Zapalenie opon mózgowych – wszystko, co musisz wiedzieć. Przyczyny, objawy i leczenie

Zapalenie opon mózgowych – wszystko, co musisz wiedzieć. Przyczyny, objawy i leczenie - zdjęcie

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to niebezpieczna choroba zakaźna – cechuje się wysoką śmiertelnością, a niekiedy pozostawia trwały ślad w organizmie. Może wystąpić jako powikłanie pozornie niegroźnych infekcji – zapalenia zatok czy ucha środkowego. Jakie są przyczyny zapalenia opon mózgowych, jakie daje ono objawy i jak przebiega leczenie?

Czym jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest groźną chorobą zakaźną wywoływaną najczęściej przez wirusy lub bakterie, rzadziej przez pierwotniaki, pasożyty i niektóre leki. Rozwija się w wyniku przeniknięcia drobnoustrojów do płynu mózgowo-rdzeniowego – u osób zdrowych jest on jałowy.

Może do tego dojść za pośrednictwem krwi, na skutek przejścia z obszarów skażonych w przypadku urazu czaszki lub w przebiegu innych chorób. Schorzenie obejmuje przede wszystkim opony – zazwyczaj oponę miękką i podpajęczynówkową – oraz przestrzeń podpajęczynówkową. Czasem stwierdza się także zajęcie mózgu – wówczas mamy do czynienia z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

Zapalenie opon mózgowych – rodzaje

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych:

  • bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ropne lub nieropne),
  • wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
  • grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Gorsze rokowania oraz zwiększone ryzyko powikłań dotyczą zwłaszcza zapalenia opon mózgowych o podłożu bakteryjnym, szczególnie postaci ropnej. Ten rodzaj choroby występuje jednak bardzo często – zapalenia bakteryjne to nawet połowa wszystkich stwierdzonych przypadków schorzenia, a zakażenia ropne stanowią 90% z nich.

Rodzaj patogenów wywołujących zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych zależy głównie od kondycji układu immunologicznego oraz czynników ryzyka, do których zalicza się m.in. wiek. Chorobę powodują najczęściej:

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Rodzaj patogenów

Ropne

·         meningokoki (Neisseria meningitidis)

·         pneumokoki (Streptococcus pneumoniae)

·         pałeczki Haemophilus influenzae

·         pałeczki Escherichia coli

·         paciorkowce grupy B (Streptococcus agalactiae)

·         gronkowce złociste (Staphylococcus aureus)

Nieropne

·         prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis)

·         pałeczki Listeria monocytogenes

·         krętki Borrelia (przenoszone przez kleszcze)

Jakie są przyczyny zapalenia opon mózgowych?

Istnieje szereg czynników, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania na bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Wśród nich wymienia się:

  • przebywanie w dużych zbiorowiskach ludzi, co sprzyja zakażeniu meningokokami, mogącymi wywoływać również sepsę;
  • ostre lub przewlekłe zapalenie zatok lub zapalenie ucha środkowego;
  • urazy czaszki, a zwłaszcza pęknięcia kości czaszki;
  • leczenie immunosupresyjne;
  • inne choroby: nowotwór, cukrzyca, marskość wątroby;
  • zabiegi neurochirurgiczne.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych często konsekwencją bliskiego kontaktu z osobą zakażoną lub nosicielem danego rodzaju bakterii. Patogeny mogą więc przedostać się do organizmu podczas kichania, pocałunku czy na skutek używania tych samych przedmiotów – szklanki lub sztućców.

Zapalenie opon mózgowych – objawy

Niezależnie od rodzaju bakterii, zapalenie opon mózgowych ma podobny przebieg. Symptomy choroby zazwyczaj występują po upływie 2-5 dni od zarażenia. Charakterystyczne dla tej choroby objawy to:

  • wysoka gorączka, sięgająca nawet 40°C, często z dreszczami,
  • bóle mięśniowo-stawowe,
  • silne bóle głowy i karku,
  • nudności, wymioty,
  • sztywność karku.

W ciężkich przypadkach zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych obserwuje się ponadto zaburzenia świadomości, drgawki, senność oraz apatię.

Jakie mogą być powikłania zapalenia opon mózgowych?

Z zachorowaniem na bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wiąże się ryzyko powikłań neurologicznych, takich jak:

  • padaczka,
  • ropnie mózgu,
  • niedowłady lub porażenia kończyn,
  • głuchota lub słaby słuch,

zaburzenia mowy czy zaburzenia osobowości.

Ten typ choroby obarczony jest też wysoką śmiertelnością, wynoszącą około 20% – największe zagrożenie niesie ze sobą zakażenie gronkowcem złocistym.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – diagnostyka i leczenie

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest chorobą, którą bezwzględnie należy leczyć w szpitalu. Diagnoza stawiana jest m.in. na podstawie obrazu klinicznego, jednak dla przebiegu i skuteczności leczenia kluczowe jest szybkie ustalenie rodzaju patogenu, który spowodował chorobę. W tym celu najczęściej badany jest płyn mózgowo-rdzeniowy pobrany podczas punkcji lędźwiowej. W rozpoznaniu wykorzystuje się ponadto tomografię komputerową głowy, posiewy krwi i wymazy z gardła.

Leczenie opon mózgowych o podłożu bakteryjnym polega przede wszystkim na podaniu antybiotyku – na ogół dożylnie. Postępowanie terapeutyczne dodatkowo obejmuje stosowanie leków przeciwzapalnych oraz przeciwobrzękowych. Chory powinien także pozostawać w łóżku – co najmniej przez 2 do 3 tygodni.

Zapalenie opon mózgowych – jak uniknąć?

Najlepszą metodą zapobiegania bakteryjnemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych są szczepienia ochronne, szczególnie przeciwko głównym patogenom – meningokokom, pneumokokom oraz Haemophilus influenzae typu B. W przypadku kontaktu z osobą zakażoną zastosowana może zostać również chemioprofilaktyka poekspozycyjna, czyli jednorazowe podanie antybiotyku.

Jako że choroba może pojawić się jako powikłanie zapalenia zatok lub ucha środkowego, należy wdrożyć odpowiednie leczenie tych schorzeń. W zależności od rodzaju i nasilenia objawów mogą to być dostępne w aptekach popularne preparaty na przeziębienie lub grypę bądź leki przepisane przez lekarza. Ponadto w trakcie opieki nad osobą chorą, trzeba używać maseczek ochronnych na twarz i rękawiczek oraz pamiętać o higienie osobistej – przykładowo przy pomocy kosmetyków do twarzy i ciała.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest niebezpieczną chorobą, która wiąże się z ryzykiem powikłań. Dla jej prawidłowego leczenia niezbędna jest więc właściwa diagnostyka oraz szybkie rozpoczęcie terapii – dzięki temu ryzyko ich wystąpienia będzie znacznie mniejsze.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Układ oddechowy

Krztusiec (koklusz) – jakie są objawy i jak leczyć?
Krztusiec jest ostrą w przebiegu chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie. Głównym objawem klinicznym są nawracające napady silnego kaszlu, które prowadzą do utrudnienia oddychania.Czym jest krztusiec (koklusz)?Krztus...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Zdrowy tryb życia

Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...

Układ pokarmowy

Botulizm: objawy i przebieg zatrucia jadem kiełbasianym
Botulizm to poważna choroba porażeniowa wywołana przez neurotoksynę, zwaną jadem kiełbasianym oraz toksyną botulinową, produkowaną w czasie wzrostu bakterii Clostridium botulinum. Do zatrucia dochodzi przeważnie wskutek spożycia źle zakonserwowanej żyw...

Łysienie androgenowe – objawy i przyczyny. Jak zahamować wypadanie włosów?
Gęste, mocne i zdrowe włosy to marzenie zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Wygląd i stan włosów to nie tylko aspekt estetyczny, ale również, a może i przede wszystkim zdrowotny. Zła kondycja kosmyków może świadcz...

Serce i układ krążenia

15 najczęstszych chorób układu krążenia: diagnostyka i leczenie
Choroby układu krążenia stanowią główną przyczynę zgonów w Polsce. Szybka diagnostyka, podejmowanie leczenia i działań profilaktycznych mogą ochronić pacjentów przed rozwojem najpoważniejszych dolegliwości i powikłań....

Dieta i odchudzanie

Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?
Choroby metaboliczne obejmują szeroki zakres dolegliwości spowodowanych zaburzeniami przemian biochemicznych w organizmie. W ostatnich kilkudziesięciu latach ich częstotliwość znacznie wzrosła....

Układ nerwowy

Choroby neurodegeneracyjne - jak nie przeoczyć pierwszych objawów?
Choroby neurodegeneracyjne są związane z postępującą degeneracją neuronów w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Termin ten dotyczy wielu rodzajów schorzeń, które różnią się między sobą pod względem objawów....

Dieta i odchudzanie

Dieta FMD – na czym polega dieta imitująca post, która odmładza organizm?
Dieta FMD (Fasting Mimicking Diet – dieta imitująca post) została opracowana przez profesora Valtera Longo. To stosunkowo nowe podejście do tematu postu okresowego, którego celem jest odmłodzenie organizmu przy jednoczesnym zmniejszeniu ry...

Dieta i odchudzanie

Dzika róża – naturalne źródło witamin. Właściwości lecznicze i zastosowanie
Dzika róża od wieków wykorzystywana jest w medycynie tradycyjnej. Szczególną popularnością cieszyła się w Grecji i Rzymie. Współcześnie cenimy ją za wysoką zawartość kwasu askorbinowego oraz witamin z grupy B....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Berberys – właściwości zdrowotne i zastosowanie roślinnego antybiotyku
Naturalne metody leczenia i wzmacniania organizmu cieszą się coraz większą popularnością wśród osób dbających o zdrowie. Ciekawym uzupełnieniem codziennej diety może okazać się berberys. Bogaty skład fitochemiczny sprawia, że roślina wyr&...

Dieta i odchudzanie

Astaksantyna – królowa antyoksydantów, która działa jak eliksir młodości
Astaksantyna jest wyjątkowo silnym antyoksydantem. Skutecznie zwiększa odporność organizmu na promieniowanie słoneczne oraz zapobiega fotostarzeniu się skóry. ...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem