Botulizm: objawy i przebieg zatrucia jadem kiełbasianym

Botulizm  - zdjęcie
Botulizm to poważna choroba porażeniowa wywołana przez neurotoksynę, zwaną jadem kiełbasianym oraz toksyną botulinową, produkowaną w czasie wzrostu bakterii Clostridium botulinum. Do zatrucia dochodzi przeważnie wskutek spożycia źle zakonserwowanej żywności.

Z artykułu dowiesz się:

  • czym jest botulizm,
  • jaki jest mechanizm działania toksyny,
  • jak dochodzi do zakażenia jadem kiełbasianym,
  • jaka bakteria jest odpowiedzialna za zatrucie,
  • jak rozpoznać objawy,
  • w jaki sposób przebiega diagnostyka,
  • na czym polega leczenie botulizmu.

Zobacz także artykuł: "Dieta oczyszczająca z toksyn - jak szybko i skutecznie usunąć nadmiar szkodliwych substancji z organizmu?".

Botulizm - co to jest i jakie są jego przyczyny?

Botulizm to choroba porażeniowa wywoływana przez Gram-dodatnie pałeczki jadu kiełbasianego, odpowiedzialne za wytwarzanie toksyny botulinowej. Choroba po raz pierwszy została opisana już w XIX wieku, kiedy wyizolowano bakterie Clostridium botulinum, produkujące neurotoksyny, różniące się serologicznie. Poszczególne typy oznaczono kolejnymi literami alfabetu. Za botulizm u ludzi najczęściej odpowiada typ A, B, E oraz sporadycznie F.

Zatrucie toksyną botulinową występuje relatywnie rzadko w populacji ogólnej, jednak wykazuje wysoką śmiertelność, jeśli nie zostanie podjęte natychmiastowe leczenie. Diagnostyka opiera się na analizie krwi, kału, surowicy treści żołądka lub badaniu jedzenia spożytego przez pacjenta.

Toksyna botulinowa - mechanizm działania i skutki zatrucia

Jad kiełbasiany jest jedną z najsilniejszych toksyn bakteryjnych. Warto pamiętać o tym, że wystarczy zaledwie kilka nanogramów związku, który absorbowany jest do krwioobiegu, trafiając następnie do nerwów obwodowych. Toksyna botulinowa prowadzi przede wszystkim do porażenia wiotkiego. Zaburza uwalnianie acetylocholiny w zakończeniach nerwów ruchowych. Oddziałuje tym samym na synapsy nerwów obwodowych oraz zwoje ruchowe rdzenia przedłużonego.

Początkowo neurotoksyna atakuje nerwy czaszkowe, rozprzestrzeniając się następnie po całym organizmie. W następstwie zatrucia dochodzi do porażenia nerwu przeponowego, co stanowi najczęściej bezpośrednią przyczynę śmierci pacjenta. Poszczególne typy toksyny różnią się budową antygenową, jednak wykazują podobny wpływ na organizm człowieka.

Zatrucie jadem kiełbasianym - jak dochodzi do zakażenia?

Botulizm pokarmowy to najczęstsze zatrucie jadem kiełbasianym u dorosłych. Następuje w wyniku spożycia skażonej żywności. Gdzie występuje jad kiełbasiany? Toksynę znajdziemy m.in. w źle zakonserwowanej żywności pasteryzowanej i konserwowej, w tym również w wędlinach i pasztetach oraz przeterminowanych jogurtach. Właśnie dlatego należy zrezygnować ze spożywania konserw w przypadku wybrzuszenia wieczka. Naszą uwagę powinno zwrócić także syczenie podczas otwierania opakowania oraz widoczne pęcherzyki gazu.

Za jeden ze sprawdzonych sposobów inaktywacji toksyny uchodzi obróbka termiczna pokarmu w 100 stopniach Celsjusza przez 10 min. W przypadku podejrzenia skażenia bakterią należy jednak zrezygnować zupełnie ze spożywania pokarmu. Zachowaj przy tym ostrożność podczas przygotowywania domowych przetworów. Wśród bezpiecznych metod konserwacji można wymienić m.in. gotowanie pod ciśnieniem w wysokich temperaturach oraz dodatek dużej ilości soli.

Bakteria Clostridium botulinum - źródło toksyny w produktach spożywczych

Za wystąpienie choroby odpowiedzialne są Gram-dodatnie bakterie beztlenowe Clostridium botulinum. Mikroorganizmy zdolne są do wytwarzania jadu kiełbasianego, który wykazuje zdolność do łączenia się z płytką nerwowo-mięśniową. Bakterie mogą występować w glebie, osadach morskich oraz mułach rzecznych i jeziornych. Mają postać smukłych laseczek, tworzących obraz pędu czosnku lub małej łyżeczki. Należy podkreślić, że pacjent nie jest zakaźny, a do transmisji dochodzi podczas spożywania zakażonego jedzenia.

Wczesne objawy zatrucia jadem kiełbasianym - jak rozpoznać zagrożenie?

Jak rozpoznać jad kiełbasiany? Czym charakteryzuje się botulizm? Objawy najczęściej pojawiają się w okresie od 12 do 36 godzin. Mogą wystąpić jednak już od 2h do nawet 8 dni po spożyciu zakażonej żywności.

W pierwszej kolejności występują zaburzenia trawienne, takie jak nudności i biegunka. Następnie toksyna atakuje nerwy czaszkowe, prowadząc do porażenia mięśni oka oraz opadania powieki. Pacjenci mogą cierpieć ponadto na suchość w ustach, trudności z połykaniem oraz z mówieniem. Wczesne symptomy obejmują także podwójne widzenie, osłabienie oraz zawroty głowy.

W przypadku łagodnego zatrucia mogą nie występować inne objawy. Przebieg ostrego botulizmu charakteryzuje się osłabieniem mięśni rąk i nóg, utratą kontroli nad utrzymaniem głowy, trudnościami z oddawaniem moczu oraz dusznościami.

Jak przebiega diagnoza botulizmu?

Jedną z podstawowych metod diagnostycznych jest rozpoznanie charakterystycznych objawów. Warto pamiętać o tym, że ostry przebieg zatrucia może prowadzić do śmierci wskutek upośledzenia zdolności oddechowych. Dlatego tak ważna jest szybka konsultacja lekarska. Dodatkowo przeprowadzane są testy laboratoryjne krwi lub kału chorego oraz próbek żywności. W przypadku wątpliwości można zdecydować się również na konsultację neurologiczną oraz wykonanie tomografii komputerowej, elektromiografii lub badania płynu rdzeniowo-kręgowego, które umożliwią wykrycie charakterystycznych zmian spowodowanych przez toksynę.

Leczenie botulizmu - jak działa antytoksyna i czy są inne metody terapii?

Jak można zwalczyć botulizm? Leczenie choroby opiera się na podaniu dożylnym wieloważnej antytoksyny botulinowej, która pozwala na jej inaktywowanie. Antytoksyna chroni przed dalszym uszkodzeniem nerwów. Nie odwraca jednak już powstałych niedowładów. Antybiotykoterapia nie jest przeprowadzana w przypadku botulizmu pokarmowego. Niekiedy konieczne może okazać się zastosowanie leczenia wspomagającego. W tym celu można sięgać po respiratory oraz odżywianie za pomocą sondy. Całkowite wyleczenie jest możliwie i w zależności od nasilenia objawów trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Źródła:

  • Botulizm (zatrucie jadem kiełbasianym) - informacje ogólne, Materiały udostępnione przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, https://epibaza.pzh.gov.pl/story/botulizm-zatrucie-jadem-kie%C5%82basianym-informacje-og%C3%B3lne (dostęp 08.04.2024).
  • Magdalena Kizerwetter-Świda, Marian Binek, Zatrucie jadem kiełbasianym – problem wciąż aktualny, Post. Mikrobiol., vol. 40, nr 2/2010, https://www.researchgate.net/publication/279476825_ZATRUCIE_JADEM_KIELBASIANYM_PROBLEM_WCIAZ_AKTUALNY (dostęp 08.04.2024).
  • Monika Ostrowska, Botulizm, https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/150836,botulizm, (dostęp 08.04.2024).
  • Karolina Rudnicka, et. al., Metody stosowane do wykrywania i identyfikacji toksyn botulinowych w próbkach klinicznych i żywności, Postępy Hig Med Dosw, vol. 74, 2020, https://phmd.pl/resources/html/article/details?id=204292&language=pl (dostęp 08.04.2024).
  • Mariola Śliwińska-Mossoń, Katarzyna Małolepsza, Diagnostyka i leczenie zatruć toksyną botulinową, Family Medicine & Primary Care Review, vol. 13, nr 1/2011.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić....

