Biegunka w ciąży – przyczyny, objawy, leczenie

Biegunka w ciąży to dolegliwość, która potrafi wzbudzić niepokój u przyszłych mam. Choć w wielu przypadkach rozwolnienie może mieć łagodny, przejściowy charakter i wynika ze zmian zachodzących w organizmie kobiety, bywa także sygnałem infekcji czy poważniejszych problemów. Sprawdź, jakie są najczęstsze przyczyny biegunki w ciąży, jak bezpiecznie łagodzić jej objawy i kiedy udać się do lekarza.

Biegunka a ciąża – objawy

Biegunka wiąże się ze zwiększoną częstotliwością wypróżnień w ciągu doby i zmianą konsystencji stolca na płynną lub półpłynną.

Objawy biegunki to:

• zwiększona częstotliwość wypróżnień (jak wskazuje Światowa Organizacja Zdrowia – powyżej 3 wypróżnień na dobę),

• zwiększona ilość wydalanego stolca (powyżej 200 g na dobę),

• zmiana konsystencji stolca na płynną lub półpłynną.

Biegunka na początku ciąży – jak ją rozpoznać?

W zależności od czasu trwania rozwolnienia, wyróżnia się różne postacie biegunki. Biegunka w ciąży może mieć postać:

• ostrą – trwa zazwyczaj do 7 dni (maksymalnie 14), najczęściej związana jest z zakażeniem bakteryjnym, wirusowym lub pasożytniczym,

• przewlekłą – trwa powyżej 14 dni, może być symptomem przewlekłej choroby (m.in.: zespołu jelita drażliwego, celiakii czy alergii lub nietolerancji pokarmowej).

Przyczyny rozwolnienia w ciąży

Rozwolnienie u ciężarnych kobiet może mieć różne podłoże. Może wynikać chociażby z błędów dietetycznych, stosowanych leków czy zaostrzeń schorzeń (np. zespołu jelita drażliwego), nietolerancji pokarmowych, zakażeń oraz bakteryjnych i wirusowych. Przyszłe mamy z racji osłabionego systemu immunologicznego są bardziej podatne na infekcje, które nierzadko skutkują rozwolnieniami.

Biegunka w pierwszym trymestrze ciąży

Biegunka w I trymestrze ciąży może być spowodowana zmianami hormonalnymi zachodzącymi w organizmie kobiety, które wpływają na pracę jelit. Nie jest to jednak częsty objaw początku ciąży. Warto również wskazać, że jeżeli w pierwszym trymestrze ciąży rozwolnieniu towarzyszy ból brzucha i krwawienie z dróg rodnych, może to wiązać się z ryzykiem poronienia, dlatego konieczna jest jak najszybsza interwencja lekarska.

Biegunka w drugim trymestrze ciąży

Biegunka w II trymestrze ciąży może być wywoływana przez ucisk na narządy wewnętrzne powodowany przez rosnący płód i powiększającą się macicę. Wciąż jednak może mieć podłoże infekcyjne, żywieniowe czy hormonalne. Może też wynikać ze stresu.

Biegunka w trzecim trymestrze ciąży

Przyczyny rozwolnienia w III trymestrze ciąży mogą być podobne do tych z II trymestru i mogą dotyczyć zmian hormonalnych czy powiększającego się płodu. Biegunkę może także powodować stres odczuwany w związku ze zbliżającym się porodem. Co ważne, poprzez rozwolnienie organizm kobiety niejako oczyszcza się i przygotowuje do porodu. U niektórych kobiet może więc pojawić się tuż przed rozwiązaniem.

Natomiast rozwolnienie wraz z gorączką, osłabieniem, tkliwością i skurczami brzucha i nienaturalnie twardym brzuchem może być objawem odklejenia się łożyska i jest wskazaniem do natychmiastowej konsultacji z lekarzem.

Kiedy do lekarza z biegunką?

Chociaż biegunka może wynikać z przebiegu ciąży, może być również objawem poważniejszych problemów. Na które symptomy towarzyszące biegunce zwrócić szczególną uwagę?

• Rozwolnienie nie ustępuje po 48 godzinach.
• Stolec zawiera ropę lub krew.
• Luźny stolec pojawia się więcej niż 5 razy w ciągu dnia.
• Pojawiają się częste wymioty.
• Występuje gorączka powyżej 39°C.
• Pojawia się silny ból brzucha lub okolic odbytu.
• Występują objawy odwodnienia.

Biegunka w ciąży a listerioza – objawy

Biegunka w ciąży może być także jednym z objawów listeriozy. To poważna infekcja bakteryjna, która może wystąpić po spożyciu niepasteryzowanego nabiału lub niedomytych warzyw. Podczas gdy u matki może przebiegać stosunkowo łagodnie lub wręcz bezobjawowo, niesie spore zagrożenie dla płodu. Może prowadzić bowiem do uszkodzenia płodu, powikłań u noworodka, poronienia czy przedwczesnego porodu. Stąd też, kiedy wraz z biegunką u kobiety w ciąży pojawiają się objawy grypopodobne (dreszcze, ból głowy, bóle mięśni, ból gardła, gorączka), nudności i wymioty lub bóle pleców, sztywność karku czy powiększone węzły chłonne, niezbędna jest jak najszybsza konsultacja lekarska.

Objawy odwodnienia przy biegunce

Biegunka zawsze niesie za sobą ryzyko odwodnienia, które u kobiety w ciąży może mieć niebezpieczne konsekwencje zarówno dla mamy, jak i dla dziecka. Odwodnienie w ciąży prowadzi do zmniejszenia poziomu płynu owodniowego, sprzyja infekcjom pęcherza i kamicy nerkowej, może wywoływać omdlenia, zaburzenia rytmu serca i ciśnienia, powodować bóle głowy, problemy z koncentracją, skurcze mięśni, a nawet przedwczesnych skurczów macicy.

Objawami odwodnienia są: rzadkie oddawanie moczu, ciemna barwa moczu, zawroty głowy, suchość w ustach, zwiększone pragnienie.

Co na biegunkę i ból brzucha w ciąży?

Leczenie biegunki w ciąży powinno przebiegać pod kontrolą lekarza, który odpowiednio dobierze bezpieczny lek adekwatnie do przyczyny rozwolnienia. Środki wpierające leczenie biegunki, bezpieczne dla kobiet w ciąży to:

• loperamid – po konsultacji z lekarzem może być stosowany do walki z biegunką ostra i przewlekłą,
• węgiel aktywny – czy węgiel aktywny w ciąży jest bezpieczny? Tak, środek ten uważany jest za bezpieczny dla kobiet w ciąży, ponieważ nie wchłania się zaś do krwioobiegu. Wciąż jednak należy stosować go po konsultacji z lekarzem,
• diosmektyt – powleka błonę śluzową przewodu pokarmowego, pochłania toksyny, gazy jelitowe, wirusy i bakterie,
• wyciąg z borówki czernicy – jest bogaty w składniki o właściwościach zapierających,
• probiotyki – pomagają przywrócić równowagę jelitową,
• antybiotyki – w uzasadnionych przypadkach (infekcja bakteryjna) lekarz może przepisać bezpieczne dla kobiet w ciąży antybiotyki.

Domowe sposoby na biegunkę w ciąży

Domowe metod radzenia sobie z biegunką w ciąży polegają przede wszystkim na dostarczaniu sobie odpowiedniej ilości płynów, przyjmowaniu elektrolitów i stosowaniu lekkostrawnej diety.

Nawadnianie podczas biegunki – co pić?

Picie dużej ilości płynów podczas biegunki pomoże uniknąć groźnego dla kobiet w ciąży odwodnienia. Zaleca się picie wody i słabych naparów ziołowych (szałwia, mięta, rumianek). Elektrolity dla kobiet w ciąży pomogą uzupełnić sód, potas, wapń i magnez tracone podczas rozwolnienia.

Co jeść na biegunkę w ciąży?

Odpowiednia dieta podczas biegunki w ciąży może pomóc w załagodzeniu przykrych dolegliwości. Podczas rozwolnienia polecana jest dieta BRAT. Nazwa ta pochodzi od produktów, na których bazuje ten sposób żywienia – banany, ryż, mus jabłkowy, tosty (ang. banana, rice, applesauce, toast). Banany są źródłem potasu i pomagają regulować pracę jelit. Biały ryż ma właściwości zapierające. Jabłka w formie musu (pieczone lub gotowane) są bardziej lekkostrawne od świeżych owoców. Zawierają pektyny, które wiążą wodę i regulują pracę jelit. Tosty stanowią źródło sodu. Jakie jeszcze produkty są polecane, a których należy unikać?

Co jeść podczas biegunki w ciąży?

Zalecane produkty:

• produkty zbożowe i kasze – biały ryż gotowany, kasza manna, kleik ryżowy, kaszka kukurydziana, chrupki kukurydziane, sucharki, czerstwe pieczywo,
• warzywa – gotowana marchew (np. zupa marchwianka), gotowane ziemniaki, przecier jabłkowy, dynia,
• owoce – banany, gotowane lub pieczone jabłka, czarne jagody, suszone jagody,
• białko – gotowane lub pieczone chude mięso, jaja na twardo.

Jakich produktów unikać podczas biegunki?

Niezalecane produkty:

• nabiał,
• potrawy smażone i tłuste,
• ostre przyprawy,
• napoje gazowane, soki owocowe, kawa,
• produkty pełnoziarniste.

Biegunka w ciąży. Podsumowanie

Rozwolnienie w ciąży często nie stanowi zagrożenia i ustępuje samoistnie, zawsze jednak wymaga szczególnej uwagi i obserwacji. W łagodzeniu objawów niezwykle istotne jest odpowiednie nawodnienie organizmu, lekkostrawna dieta. Ważna jest szybka reakcja na ewentualne sygnały alarmowe, takie jak krew w stolcu, wysoka gorączka czy oznaki odwodnienia.