Jak wyciągnąć kleszcza skutecznie i bezpiecznie? Instrukcja krok po kroku

Kleszcze to jedne z najczęściej spotykanych pasożytów w sezonie wiosenno-letnim, a ich ukłucie może nieść za sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Im krócej pajęczak przebywa w skórze, tym mniejsze ryzyko zakażania groźnymi patogenami. Jak usunąć kleszcza, jakich narzędzi użyć, jak wyciągnąć głowę kleszcza i co zrobić, by zminimalizować ryzyko chorób odkleszczowych?

Jak usunąć kleszcza – najważniejsze zasady

Co zrobić, kiedy w naszą skórę wbije się kleszcz? Jak usunąć niechcianego pasożyta? Wyciąganie kleszcza pospolitego (Ixodes ricinus) nie jest trudne, pod warunkiem, że przestrzegamy kilku zasad. Przede wszystkim kleszcza wyciągamy jak najszybciej, najlepiej od razu po jego zauważeniu. Im dłużej pajęczak tkwi w skórze, tym większe ryzyko ewentualnego zakażenia patogenami. Jeżeli kleszcz wbił nam się w trudno dostępnym miejscu, nie próbujmy wyciągać go samodzielnie. Rozerwanie czy niepełne usunięcie kleszcza również może być niebezpieczne.

Jak wyjąć kleszcza? Przydatny będzie zestaw do usuwania kleszczy, ale jeżeli takiego nie mamy, wystarczy pęseta kosmetyczna. Ważne, by złapać pasożyta jak najbliżej skóry i wyjmować kleszcza, zdecydowanym jednostajnym ruchem w górę, bez kręcenia. Ale na tyle delikatnie, by go nie uszkodzić. Po zabiegu należy zdezynfekować miejsce wkłucia. Jeżeli natomiast nie czujemy się pewnie podczas wyjmowania kleszczy lub robimy to pierwszy raz, pomocne mogą okazać się specjalistyczne przyrządy do usuwania kleszczy.

Czym wyciągnąć kleszcza? Przegląd profesjonalnych przyrządów

Na rynku znajdziemy różne narzędzia i aparaty do usuwania kleszczy. Najpopularniejsze z nich to pęsety, lassa, kleszczołapki i kleszczkarty. Jak usunąć kleszcza z ich pomocą?

Pęseta do kleszczy – klasyczne rozwiązanie

Jak wyrwać kleszcza pęsetą do kleszczy? Specjalistyczna pęseta do usuwania kleszczy ma nieco inne zakończenie niż tradycyjna pęseta kosmetyczna. Jest ono mniejsze, precyzyjniejsze i ścięte pod odpowiednim kątem. Przy wyciąganiu kleszcza pęsetą należy umieścić szczypce jak najbliżej skóry, zacisnąć je wokół głowy intruza i pociągnąć pionowo do góry. Pod żadnym pozorem nie należy wykręcać kleszcza, ponieważ może to skutkować jego urwaniem i pozostawieniem w skórze aparatu gębowego. Wyrywanie kleszcza pęsetą może być problematyczne w przypadku niewielkich pajęczaków, które trudniej chwycić, wtedy możemy sięgnąć po inne rozwiązania.

Lasso na kleszcze, kleszczołapki i kleszczkarty

Kleszczołapki często sprzedawane są w zestawach zawierających przyrządy o różnych rozmiarach. Dzięki temu łatwiej jest dostosować wielkość haczyków do rozmiarów kleszcza. Jak się nimi posługiwać? Najpierw umieszczamy kleszcza pomiędzy ząbkami kleszczołapek, po czym wyciągamy go prostopadłym ruchem do góry.

Lasso do usuwania kleszczy to narzędzie przypominające długopis, na końcu którego znajduje się pętelka. Pętelka zaciska się wokół kleszcza i ułatwia jego wyjęcie.

Kolejna opcja to karta do usuwania kleszczy. Na jej rogach znajdują się nacięcia, za pomocą których możemy podważyć wbitego w skórę pajęczaka. Kleszczkarty z reguły wyposażone są w niewielkie lupy, które pozwalają łatwo sprawdzić, czy kleszcz został usunięty w całości.

Preparaty zamrażające kleszcza

Zamrożenie kleszcza powoduje unieruchomienie pasożyta. W ten sposób możemy obniżyć ryzyko zakażenia chorobami odkleszczowymi. Preparaty zamrażające dostępne są w formie sprayów. Pajęczaka, zgodnie z instrukcją, należy kilkukrotnie spryskać. Następnie trzeba poczekać chwilę, aby kleszcz zamarzł i przestał się ruszać. Zamrożonego kleszcza możemy usunąć dowolnym narzędziem.

Jak wyciągnąć kleszcza bez pęsety? Domowe i alternatywne sposoby

Na kempingu, biwaku lub w innych warunkach polowych, w których nie mamy możliwości skorzystania ze specjalistycznych narzędzi do usuwania kleszczy, z pomocą może przyjść nam nić. Musi być ona jednak cienka i wytrzymała. Dobrze sprawdzi się nić bawełniana czy chociażby nić dentystyczna. Jak wyjąć kleszcza domowym sposobem przy użyciu nici? Tuż przy skórze, wokół kleszcza zawiązujemy ciasną pętlę. W dalszej kolejności pewnym ruchem pociągamy nitkę ku górze, by usunąć pasożyta.

Co zrobić, gdy głowa kleszcza została w skórze?

Podczas wyjmowania kleszcza może przydarzyć się, że rozerwiemy pajęczaka i jego część pozostanie w skórze. Jak wyjąć resztki kleszcza? Większe fragmenty, takie jak głowa, możemy spróbować usunąć pęsetą. Mniejsze (np. sam aparat gębowy) nierzadko po czasie wypadają same. Niemniej jednak należy wnikliwie obserwować miejsce ukłucia. Dobrym wyjściem w takiej sytuacji jest też udanie się po pomoc medyczną do przychodni POZ lub ambulatorium nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.

Co po usunięciu kleszcza? Higiena i obserwacja miejsca ukąszenia

Po wyjmowaniu kleszcza zawsze niezbędna jest antyseptyka. Dezynfekcja rany jest konieczna, aby zapobiegać zakażeniom bakteryjnym lub innym infekcjom. Odkażanie możemy wykonać przy pomocy wody utlenionej, spirytusu lub preparatów antyseptycznych. Miejsce wkłucia należy obserwować przez minimum 30 dni.

Kleszcz u człowieka wiąże się z ryzykiem zakażenia patogenami. W Polsce najczęściej przenoszone przez kleszcze choroby to borelioza (wywoływana przez krętki Borrelia) oraz kleszczowe zapalenie mózgu. Wczesnym objawem zakażenia boreliozą jest rumień wędrujący. To zmiana o owalnym kształcie, która powiększa się z czasem. Mogą towarzyszyć jej objawy grypopodobne, w tym zmęczenie, gorączka, uczucie rozbicia oraz bóle głowy.

Podobne symptomy (bóle mięśni i stawów, gorączka, nudności, bóle głowy, nieżyt górnych dróg oddechowych) mogą wystąpić w pierwszej fazie kleszczowego zapalenia mózgu. Objawy te obserwuje się do dwóch tygodni od zakażenia.

Warto wiedzieć również, że w przypadku podejrzenia boreliozy nie ma potrzeby badania samego kleszcza. Takie testy nie mogą potwierdzić ani wykluczyć tego, czy doszło do zakażenia człowieka.

FAQ Najczęściej zadawane pytania

• W którą stronę wykręcać kleszcza?

Zastanawiasz się, jak wykręcić kleszcza? Musisz wiedzieć, że wykręcanie kleszcza zwiększa ryzyko urwania głowy pasożyta lub wyciśnięcia jego śliny, a co za tym idzie, zwiększa możliwość zakażenia. Dlatego też nigdy nie próbuj wykręcać kleszcza. Pasożyta należy wyjmować pionowym ruchem w górę.

• Czy głowa kleszcza sama wyjdzie ze skóry?

Mniejsze fragmenty kleszcza, takie jak ryjek (hypostom) mogą zostać usunięte samoistnie, ponieważ organizm tratuje je jako ciało obce. Jeżeli jednak w skórze pozostanie większy element, np. cała głowa, warto spróbować ją usunąć lub poprosić o pomoc specjalistę (lekarza bądź pielęgniarkę).

• Czy smarowanie kleszcza masłem pomaga?

Smarowanie kleszcza masłem lub innym tłuszczem albo alkoholem podnosi ryzyko wydalenia przez kleszcza śliny i treści żołądkowych. Tym samym zwiększa ryzyko zakażenia chorobami odkleszczowymi.

• Kiedy należy zgłosić się do lekarza po ukąszeniu?

Po ukąszeniu przez kleszcza należy zgłosić się do lekarza w momencie dostrzeżenia niepokojących objawów, takich jak rumień wędrujący czy symptomów grypopodobnych, a także wtedy, gdy nie jesteśmy w stanie samodzielnie usunąć kleszcza.

Kleszcz – jak wyciągnąć? Podsumowanie

Przeprowadzone w odpowiedni sposób usunięcie kleszcza to jeden z najważniejszych elementów profilaktyki chorób odkleszczowych. Znaczenie ma przede wszystkim szybka reakcja, właściwy wybór narzędzi i dobrze przeprowadzony zabieg zakończony dezynfekcją rany. Dlatego już przed sezonem wiosenno-letnim warto pod tym kątem skompletować domową apteczkę i wyposażyć ją w przyrządy do usuwania kleszczy oraz środki antyseptyczne.