Choroby skóry

Glistnik jaskółcze ziele – skuteczna broń nie tylko na kurzajki. Na co pomaga i jak stosować?
Natura już od początku istnienia człowieka obdarzała go niesamowitym bogactwem ziół, które są w stanie leczyć wiele schorzeń i problemów zdrowotnych. Tak jest w przypadku glistnika - rośliny powszechnie występującej w wielu miejscach i ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Układ oddechowy

Krztusiec (koklusz) – jakie są objawy i jak leczyć?
Krztusiec jest ostrą w przebiegu chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie. Głównym objawem klinicznym są nawracające napady silnego kaszlu, które prowadzą do utrudnienia oddychania.Czym jest krztusiec (koklusz)?Krztus...

Dieta i odchudzanie

Perz właściwy – prozdrowotne ziele oczyszczające organizm z toksyn
Perz właściwy (Agropyron repens L.), należący do rodziny Wiechlinowatych, zaliczany jest do powszechnie występujących na półkuli północnej chwastów jadalnych. Roślina słynie także ze swoich właściwości prozdrowotnych, które&...

Choroby skóry

Rumień – rodzaje, objawy, leczenie. Jak je rozróżnić?
Rumień to powszechnie występująca zmiana dermatologiczna, która może stanowić poważny problem estetyczny i zdrowotny. Terminem tym nazywamy bowiem szereg różnorodnych dolegliwości, które wymagają zróżnicowanego podejścia ter...

Układ pokarmowy

Szkorbut – choroba marynarzy. Objawy, przyczyny i leczenie skrajnego niedoboru witaminy C
Szkorbut zaliczany jest do chorób spowodowanych przez awitaminozę. Współcześnie bardzo mało osób zmaga się ze szkorbutem i kojarzony jest on najczęściej z marynarzami. Najlepszą profilaktyką choroby jest zbilansowana dieta, kt&...

Układ nerwowy

Zespół Retta: przyczyny, objawy, dziedziczenie i leczenie
Zespół Retta (RTT) jest postępującą chorobą, która zaburza prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Schorzenie jest nierozerwalnie związane z chromosomem X, a objawy występują niemal wyłącznie u kobiet. ...

Układ pokarmowy

Botulizm: objawy i przebieg zatrucia jadem kiełbasianym
Botulizm to poważna choroba porażeniowa wywołana przez neurotoksynę, zwaną jadem kiełbasianym oraz toksyną botulinową, produkowaną w czasie wzrostu bakterii Clostridium botulinum. Do zatrucia dochodzi przeważnie wskutek spożycia źle zakonserwowanej żyw...

Łysienie androgenowe – objawy i przyczyny. Jak zahamować wypadanie włosów?
Gęste, mocne i zdrowe włosy to marzenie zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Wygląd i stan włosów to nie tylko aspekt estetyczny, ale również, a może i przede wszystkim zdrowotny. Zła kondycja kosmyków może świadcz...

Serce i układ krążenia

15 najczęstszych chorób układu krążenia: diagnostyka i leczenie
Choroby układu krążenia stanowią główną przyczynę zgonów w Polsce. Szybka diagnostyka, podejmowanie leczenia i działań profilaktycznych mogą ochronić pacjentów przed rozwojem najpoważniejszych dolegliwości i powikłań....

Dieta i odchudzanie

Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?
Choroby metaboliczne obejmują szeroki zakres dolegliwości spowodowanych zaburzeniami przemian biochemicznych w organizmie. W ostatnich kilkudziesięciu latach ich częstotliwość znacznie wzrosła....

Układ nerwowy

Choroby neurodegeneracyjne - jak nie przeoczyć pierwszych objawów?
Choroby neurodegeneracyjne są związane z postępującą degeneracją neuronów w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Termin ten dotyczy wielu rodzajów schorzeń, które różnią się między sobą pod względem objawów....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem