Szkorbut – choroba marynarzy. Objawy, przyczyny i leczenie skrajnego niedoboru witaminy C

Szkorbut – choroba marynarzy. Objawy, przyczyny i leczenie skrajnego niedoboru witaminy C - zdjęcie
Szkorbut zaliczany jest do chorób spowodowanych przez awitaminozę. Współcześnie bardzo mało osób zmaga się ze szkorbutem i kojarzony jest on najczęściej z marynarzami. Najlepszą profilaktyką choroby jest zbilansowana dieta, która umożliwia dostarczenie kluczowych dla zdrowia witamin.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • czym jest szkorbut i kto jest narażony na tę chorobę,
  • w jaki sposób jest diagnozowany szkorbut,
  • w jaki sposób należy leczyć szkorbut,
  • jakie są konsekwencje nieleczenia szkorbutu,
  • dlaczego warto spożywać produkty bogate w witaminę C.

Zachęcamy także do zapoznania się z artykułem poświęconemu prawidłowej suplementacji.

Szkorbut – co to za choroba i jakie są jej przyczyny?

Szkorbut jest jednostką chorobową, stanowiącą wynik utrzymującego się niskiego poziomu kwasu askorbinowego, czyli niedobór witaminy CLudzki organizm nie ma zdolności do samodzielnej produkcji tej witaminy, dlatego należy dostarczać ją wraz z pożywieniem, aby zachować prawidłowy przebieg wielu procesów w organizmie. Witamina C jest niezbędna podczas wytwarzania kolagenu, czyli istotnego elementu budującego tkanki. Znaczne ograniczenie spożywania witaminy C doprowadza do wadliwej syntezy kolagenu, a to prowadzi do uszkodzeń narządów.

Współcześnie szkorbut jest niezwykle rzadkim przypadkiem. Zmagają się z nim najczęściej niemowlęta i osoby starsze. Przyczyn tej choroby upatruje się bezpośrednio w nieprawidłowym sposobie żywienia, który jest ubogi w witaminę C. Tendencja do rozwoju szkorbutu dostrzegalna jest w przypadku osób zmagających się z uzależnieniem od alkoholu. Ta choroba spowodowana brakiem witaminy C może być także wynikiem innych chorób współwystępujących, które uniemożliwiają sprawne wchłanianie substancji odżywczych w jelitach.

Szkorbut jest najczęściej kojarzony jako przypadłość, która dziesiątkowała marynarzy w starożytności i średniowieczu. Na dłuższe rejsy wybierali pokarmy ubogie lub pozbawione witaminy C, dlatego jako najliczniejsza grupa ucierpieli na skutek tej choroby. Dostrzeżenie powiązania pomiędzy szkorbutem a niedoborem witaminy C nastąpiło dopiero w XVIII w. i było rewolucyjne w ograniczeniu przypadków zachorowań.

Objawy szkorbutu - jak rozpoznać skrajny niedobór witaminy C?

Szkorbut rozwija się stopniowo wraz z pogłębianiem się niedoborów kwasu askorbinowego w organizmie. Pierwsze dolegliwości wynikające ze szkorbutu to m.in.:

  • utrata apetytu,
  • nagły spadek masy ciała,
  • utrzymujące się zmęczenie,
  • drażliwość i pogorszenie samopoczucia,
  • utrzymująca się ospałość.

Po około 3 miesiącach utrzymujących się niedoborów witaminy C, dostrzegalne jest pogorszenie stanu osoby chorej. Do powyższych objawów dochodzą:

  • spotęgowana męczliwość,
  • duszności,
  • bóle obejmujące kości, mięśnie i stawy,
  • powstawanie siniaków,
  • przesuszona skóra,
  • rozwój krwawych wybroczyn na skórze i błonach śluzowych, ponadto przez szkorbut język jest pokryty wybroczynami,
  • rozwój zapalania dziąseł i samoistne wypadanie zębów,
  • utrudnione gojenie ran,
  • depresja.

Codzienne funkcjonowanie i wykonywanie prostych czynności jest niemożliwe. Objawy szkorbutu, jeżeli nie zostaną w porę powiązane z niedoborem witaminy C, doprowadzają do dalszego spustoszenia w organizmie. W następnym etapie choroby pojawiają się obrzęki na ciele, rozwija się żółtaczka, a także układ nerwowy przestaje pracować prawidłowo. Ponadto chory zmaga się z drgawkami i gorączką. Nieleczony szkorbut doprowadza do zgonu. Rozwój medycyny i znajomość znaczenia witaminy C sprawiają, że zaawansowane przypadki szkorbutu zdarzają się rzadko.

Kto choruje na szkorbut?

Szkorbut jako niedobór witaminy C występuje u osób nadmiernie spożywających wysokoprzetworzoną żywność, która w swoim składzie nie ma wartości odżywczych. Na awitaminozę narażone są szczególnie osoby żyjące w skrajnym ubóstwie. Szkorbut występuje także u osób starszych, które zmagają się z zaburzoną pracą jelit, jak i demencją czy chorobami psychicznymi. Występujący szkorbut u dzieci stanowi konsekwencję nadmiernego zastępowania naturalnych pokarmów poprzez podawanie mleka krowiego. Na rozwój szkorbutu narażone są osoby mające zaburzenia odżywiania, np. anoreksję, bulimię czy cierpiące na choroby zaburzające prawidłowe wchłanianie substancji odżywczych. Rozwój szkorbutu może wystąpić u osób uzależnionych od alkoholu, narkotyków czy papierosów.

Jak zdiagnozować szkorbut? Badania potwierdzające rozpoznanie

Diagnozowaniem szkorbutu zajmują się lekarze w oparciu o obraz kliniczny; pomocny jest również wywiad medyczny przeprowadzany z osobą chorą. Zarówno klasyczne objawy, jak i informacje o posiadaniu szkodliwych nawyków żywieniowych ułatwiają postawienie diagnozy. Szkorbut, brak witaminy C, jest stosunkowo prosty do rozpoznania.

Do ostatecznego rozpoznania niezbędne są badania diagnostyczne. Zatem jak zdiagnozować szkorbut? Przede wszystkim wykonuje się badania umożliwiające oznaczenie stężenia witaminy C, jak i morfologię krwi obwodowej. Morfologia uwidacznia nasiloną anemię, czyli zmniejszoną zawartość czerwonych krwinek. Dodatkowo lekarz może skierować chorego na badanie rentgenowskie, które pozwala na dostrzeżenie charakterystycznych uszkodzeń kostnych.

Na czym polega leczenie szkorbutu?

U osób, u których wykryto szkorbut, leczenie opiera się na uzupełnieniu witaminy C. Lekarz przepisuje preparaty zawierające witaminę C. Rezultaty z wdrożonego leczenia dostrzegalne są już po 2 tygodniach. Istotne jest, aby samodzielnie, czyli bez zgody lekarza, nie decydować się na zwiększoną suplementację witaminy C. Witamina C w proszku, kroplach, płynie i tabletkach jest ogólnodostępna, jednak przyjmowanie dziennej dawki przekraczającej 500 mg doprowadza do różnych powikłań zdrowotnych. Nadmiar witaminy C objawia się poprzez: nudności, wymioty, biegunki, wysypkę skórną. W dłuższej perspektywie rozwija się kamica nerkowa.

Czym grozi nieleczony szkorbut?

Posiadane przez szkorbut objawy doprowadzają do stopniowego dewastowania organizmu. Z powodu niedoboru witaminy C zaburzone są niemal wszystkie procesy w organizmie. Jednak wdrożenie prawidłowego leczenia w odpowiednim momencie pozwala na odwrócenie zmian zachodzących w organizmie. Uzupełnienie niedoborów pozwala na uzyskanie pełnego wyleczenia. Pomimo tego nie należy lekceważyć znaczenia witaminy C w codziennej diecie. Liczne zgony wśród marynarzy udowadniają, że szkorbut jest śmiertelnie niebezpieczny.

Rola diety i suplementacji w zapobieganiu szkorbutowi - jakie produkty są bogate w witaminę C?

Najlepszą profilaktyką szkorbutu jest posiadanie zróżnicowanej diety, która dostarcza do organizmu wszystkich składników odżywczych i przede wszystkim ma w swoim składzie witaminy i minerały. Najlepszym wyborem są owoce i warzywa obfitujące w witaminę C. Rekomendowane jest przede wszystkim spożywanie: papryki, jagód, brokułów, kiwi, cytrusów, truskawek. Ponadto jako źródło witaminy C w codziennej diecie wskazuje się także marchew, ziemniaki i nać pietruszki. Nieocenionym źródłem witaminy C są także kiszone warzywa, które dodatkowo regulują pracę całego układu trawienia i poprawiają perystaltykę jelit.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić....

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Dieta i odchudzanie

Bób - poznaj jego zdrowotne właściwości
Bób to znane od starożytności warzywo strączkowe, po które chętnie sięgamy w sezonie letnim. Stanowi pożywną i zarazem nietuczącą przekąskę - zawiera mało tłuszczu, za to dużo białka, a także błonnik. Oprócz walo...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w układzie odpornościowym człowieka, ...

Kosmetyki i uroda

Joga twarzy – ćwiczenia i efekty naturalnego odmładzania
Wraz z upływem czasu nasza skóra traci jędrność i elastyczność, a co za tym idzie zaczynają pojawiać się na niej zmarszczki, przebarwienia, a także drobne linie. Czy istnieją sposoby, aby wygrać nierówną walkę z metryką i...

Alergia

Alergeny pokarmowe – wielka ósemka najczęściej alergizujących pokarmów
Alergie stanowią poważny problem epidemiologiczny, ekonomiczny i społeczny. Coraz częściej za występowanie objawów odpowiedzialne są alergeny pokarmowe, wywołujące nadmierną reakcję immunologiczną organizmu....

Kosmetyki i uroda

Szczotkowanie na sucho, czyli 5 kroków do jędrnej skóry bez cellulitu
Szczotkowanie na sucho to coraz popularniejsza metoda pielęgnacji skóry, która zdobywa zwolenników na całym świecie....

Układ oddechowy

Przewlekły nieżyt nosa – jak leczyć przewlekłą niedrożność układu oddechowego?
Zapalenie błony śluzowej nosa, zwane potocznie katarem, jest jedną z najczęściej występującą dolegliwości w populacji ogólnej. W zależności od charakteru objawów możemy wyróżnić infekcyjny (ostry) oraz przewlekły nieżyt nosa. ...

Serce i układ krążenia

Arytmia serca – objawy, rodzaje, diagnostyka i leczenie
Arytmia serca jest jedną z najczęściej występujących dolegliwości kardiologicznych. Polega na występowaniu nieprawidłowego rytmu pracy serca. Przeważnie, chociaż nie zawsze, stanowi objaw innych chorób....

Mięśnie i kości

Stwardnienie zanikowe boczne (ALS, SLA) – objawy, diagnoza i życie z chorobą
Stwardnienie zanikowe boczne zaliczane jest do chorób neuronu ruchowego, prowadzących do degradacji komórek nerwowych odpowiedzialnych za pracę mięśni. Niejasna etiologia sprawia, że często stanowi wyzwanie diagnostyczne....

Układ rozrodczy i moczowy

Rak jajnika – przyczyny, objawy, rozpoznanie i leczenie. Czy można mu zapobiec?
Rak jajnika to jeden z najczęściej występujących nowotworów u kobiet. Początkowo nie daje żadnych objawów, dlatego w jego wykryciu we wczesnym stadium pomagają regularne wizyty u lekarza ginekologa....

Układ pokarmowy

Cholestaza – przyczyny, objawy, leczenie i wskazania dietetyczne
Cholestaza to choroba wątroby, polegająca na zaburzeniach wydzielania żółci do dwunastnicy lub całkowitego zahamowania jej odpływu. Zasadniczo wyróżniamy dwie podstawowe postaci, czyli zewnątrz - i wewnątrzwątrobową....

Choroby skóry

Jak wygląda ugryzienie pająka? Objawy, postępowanie i możliwe powikłania
Ugryzienie pająka zdarza się stosunkowo rzadko w naszym klimacie, jednak jest możliwe. Charakteryzuje je zarówno ból, jak i zaczerwienie wraz z obrzękiem....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem