Różeniec górski - naturalny pogromca stresu i wzmacniacz odporności

Różeniec górski znany jest od wieków jako jeden z najsilniejszych adaptogenów. Już Wikingowie wykorzystywali go jako wsparcie wytrzymałości i siły. W tradycyjnej medycynie chińskiej ceniono z kolei jego właściwości wspomagające układ odpornościowy. Dziś Rhodiola rosea dobrze sprawdza się w walce ze stresem cywilizacyjnym. Często sięgają po niego osoby narażone na chroniczny stres, szybkie tempo życia i zmęczenie psychiczne. Jak działa różeniec górski, jakie ma właściwości i kto może go stosować?

Co to jest różeniec górski (Rhodiola rosea)? Pochodzenie i skład

Różeniec górski (łac. Rhodiola rosea), nazwany też korzeniem arktycznym lub złotym korzeniem, jest rośliną adaptogenną. Rośnie w chłodnych rejonach górskich i arktycznych – okołobiegunowych terenach Azji, Europy i Ameryki Północnej. W Polsce można spotkać go w Karpatach i Sudetach. Ma charakterystyczne, grube kłącza, które wraz z korzeniami wykorzystywane są w medycynie i ziołolecznictwie. Mięsista łodyga osiąga ok. 40 cm. Po roztarciu jej w dłoniach wydziela przyjemny różany aromat. Od tego zapachu pochodzi nazwa rośliny – Rhodiola rosea. Jej kwiaty z reguły są zielone, rzadziej żółte lub czerwone. W medycynie ludowej różeniec górski wykorzystywany był jako wsparcie układu odpornościowego, wydolności fizycznej oraz układu nerwowego, ponieważ ma niezwykle bogaty skład chemiczny.

Składniki aktywne – czym są rosawiny i salidrozyd?

Do głównych składników aktywnych różeńca górskiego zalicza się fenylopropanoidy (rozawiny), salidrozyd, flawonoidy, fenolokwasy, monoterpeny i tainy.

Różeniec górski – działanie składników aktywnych:

• Rozawiny – pozytywnie oddziałują na nastrój, wspierają pamięć, koncentrację i układ nerwowy.
• Salidrozyd – składnik adaptogenny o działaniu przeciwzapalnym i neuroprotekcyjnym, zwiększa odporność na stres.
• Flawonoidy – wykazują działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne.
• Fenolokwasy – mają działanie antyoksydacyjne i wpierają regenerację.
• Monoterpeny – mogą wspierać regulację odpowiedzi stresowej, regulują neuroprzekaźniki (serotoninę, noradrenalinę i dopaminę), chronią neurony.
• Taniny – działają przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie.

Uzyskane podobnych wyników w różnych preparatach z różeńcem górskim i zapewnienie wysokiej koncentracji substancji czynnych gwarantuje standaryzacja ekstraktów. Standaryzacja na poziomie: 3% rozawin i 1% salidrozydu (stosunek 3:1) odpowiada naturalnej formie i zapewnia skuteczność działania adaptogennego.

Jak działa różeniec górski? Właściwości lecznicze

Jako klasyczny adaptogen, różeniec górski uczestniczy w regulacji odpowiedzi osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) i co ułatwia organizmowi powrót do stanu homeostazy w warunkach stresu. Może zmniejszać poziom stresu, wpierać regulację poziomu kortyzolu, wspomagać łagodzenie napięcia nerwowego, funkcje poznawcze i koncentrację oraz wydolność fizyczną.

Wpływ na stres i poziom kortyzolu

Działanie adaptogenne to zdolność naturalnych substancji do podnoszenia odporności organizmu wobec różnych czynników stresowych. Różeniec pomaga stabilizować poziom stresu i kortyzolu, a także stabilizuje neuroprzekaźniki. Tym samym reguluje reakcję na stres. Obniża napięcie nerwowe i łagodzi stany lękowe.

Poprawa funkcji poznawczych i koncentracji

Za sprawą wpływu na neuroprzekaźniki i właściwości adaptogennych różeniec górski wspiera funkcje poznawcze, takie jak pamięć i koncentracja uwagi. Poprawia zdolność zapamiętywania, percepcji i zdolności analityczne, zwiększa poziom skupienia i zdolność do nauki oraz łagodzi zmęczenie psychiczne. Pomaga także na tzw. „mgłę mózgową” (ang. brain fog), czyli zespół objawów utrudniających myślenie, powodujących dezorientację, problemy ze skupieniem się czy uczucie „pustki w głowie”.

Wydolność fizyczna i regeneracja u sportowców

Różeniec górski jest ceniony przez osoby aktywne fizycznie i zawodowych sportowców, ponieważ może w znaczący sposób wzmocnić naszą wydolność fizyczną i wytrzymałość. Opóźnia zmęczenie, dzięki czemu umożliwia przeprowadzanie dłuższych i bardziej intensywnych treningów. Zwiększa dostępność tlenu w mięśniach i wpływa na skuteczniejsze korzystanie z rezerw energetycznych. Przyspiesza regenerację. Może więc skrócić czas odpoczynku pomiędzy treningami. Jednocześnie, za sprawą właściwości adaptogennych i antyoksydacyjnych, jest jak kardioprotektor, a zatem może chronić serce przed stresem oksydacyjnym, wspomagać prawidłowe krążenie, poprawiać elastyczność naczyń czy regulujować ciśnienie krwi.

Kiedy stosować różeniec górski? Wskazania

Korzeń różeńca dobrze sprawdzi się w sytuacjach, w których doświadczamy:

• przewlekłego stresu (wysoki kortyzol),
• nerwicy lękowej,
• zmęczenia psychicznego,
• braku koncentracji,
• spadku motywacji,
• obniżonej odporności na stres,
• obniżonego nastroju.

