Biegunka w samolocie lub podczas długiej podróży – co robić w sytuacji awaryjnej?

Jedziesz lub lecisz na długo wyczekiwany urlop i nagle czujesz ból brzucha, uczucie „bulgotania” w jelitach i musisz natychmiast skorzystać z toalety? Objawy biegunki mogą zaatakować także w podróży. Zobacz, co możesz zrobić, żeby ta uciążliwa przypadłość nie zepsuła wyjazdu i nie sprawiła, że spędzisz więcej czasu w toalecie niż na cieszeniu się z wakacji.

Czym jest biegunka podróżnych?

Biegunka podróżnych to infekcja przewodu pokarmowego, która najczęściej pojawia się podczas pobytu w krajach o niższym standardzie sanitarnym niż kraj zamieszkania. Jest uznawana za jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych osób podróżujących, szczególnie do regionów rozwijających się [1].

Biegunka może pojawić się nie tylko po przybyciu na miejsce, ale także w trakcie podróży, np. samolotem lub podczas długiej jazdy samochodem. Do zakażenia może dojść m.in. po wypiciu wody z kranu zanieczyszczonej chorobotwórczymi drobnoustrojami, spożyciu surowych owoców i warzyw lub źle przygotowanego posiłku na trasie.

Najczęściej za biegunkę podróżnych odpowiadają bakterie. W około 80% przypadkach chorobę wywołują szczepy Escherichia coli. W nielicznych przypadkach za rozwój choroby odpowiadają wirusy i pasożyty, a wówczas objawy biegunki rozwijają się wolniej niż przy zakażeniach bakteryjnych [1].

Jakie są objawy biegunki podróżnych?

Objawy biegunki podróżnych najczęściej pojawiają się nagle. Charakterystycznym symptomem są częste, wodniste wypróżnienia, którym zwykle towarzyszą dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz objawy ogólnego osłabienia [2,3].

Najczęstsze objawy biegunki w podróży to: [2,3]

• wodniste i częste wypróżnienia;
• ból brzucha oraz skurcze jelit;
• wzdęcia;
• nudności;
• wymioty;
• gorączka;
• utrata apetytu;
• bóle głowy;
• dreszcze;
• bóle stawów i okolicy krzyża.

W praktyce w trakcie ostrej biegunki większość osób oddaje od 3 do 5 luźnych stolców dziennie, jednak u części chorych liczba wypróżnień może wzrosnąć nawet do kilkunastu na dobę. Tak intensywne rozwolnienie zwiększa ryzyko odwodnienia, szczególnie u dzieci, seniorów i osób cierpiących na choroby przewlekłe [2].

Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków biegunka podróżnych ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. Mimo to może znacząco utrudnić wakacyjny pobyt, powodując osłabienie organizmu i konieczność zmiany planów urlopowych [3].

Co robić, gdy dopada biegunka podczas długiej podróży?

Jedziesz samochodem w długą podróż, jesteś na zagranicznych wakacjach i przed Tobą autokarowa wycieczka lub lecisz kilka godzin samolotem i nagle dopada Cię biegunka? W takich sytuacjach istotne jest dbanie o nawodnienie organizmu i ograniczenie ryzyka dalszego podrażnienia układu pokarmowego [3].

Najważniejsze postępowanie podczas biegunki w podróży to: [2,3]

• regularne picie wody, by zapobiec odwodnieniu;
• uzupełnianie elektrolitów za pomocą preparatów nawadniających (ORS);
• unikanie ciężkostrawnych potraw, warzyw i owoców w ostrej fazie biegunki;
• zastosowanie środków hamujących perystaltykę jelit.

Szczególną ostrożność należy zachować, gdy biegunce towarzyszy wysoka gorączka, silne osłabienie, oznaki odwodnienia lub obecność krwi w stolcu. W takiej sytuacji konieczne jest poinformowanie członka załogi samolotu o swoim stanie zdrowia, a w czasie podróży lądowej jak najszybsze dotarcie do punktu, gdzie można skorzystać z pomocy lekarskiej [3].

Co brać w sytuacji awaryjnej, gdy pojawia się biegunka w podróży?

Jeżeli biegunka utrudnia dalszą podróż konieczne jest zastosowanie leków hamujących perystaltykę jelit, np. loperamidu. Dlatego wcześniej warto zadbać o wyposażenie apteczki podróżnej w odpowiednie środki przeciwbiegunkowe, które w razie potrzeby pozwolą szybciej opanować objawy rozwolnienia [3].

Najlepiej sięgnąć po preparat łatwy do stosowania i po przyjęciu szybko zmniejszający liczbę wypróżnień. Może to być przykładowo Stoperan FAST w postaci tabletek, które rozpadają się w kilka sekund i nie wymagają popijania. Zażycie preparatu prowadzi do spowolnienia perystaltyki jelit i zwiększenia wchłaniania wody z jelita grubego. Dzięki temu treść pokarmowa przemieszcza się wolniej, co zmniejsza częstotliwość oddawania stolców i sprawia, że jego konsystencja jest mniej wodnista [4].

Jak zapobiegać biegunce podczas podróży?

Przed biegunką podczas podróży najlepiej chroni ostrożny wybór jedzenia i napojów oraz przestrzeganie podstawowych zasad higieny. W praktyce większość przypadków biegunki podróżnych wynika ze spożycia skażonej wody lub żywności, dlatego warto kierować się prostą zasadą: „ugotuj, obierz albo zrezygnuj” [1].

Najważniejsze jest zwracanie uwagi na to, co trafia na talerz i do szklanki. Bezpieczniejszym wyborem są świeżo przygotowane, gorące potrawy oraz butelkowana woda. Należy natomiast unikać produktów, które mogły mieć kontakt z zabrudzoną wodą lub były przechowywane w niewłaściwych warunkach [1,2].

Warto również pamiętać, że niebezpieczne może być jedzenie, które zostało ugotowane, ale przez dłuższy czas pozostawało w temperaturze pokojowej. Dotyczy to zwłaszcza szybkich, gotowych dań i kanapek kupowanych na trasie, w pociągu, w samolocie itp. [1]

FAQ – najczęściej zadawane pytania o biegunkę w trakcie podróży

1. Co pić przy biegunce w podróży?

Przy biegunce zalecana jest butelkowana woda lub specjalne preparaty nawadniające zawierające glukozę i sole mineralne. Wodniste wypróżnienia mogą prowadzić do utraty dużych ilości wody oraz elektrolitów, dlatego warto regularnie uzupełniać płyny [3].

2. Czego unikać przy biegunce podróżnych?

Przy ostrej biegunce podróżnych często zaleca się krótkotrwałe ograniczenie jedzenia i skupienie się na przyjmowaniu płynów. Należy unikać produktów bogatych w błonnik, mleka, kawy, alkoholu oraz innych używek, które mogą nasilać rozwolnienie. Gdy objawy zaczną ustępować, dietę można stopniowo rozszerzać o lekkostrawne posiłki [2].

3. Czy można wyleczyć biegunkę podróżnych?

Tak, zazwyczaj objawy biegunki podróżnych ustępują w ciągu kilku dni lub jeszcze wcześniej, gdy organizm będzie dobrze nawadniany i zostaną przyjęte leki z loperamidem [3].