ochrony (np. z SPF 50 realne uzyskujemy ochronę na poziomie SPF 5).

Ile nakładać filtra na twarz, aby ochrona SPF była skuteczna? Wymagana ilość to ok. 1-1,25 g kosmetyku. Prostym sposobem na zapewnienie sobie deklarowanej ochrony jest wyciśnięcie produktu na dwa wyprostowane palce – wskazujący oraz środkowy. Taka ilość kremu wystarczy na twarz i szyję.

Reaplikacja w ciągu dnia

Skuteczność działania kosmetyków z filtrem może być osłabiana przez wiele różnych czynników. Dlatego jedna aplikacja w ciągu dnia to stanowczo zbyt mało. Co ile reaplikować SPF? Zaleca się, aby ponownie nakładać stosowany bloker słoneczny co ok. 2 godziny, ale też od razu po pływaniu czy wytarciu się ręcznikiem.

Rodzaje filtrów w kosmetykach SPF

Kosmetyki do ochrony przeciwsłonecznej bazują głównie na dwóch rodzajach filtrów. Filtry mineralne, czyli fizyczne, zatrzymują się na powierzchni skóry i tworzą na niej barierę ochronną. Filtry chemiczne wnikają w naskórek i pochłaniają promieniowanie UVA i UVB, które następnie zamieniane jest na energię cieplną.

Filtry mineralne (fizyczne)

Filtry fizyczne szczególnie polecane są osobom z cerą alergiczną, atopową, wrażliwą oraz naczynkową. Stanowią także bezpieczny wybór dla dzieci od 6. miesiąca życia. Ponieważ działają na powierzchni skóry, rzadko powodują podrażnienia.

Filtry chemiczne

Jedną z zalet filtrów chemicznych jest to, że nie wywołują efektu bielenia. Dlatego dobrze sprawdzają się pod makijaż. Dodatkowo mają lżejszą konsystencję, dzięki czemu nie będą zbytnim obciążeniem dla skóry tłustej, mieszanej, trądzikowej czy skłonnej do niedoskonałości.

FAQ Najczęściej zadawane pytania

• Czy SPF się sumuje (np. podkład SPF 15 + krem SPF 30)?

Nie, wartości SPF nie sumują się. Nałożenie SPF 15 i SPF 30 daje ochronę na poziomie najwyższego faktora, czyli 30.

• Czy krem z filtrem z zeszłego roku jest nadal ważny?

Okres ważności kremów z filtrem najczęściej wynosi od 6 do 12 miesięcy od otwarcia. Aby sprawdzić ważność kosmetyku, należy poszukać na opakowaniu symbolu otwartego słoiczka. Przeterminowany filtr traci moc ochronną i może wywoływać podrażnienia na skórze.

• Co daje SPF na twarz zimą?

Promieniowanie UV oddziałuje na nas przez cały rok, nie tylko latem. Zimą dodatkowo może być ono potęgowane przez śnieg, który odbija promienie. W tym czasie szczególnie ważny jest filtr do twarzy.

• Czy SPF 50 blokuje opalanie całkowicie?

SPF 50 – co to znaczy? Filtr SPF 50 może zapewniać wysoką ochronę, jednak żaden filtr całkowicie nie zatrzyma 100% promieniowania. Podaje się, że SPF 50 blokuje ok. 98% promieniowania UVB.

Krem SPF – co to jest, kiedy nakładać SPF i dlaczego warto?

Krem z filtrem to nie tylko kosmetyk na wakacje, ale jeden z najważniejszych elementów codziennej pielęgnacji. Codzienne stosowanie filtrów SPF pomaga chronić skórę przed szkodliwym promieniowaniem UVB, ograniczać ryzyko powstawania przebarwień oraz procesy fotostarzenia. Dlatego mówi się, że najlepszym „kremem przeciwzmarszczkowym” jest krem z filtrem.