W praktyce oznacza to, że preparaty z różeńcem górskim mogą być pomocne w okresie egzaminów, w stanach wypalenia zawodowego, przewlekłego stresu w pracy i w domu, ale też przed wysiłkiem fizycznym, po nieprzespanej nocy czy podczas jesiennej chandry.

Jak stosować różeniec górski? Dawkowanie i pory przyjmowania

Dawkowanie różeńca górskiego powinno uwzględniać indywidualne aspekty, w tym stan zdrowia i cel stosowania. Najczęściej zalecana dawka to od 300 do 600 mg w porcji i nie więcej niż 1000-1200 mg na dobę. Kiedy najlepiej zażywać różeniec górski?

Rano czy wieczorem?

Aby odpowiedzieć na pytanie o to, kiedy zażywać korzeń arktyczny, warto dowiedzieć się, po jakim czasie działa różeniec górski. Długoterminowe efekty, takie jak redukcja zmęczenia i wzmocnienie funkcji poznawczych pojawiają się stopniowo, po regularnym przyjmowaniu Rhodiola rosea przez kilka tygodni. Jednak różeniec ma także właściwości pobudzające, które możemy odczuwać stosunkowo szybko po jego zażyciu, po ok. 30-60 minutach, przez 4-6 godzin. I właśnie z uwagi na to lepiej jest przyjmować go w pierwszej połowie dnia – najlepiej rano, ewentualnie wczesnym popołudniem.

Pamiętajmy też, że różeniec nie jest lekiem nasennym, a wręcz może utrudniać zasypianie, jeśli zostanie przyjęty zbyt późno. Przy stosowaniu wyższych dawek, zażywany wieczorem, może powodować zaburzenia snu.

Forma podania – tabletki, krople czy susz?

Preparaty z różeńcem górskim występują w różnej formie. Najwygodniejsze są tabletki, które łatwo dawkować. By wzmocnić wchłanianie substancji aktywnych, tabletki dobrze jest przyjmować na pusty żołądek, 30 minut przed śniadaniem. Tabletki z różeńcem górskim są często wybierane jako naturalne tabletki na stres.

Osoby, które mają trudności w połykaniu tabletek, mogą zdecydować się na ekstrakty w kroplach (wchłaniają się szybciej niż tabletki) lub susz, z którego przygotowuje się napar.

Preparaty z różeńcem górskim nierzadko zawierają również inne adaptogeny, np. ashwagandhę czy żeń-szeń, które dodatkowo wspierają organizm w walce ze stresem i poprawiają koncentracje. Korzeń arktyczny bywa też łączony z magnezem, który także ma właściwości regulujące układ nerwowy.

Różeniec górski – przeciwwskazania i skutki uboczne

Tak jak w przypadku innych adaptogenów, tak i w przypadku różenca górskiego, istnieją przeciwwskazania do jego stosowania.

Kto nie powinien brać Rhodioli?

Preparatów z różeńcem górskim w szczególności nie powinny przyjmować kobiety w ciąży i karmiące piersią. Brak jest bowiem badań dotyczących wpływu korzenia arktycznego na zdrowie płodu i przyszłej mamy. W przypadku karmienia piersią istnieje zagrożenie przenikania substancji czynnych do mleka matki. Przeciwwskazaniem do zażywania różeńca górskiego jest również depresja oraz choroba afektywna dwubiegunowa z uwagi na ryzyko wywołania epizodu manii.

Interakcje z lekami (SSRI, inhibitory MAO)

Różeńca górskiego nie należy łączyć z silnymi lekami psychotropowymi (SSRI, inhibitorami monoaminooksydazy – IMAO) ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Niewskazane jest również łączenie złotego korzenia z lekami uspokajającymi i nasennymi, lekami na serce, nadciśnienie oraz cukrzycę, jak i środkami pobudzającymi.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

• Po jakim czasie działa różeniec górski?

Efekt pobudzający może pojawić się stosunkowo szybko. Może być odczuwalny po ok. 30-60 minutach. Pełne skutki adaptogenne natomiast mogą być zauważalne po kilku tygodniach regularnego stosowania rhodiola.

• Czy różeniec górski podnosi ciśnienie?

U większości osób korzeń arktyczny nie powoduje wzrostu ciśnienia, jednak u osób z nadciśnieniem może powodować jego wahania. Dlatego wskazana jest konsultacja z lekarzem.

• Z czym nie łączyć różeńca górskiego?

Różeńca górskiego nie należy łączyć z lekami psychotropowymi (SSRI, IMAO), lekami uspokajającymi i nasennymi, lekami na serce, nadciśnienie oraz cukrzycę.

• Czy można pić kawę, biorąc różeniec?

Tak, warto jednak zachować umiar. Łączenie kofeiny z różeńcem może bowiem nasilać pobudzenie.

Różeniec górski – opinie, działanie, właściwości. Podsumowanie

Różeniec górski to silny adaptogen o szerokim spektrum właściwości. Może wspierać układ nerwowy, regulując poziom kortyzolu, poprawiać koncentrację, uwagę i pamięć oraz wydolność fizyczną. Może stanowić wsparcie w stanach przewlekłego stresu, występowania zespołu mgły mózgowej czy w okresach spadku nastroju. Aby mieć pewność co do jakości preparatu, warto sięgać po certyfikowane suplementy ze standaryzacją, zawierające minimum 3% rozawinu i 1% salidrozydu. Pamiętajmy również o przeciwwskazaniach i możliwych interakcjach z lekami.