Przebarwienia na twarzy od słońca (posłoneczne) – przyczyny, domowe sposoby i skuteczne usuwanie

Choć opalenizna bywa kojarzona z atrakcyjnym wyglądem, w rzeczywistości nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV może prowadzić do powstawania trwałych przebarwień, przyspieszonego fotostarzenia skóry, a także osłabienia bariery hydrolipidowej, która odpowiada za nawilżenie i ochronę naskórka. Plamy na twarzy od słońca to efekt naturalnych mechanizmów obronnych skóry i nierównomiernego odkładania się barwnika. Jak pozbyć się przebarwień na twarzy? Przedstawiamy domowe sposoby, kosmetyki i zabiegi z gabinetów medycyny estetycznej.

Skąd się biorą przebarwienia od słońca? Mechanizm powstawania

Przebarwienia i plamy na twarzy od słońca to wynik nierównomiernej produkcji melaniny, czyli barwnika występującego m.in. w skórze. Jak słońce wpływa na melanogenezę? Ekspozycja na słońce stymuluje melanocyty, których zadaniem jest ochrona DNA komórek przed uszkodzeniem i stresem oksydacyjnym, do aktywności. Przy nadmiernym oddziaływaniu promieniowania UV może dochodzić do nierównomiernego rozłożenia barwnika i miejscowego kumulowania się melaniny w naskórku lub skórze. W efekcie może dojść do powstania przebarwień słonecznych. W miejscach, w których występuje nadmiar melaniny, pojawiają się ciemne plamy na twarzy (hiperpigmentacja), a tam, gdzie jest jej zbyt mało – jasne (hipopigmentacja).

Przebarwienia po opalaniu mogą powstawać szybciej na skutek zmian hormonalnych (np. w ciąży), zażywania niektórych leków oraz stosowania wybranych kosmetyków (które na słońcu stają się fototoksyczne), a także postępującego z wiekiem spowolnienia regeneracji skóry.

Jak wyglądają plamy od słońca na twarzy? Rodzaje zmian

Przebarwienia do słońca na twarzy mogą różnić się wielkością, kształtem i kolorem.

Piegi

Co prawda piegi to zmiany barwnikowe, które mają podłoże genetyczne, jednak promieniowanie słoneczne może powodować ich namnażanie się i ciemnienie. Najczęściej występują na czole, policzkach, nosie, plecach, rękach i nogach. Z reguły są niewielkie, mają ok. 2-5 mm. Te jasno- lub ciemnobrązowe plamki są nierówne, ale wyraźnie odgraniczone. Najczęściej występują u osób o jasnej i bardzo jasnej karnacji.

Jak rozpoznać piegi?

• Wygląd – plamki o wielkości 2-5 mm. Nierówne, wyraźnie odgraniczone.
• Kolor – jasnobrązowe lub ciemnobrązowe.
• Umiejscowienie – czoło, policzki, nos, plecy, ręce, nogi.

Plamy soczewicowate 

Plamy posłoneczne na twarzy mogą wynikać także z opóźnionej odpowiedzi organizmu na nadmierną ekspozycję na słońce. Pojawiają się one u osób starszych, stąd też popularnie nazywane są plamami starczymi. Są ciemnobrązowe lub beżowe i mogą mieć różnorodne kształty i różną wielkość – od 1 mm do nawet kilku centymetrów. Są trwałe i – w przeciwieństwie do piegów czy innych przebarwień na twarzy od słońca – nie bledną zimą.

 Jak rozpoznać plamy soczewicowate (starcze)?

• Wygląd – płaskie zmiany o różnym kształcie i różnej wielkości – od 1 mm do kilku cm.
• Kolor – beżowe lub ciemnobrązowe.
• Umiejscowienie – czoło, policzki, grzbiety dłoni, przedramiona, ramiona, szyja, dekolt, wierzch stóp.

Przebarwienia po oparzeniach słonecznych

Plamy od słońca mogą być także pozostałością po procesach zapalnych, w tym oparzeniach słonecznych. Pojawiają się w miejscach występowania stanów zapalnych. W przypadku oparzeń słonecznych tworzą się nagle. Są ciemnobrązowe, brązowe lub niebiesko-szare.

Jak rozpoznać przebarwienia po oparzeniach słonecznych?

• Wygląd – mogą mieć zróżnicowaną wielkość i różny kształt.
• Kolor – ciemnobrązowe, brązowe lub niebiesko-szare.
• Umiejscowienie – w miejscu wystąpienia stanu zapalnego (najczęściej nos, dekolt, plecy).

Leki i zioła fotouczulające – ukryci winowajcy plam

Ciemne, jasne czy białe plamy po opalaniu mogą tworzyć się szybciej, jeżeli stosujemy substancje fotouczulające, które w połączeniu ze słońcem dają odczyn fototoksyczny i mogą wywoływać tzw. uczulenie na słońce. Są to przede wszystkim:

• leki – antybiotyki (doksycyklina, ciprofloksacyna, sulfonamidy), niektóre leki hormonalne, leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, niektóre SSRI), leki moczopędne, leki przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne, leki na cukrzycę, niesteroidowe leki przeciwzapalne (naproksen, ibuprofen, ketoprofen), leki na serce,
• zioła – dziurawiec zwyczajny, nagietek lekarski, arnika górska, rumianek pospolity, skrzyp polny, nawłoć, lubczyk, arcydzięgiel,
• kosmetyki – z retinolem, kwasem salicylowym, kwasem glikolowym, kosmetyki z wyciągami z ziół o silnych właściwościach fotouczulających.

Pamiętajmy, że podczas ich stosowania, szczególnie latem, konieczna jest wysoka ochrona przeciwsłoneczna i nakładanie na twarz kremów z filtrem 50+.

Domowe sposoby na przebarwienia na twarzy – co działa, a czego unikać?

Co na przebarwienia na twarzy? Domowe sposoby mogą wspomóc nas w walce z plamami na twarzy od słońca. Warto jednak wiedzieć, że nie zastąpią one prawidłowej pielęgnacji cery i mogą nie przynieść oczekiwanych efektów w przypadku utrwalonych przebarwień.

Cytryna i soda na plamy – hit czy kit?

Sok z cytryny można wetrzeć bezpośrednio w twarz lub też wymieszać go z jogurtem naturalnym albo miodem. Miksturę należy zmyć po 10 minutach, a następnie nałożyć krem nawilżający, ponieważ sok z cytryny może wysuszać cerę. Ale uwaga! Co więcej, cytryna jest fotouczulająca, a sok z cytryny zastosowany bezpośrednio przed wyjściem na słońce może wywołać fitofotodermatozę, czyli silną reakcję skórną przypominającą oparzenia chemiczne. Dlatego, by nie pogłębiać problemu, po zabiegu zawsze należy stosować krem z filtrem UV.

Bezpieczne naturalne rozjaśniacze (ogórek, aloes, ocet jabłkowy)

Ogórek, aloes czy ocet jabłkowy to bezpieczniejsze alternatywy dla soku z cytryny, które jednocześnie mogą wspierać nawilżenie skóry.

Na przebarwienia posłoneczne możemy nałożyć plasterki ogórka lub też przygotować maseczkę z ogórka i aloesu. Pół ogórka blendujemy na gładką masę i mieszamy z 2 łyżkami żelu aloesowego. Maseczkę trzymamy na twarzy przez 15-20 minut i dokładnie spłukujemy ciepłą wodą.

Z kolei rozcieńczonym (w stosunku 1:1) z wodą octem jabłkowym możemy przemywać zmienione miejsca nawet dwa razy dziennie.

Co na przebarwienia słoneczne? Składniki aktywne w dermokosmetykach

Składniki aktywne w dermokosmetykach stosowanych na przebarwienia na skórze mają dwojakie zadanie. Inhibitory melanogenezy mają blokować aktywność tyrozynazy – enzymu biorącego udział w syntezie melaniny lub też hamować transfer melanosomów z melanocytów do komórek naskórka (keratynocytów). Substancje złuszczające natomiast mają wspierać eliminację przebarwionych komórek naskórka. Jak wybielać przebarwienia posłoneczne z ich pomocą?

Witamina C i antyoksydanty

Witamina C pomaga rozjaśnić piegi od słońca oraz plamy słoneczne. Wspiera redukcję istniejących już przebarwień oraz matowości cery, a także wyrównywanie kolorytu skóry. Jako antyoksydant wspomaga walkę z wolnymi rodnikami, które uszkadzają komórki i przyspieszają starzenie.

Serum z witaminą C na twarz z przebarwieniami możemy nakładać dwa razy dziennie pod krem nawilżający. W porannej pielęgnacji nie może zabraknąć także kremu z filtrem SPF 30 lub wyższym.

Niacynamid: witamina B3

Niacynamid, czyli witamina B3, w dermokosmetykach na przebarwienia może przyczyniać się do blokowania transportu melaniny z komórek produkujących pigment do górnych warstw naskórka. Wspomaga to proces rozjaśniania istniejących plam na twarzy od słońca oraz sprzyja wyrównywaniu kolorytu skóry. Niacynamid może mieć zastosowanie w przypadku różnych przebarwień, zarówno posłonecznych, jak i po stanach zapalnych czy hormonalnych.

Kwasy bezpieczne latem: azelainowy, migdałowy, ferulowy

Kwasy mogą wspierać redukcję przebarwień poprzez złuszczanie martwego naskórka, hamowanie nadprodukcji melaniny oraz przyspieszanie odnowy komórkowej. Na przebarwienia posłoneczne zaleca się stosowanie delikatnych kwasów, w tym przede wszystkim kwasu azelainowego, migdałowego lub ferulowego, które – wraz z filtrem SPF – można nakładać na twarz przez cały rok.

Jak usunąć utrwalone plamy? Zabiegi medycyny estetycznej

Zabiegi medycyny estetycznej wykorzystywane do redukcji przebarwień obejmują głównie laseroterapię, peelingi chemiczne oraz krioterapię. Podczas laseroterapii rozbijane są cząsteczki melaniny, peelingi chemiczne wspomagają złuszczanie naskórka i usuwanie przebarwionych komórek, a w trakcie krioterapii zmiany na skórze są mrożone. Laseroterapię stosuje się przede wszystkim do rozjaśniania plam soczewicowatych, przebarwień pozapalnych i ostudy (melasmy).

Profilaktyka – jak nie dopuścić do powstawania nowych plam?

Aby zapobiegać powstawaniu przebarwień na twarzy od słońca, należy chronić skórę przed promieniowaniem UVA i UVB. Krem z filtrem (minimum SPF 30, a najlepiej SPF 50+, zwłaszcza przy skórze skłonnej do przebarwień) należy stosować przez cały rok, nie tylko latem. Dla uzyskania pełnej ochrony na twarz i szyję powinniśmy nakładać na twarz około 1/2 łyżeczki kremu z filtrem. Jest to pasek wyciśnięty na dwa wyprostowane palce – wskazujący i środkowy. Kosmetyki z filtrem SPF dokładamy co 2-3 godziny i za każdym razem po wejściu do wody czy przetarciu się ręcznikiem. Latem, czasie, kiedy najbardziej jesteśmy narażani na oddziaływanie promieni słonecznych, a więc między godziną 11:00 a 15:00, dobrze jest ograniczyć przebywanie na słońcu.

FAQ Najczęściej zadawane pytania

• Czy plamy od słońca znikną same po lecie?

To zależy. Niektóre plamy na twarzy od słońca mogą ustąpić samoistnie za sprawą naturalnej regeneracji skóry i złuszczania naskórka. Natomiast głębsze lub utrwalone już przebarwienia mogą wymagać zastosowania pielęgnacji rozjaśniającej lub profesjonalnych zabiegów.

• Czy można stosować retinol na przebarwienia latem?

Retinol zwiększa wrażliwość skóry na promieniowanie UV, dlatego nie należy stosować go podczas opalania. Stosowany latem może potęgować problem przebarwień i wywoływać podrażnienia na skórze.

• Jak odróżnić przebarwienie słoneczne od czerniaka?

Dla odróżnienia przebarwienia posłonecznego od czerniaka możemy zastosować zasadę ABCDE – asymetria, brzeg, kolor, średnica, ewolucja. Zmiany posłoneczne są z reguły symetryczne, jednolite w kolorze i rosną wolno. Czerniak zaś najczęściej ma nieregularne kształty, nierówne, postrzępione brzegi i niejednolity kolor. Jego średnica zwykle przekracza 6 mm, a ewolucja postępuje stosunkowo szybko. Każda nowa, szybko zmieniająca się zmiana wymaga konsultacji lekarskiej, ponieważ niesie za sobą ryzyko rozwijającego się nowotworu.

• Czy białe plamy po opalaniu to też przebarwienia?

Nadmierne działanie promieniowania UV na skórę może doprowadzić do hipopigmentacji, która powoduje powstawanie białych plam na skórze. Najczęściej pojawiają się one po oparzeniach słonecznych.

Plamy na twarzy od słońca. Podsumowanie

Przebarwienia na twarzy od słońca to problem, którego rozwiązanie wymaga systematycznej pielęgnacji i odpowiedniej ochrony skóry. W profilaktyce najważniejsze jest codzienne stosowanie kremu z filtrem. Pomocne może być także stosowanie kosmetyków z witaminą C, niacynamidem czy delikatnymi kwasami. Pamiętajmy jednak, że każda szybko zmieniająca się plama na skórze wymaga konsultacji z dermatologiem. Regularna dermatoskopia, wykonywana raz w roku, może ustrzec nas przed rozwojem poważniejszych chorób.