Kwas hialuronowy – eliksir młodości i zdrowia. Wszystko, co musisz wiedzieć o jego właściwościach i zastosowaniu

Kwas hialuronowy to naturalnie występujący związek w organizmie, który wspiera prawidłowe nawilżenie skóry czy właściwe funkcjonowanie stawów oraz oczu. Czym dokładnie jest kwas hialuronowy, jak działa i jakie ma zastosowanie? Sprawdź, dlaczego kwas hialuronowy cieszy się tak dużą popularnością, i jakie efekty może przynieść jego stosowanie.

Co to jest kwas hialuronowy i jak powstaje?

Kwas hialuronowy (ang. hyaluronic acid, skrót: HA) to związek organiczny z grupy glikozaminoglikanów. Jest zbudowany z powtarzających się jednostek dwucukrowych: kwasu D-glukuronowego i N-acetyloglukozaminy, połączonych wiązaniami glikozydowymi. Występuje we wszystkich organizmach i ma taką samą budowę chemiczną zarówno u ssaków, jak i u bakterii.

Ponad połowa całkowitej ilości kwasu hialuronowego w ciele człowieka znajduje się w skórze, ale kwas hialuronowy występuje także m.in. w mazi stawowej. To ważny składnik macierzy pozakomórkowej otaczającej komórki w tkance łącznej. Jest również obecny w oczach, np. w ciele szklistym czy filmie łzowym na powierzchni oka.

Początkowo kwas hialuronowy do celów kosmetycznych i medycznych pozyskiwany był głównie od zwierząt, np. z kogucich grzebieni, chrząstek rekinów czy krowich oczu. Obecnie wytwarzany jest przede wszystkim metodą biotechnologiczną poprzez fermentację bakteryjną. Wykorzystuje się w niej szczepy bakterii, które syntetyzują kwas hialuronowy.

Właściwości kwasu hialuronowego – dlaczego jest tak cenny?

Jak działa kwas hialuronowy? Kwas hialuronowy cechuje się wysoką zdolnością do wiązania wody. Wynika to z jego struktury chemicznej. Pojedyncza cząsteczka kwasu hialuronowego może przyciągać setki cząsteczek wody. To zaś sprzyja głębokiemu nawilżeniu tkanek i utrzymaniu ich elastyczności. W zależności od wielkości cząstek może działać na różnych poziomach skóry.

Rodzaje kwasu hialuronowego a ich skuteczność

Wyróżnia się dwa główne podziały kwasu hialuronowego – ze względu na masę cząsteczkową (wyrażaną w Daltonach – Da lub kilodaltonach – kDa) oraz strukturę. Wielkość cząsteczek wpływa właściwości i funkcje kwasu hialuronowego. Determinuje także różnice w przenikaniu przez barierę naskórkową.

Kwas hialuronowy wielkocząsteczkowy HMW

Kwas hialuronowy wielkocząsteczkowy o masie cząsteczkowej między 1000 a 1400 kDa na powierzchni skóry tworzy film ochronny, który wspomaga redukcję przeznaskórkowej utraty wody (Transepidermal Water Loss – TEWL).

Kwas hialuronowy małocząsteczkowy i niskocząsteczkowy LMW

Kwas hialuronowy niskocząsteczkowy LMW o masie cząsteczkowej między 5 a 20 kDa może wnikać w głębsze warstwy skóry, wspierając jej głębokie nawilżenie i produkcję kolagenu oraz elastyny poprzez stymulację fibroblastów. Tym samym wspiera procesy regeneracyjne i naprawcze.

Kwas hialuronowy usieciowany vs nieusieciowany

Kwas hialuronowy usieciowiony ma gęstą, żelową konsystencję i wykazuje się większą trwałością niż kwas nieusieciowiony. W medycynie estetycznej wykorzystywany jest m.in. do modelowania policzków, ust i brody oraz wypełniania głębokich bruzd czy doliny łez.

Kwas hialuronowy nieusieciowiony szybciej się wchłania z uwagi na płynniejszą formę. Stosowany jest mezoterapii igłowej i bezigłowej, jak również w kosmetykach do powierzchownego nawilżania, regeneracji i poprawy elastyczności skóry.

Kwas hialuronowy w pielęgnacji twarzy – efekty i działanie

Ilość kwasu hialuronowego w skórze spada z wiekiem już od 25 roku życia. Gwałtowny spadek (do 50%) następuje pomiędzy 25 a 50 rokiem życia. Utrata kwasu hialuronowego przyczynia się do powstawania zmarszczek i utraty jędrności i starzenia się skóry. Stąd też tak duża popularność kwasu hialuronowego w profilaktyce przeciwstarzeniowej po 25. roku życia.

Kwas hialuronowy – z uwagi na właściwości humektantowe (wiążące wodę) określany niekiedy eliksirem młodości – wykorzystywany jest w kosmetykach nawilżających i poprawiających koloryt, jędrność oraz elastyczność skóry twarzy, szyi i okolic oczu.

Zastosowanie kwasu hialuronowego w medycynie i farmacji

Kwas hialuronowy ma szerokie zastosowanie nie tylko w kosmetyce, lecz także w medycynie czy farmacji.

Ortopedia – kwas hialuronowy na stawy i maź stawową

Jak w ortopedii wykorzystywany jest kwas hialuronowy? Zastosowanie w leczeniu stawów opiera się przede wszystkim na wiskosuplementacji, czyli podawaniu kwasu hialuronowego w zastrzykach dla poprawy lepkości mazi stawowej, łagodzenia bólu stawów, odżywienia chrząstki oraz poprawy amortyzacji i ruchomości stawów.

Okulistyka – ukojenie dla suchych oczu

Kwas hialuronowy to również częsty składnik kropli i żeli do oczu. Wykorzystywany jest m.in. do wsparcia nawilżenia oczu przy suchości oczu (np. przy zespole suchego oka jako „sztuczne łzy”) oraz ochrony i regeneracji oczu, np. podczas noszenia soczewek kontaktowych.

Jednocześnie kwas hialuronowy znajduje także zastosowanie w chirurgii oka. Używany jest np. podczas operacji jaskry do wypełniania przedniej komory oka czy podczas wszczepiania soczewek.

Ginekologia i urologia – regeneracja błon śluzowych

W ginekologii i urologii kwas hialuronowy wykorzystuje się do rewitalizacji i poprawy funkcji narządów płciowych czy też w leczeniu pomenopauzalnej atrofii pochwy oraz infekcji dróg rodnych. Globulki i żele nawilżające na bazie HA wspomagają łagodzenie objawów infekcji i zapobieganie ich nawrotom.

W urologii kwas hialuronowy może być stosowany do regeneracji pęcherza moczowego w śródmiąższowym zapaleniu pęcherza, zespole bolesnego pęcherza oraz przy nawracających zakażeniach układu moczowego (ZUM), a w postaci czopków jako wsparcie przy zapaleniu prostaty.

Kwas hialuronowy do picia i w tabletkach – czy suplementacja działa?

Suplementacja doustna kwasem hialuronowym może przynieść korzyści, głównie w zakresie poprawy nawilżenia skóry oraz wsparcia stawów, chociaż zazwyczaj wymagają czasu.

Badania pokazują, że przyjmowanie kwasu hialuronowego w tabletkach lub płynach może poprawiać nawilżenie skóry, zmniejszać jej suchość oraz redukować widoczność zmarszczek. Co więcej, suplementacja kwasem hialuronowym może również wspierać zdrowie stawów oraz pomóc w łagodzeniu bólu związanego z zapaleniem stawów.

Jak stosować kwas hialuronowy na skórę? Najczęstsze błędy

Na rynku znajdziemy szeroką gamę produktów do pielęgnacji twarzy z kwasem hialuronowym. Są to m.in., kremy, serum, ampułki czy żele hialuronowe, które pomagają w odbudowie i wzmacnianiu bariery hydrolipidowej. Ich skuteczność może podnieść równoczesne stosowanie kosmetyków zawierających ceramidy lub niacynamid.

Ważny jest również sposób nakładania kosmetyku. Serum hialuronowe najlepiej nakładać na wilgotną skórę, by zatrzymać wodę i uniknąć efektu „wyciągania” wody z głębszych warstw skóry. Pielęgnację warto domknąć kremem lub olejkiem (okluzja), a rano obowiązkowo należy nałożyć krem z filtrem UV.

Co niszczy kwas hialuronowy w naszym organizmie?

Ilość kwasu hialuronowego w organizmie jest zmniejszana przede wszystkim przez naturalnie występujący enzym hialuronidaza, który rozkłada HA. Inne czynniki niszczące kwas hialuronowy to promieniowanie UV, stres oksydacyjny (wolne rodniki), ekstremalne temperatury czy nieodpowiednia, zbyt agresywna pielęgnacja.

Stres oksydacyjny może być wynikiem nieodpowiedniej diety, palenia tytoniu generującego wolne rodniki, czy zanieczyszczeń.

Przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne

Kosmetyki z kwasem hialuronowym ogólnie uważane są za bezpieczne. Główne przeciwwskazania i skutki uboczne mogą dotyczyć iniekcji. Kwasem hialuronowy stosowany na skórę rzadko może wywołać świąd, zaczerwienienie lub podrażnienie. Dotyczy to przede wszystkim na osób o skórze wrażliwej lub z uszkodzeniami naskórka (np. przy trądziku, egzemie). Kwasu hialuronowego na skórę nie należy stosować w trakcie radioterapii.

Przeciwwskazania do iniekcji stanowią m.in. choroby autoimmunologiczne, ciąża i karmienie piersią, aktywne stany zapalne na skórze, alergie czy przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych.

FAQ Najczęściej zadawane pytania

• Czy kwas hialuronowy to naprawdę kwas?

Kwas hialuronowy jest "kwasem" w znaczeniu chemicznym. Jednak w kosmetyce i medycynie często nie jest traktowany jak typowy kwas (np. złuszczający) ze względu na swoje właściwości wiążące wodę (humektantowe), dzięki którym można łączyć go z wieloma innymi składnikami.

• Z czym nie łączyć kwasu hialuronowego?

Pod kwas hialuronowy nie należy nakładać tłustych olejków i kremów. U osób z wrażliwą cerą połączenie kwasu hialuronowego z wysokim stężeniem witaminy C może wywołać podrażnienia.

• Czy kwas hialuronowy można stosować w ciąży?

Kwas hialuronowy stosowany miejscowo, np. w postaci kremów, serum, żelu czy maski, jest uznawany za bezpieczny dla kobiet w ciąży. Ciąża natomiast może być przeciwwskazaniem do iniekcji kwasu hialuronowego.

• Po jakim czasie widać efekty stosowania kwasu hialuronowego?

W przypadku wypełniaczy hialuronowych pierwsze efekty (wygładzenie zmarszczek, poprawa objętości) widoczne są od razu po zabiegu. Pełny efekt zazwyczaj można zauważyć po dwóch tygodniach. Jeżeli chodzi zaś o suplementację pierwsze oznaki nawilżenia skóry mogą być widoczne po 4-6 tygodniach, poprawa elastyczności skóry może pojawić się po ok. 8-12 tygodniach, a efekty związane z kondycją stawów po kilku miesiącach stosowania suplementów z kwasem hialuronowym na stawy.

• Czy kwas hialuronowy zapycha pory?

Sam kwas hialuronowy nie jest komedogenny, a więc nie zapycha porów. Ostateczny efekt może jednak zależeć od całej formuły kosmetyku z kwasem hialuronowym.

Kwas hialuronowy – na co pomaga, jak stosować? Podsumowanie

Kwas hialuronowy to substancja o wyjątkowo szerokim spektrum działania. Jego odpowiedni poziom w organizmie wpływa na elastyczność tkanek, redukcję oznak starzenia się (jędrność skóry, zmarszczki mimiczne) czy komfort codziennego funkcjonowania. Dobrze dobrane zabiegi i preparaty – kosmetyki pielęgnacyjne, suplementy diety czy krople do oczu z kwasem hialuronowym, dopasowane do indywidualnych potrzeb, mogą stanowić wsparcie w profilaktyce przeciwstarzeniowej.