Tętno – jak zbadać oraz jakie są normy i choroby z tym związane? Jak prawidłowo mierzyć puls?

Tętno – jak zbadać oraz jakie są normy i choroby z tym związane? Jak prawidłowo mierzyć puls? - zdjęcie

Wiedza na temat tętna może pomóc w monitorowaniu poziomu sprawności - a nawet może pomóc w dostrzeżeniu rozwijających się problemów zdrowotnych. Tętno lub puls to liczba uderzeń serca na minutę. Norma tętna różni się w zależności od osoby. Jego znajomość może być ważnym miernikiem zdrowia serca, dlatego istotna jest wiedza, jak samemu zbadać tętno. Warto również wiedzieć kiedy mówimy o prawidłowym pulsie, co może wywoływać zwiększenie czy też zmniejszenie jego szybkości oraz co może to oznaczać, a także jak zachować się w danej sytuacji.

Zobacz także artykuł: Tachykardia - na czym polega częstoskurcz i czy jest groźny dla zdrowia?

Czym tak właściwie jest tętno (puls)?

Tętno czy też puls to liczba uderzeń serca w ciągu jednej minuty. Puls jest niższy, gdy jesteśmy w spoczynku i wzrasta, gdy ćwiczymy. Podczas ćwiczeń organizm potrzebuje więcej krwi bogatej w tlen, stąd nasze tętno wzrasta. Wiedza o tym, jak mierzyć tętno, może pomóc w ocenie programu ćwiczeń czy naszych codziennych zajęć oraz aktywności.

Tętno spoczynkowe to serce pompujące najmniejszą ilość krwi, jakiej potrzebujemy, ponieważ nie wykonujemy wysiłku. Jeśli siedzimy lub leżymy i jesteśmy spokojni, zrelaksowani i nie chorujemy. Oczywistym jest, że tętno po wysiłku zawsze będzie wyższe niż norma tętna. 

Maksymalne tętno to najwyższe tętno osiągnięte podczas maksymalnego wysiłku. Jedną z prostych metod obliczania przewidywanego maksymalnego tętna jest następujący wzór: 220 - wiek = przewidywane tętno maksymalne

Istnieją inne wzory, które uwzględniają różnice w maksymalnym tętnie w zależności od wieku i płci. Rzeczywiste tętno maksymalne jest najdokładniej określane na podstawie maksymalnego stopniowanego testu wysiłkowego pod nadzorem lekarza.

Jak powinno się mierzyć prawidłowo tętno?

Podczas prawidłowego pomiaru tętna, należy umieścić czubki palca wskazującego, drugiego i trzeciego na wewnętrznej stronie drugiego nadgarstka poniżej podstawy kciuka. Drugim sposobem jest umieszczenie czubków palca wskazującego i drugiego na dolnej części szyi po obu stronach tchawicy.

Powinno się lekko docisnąć palce, aż poczujemy pulsowanie krwi pod palcami. Może być konieczne lekkie przesunięcie palcami w górę lub w dół, aż poczujemy pulsowanie - w tym wypadku istotna jest uważność. W trakcie pomiaru przyda się użycie zegarka ze wskazówką sekundnika.

Pomiar polega na policzeniu uderzeń, które czujemy przez 10 sekund. Otrzymaną liczbę należy pomnożyć przez sześć, aby uzyskać tętno (puls) na minutę.

Najlepszymi miejscami do znalezienia tętna są: nadgarstki, wnętrze łokcia, dolna część szyi, górna część stopy. 

Inne pomiary związane z pulsem

Poza tętnem podczas badania pulsu powinno się zwrócić uwagę na takie czynniki jak częstotliwość pulsu, miarowość tętna, jego napięcie, wypełnienie czy symetria. Są to podstawowe parametry na które zwróci uwagę lekarz podczas kontrolnego badania. 

Częstość pulsu to po prostu nasze tętno (czyli to o czym wspomniano w poprzednim paragrafie). Określa się go w uderzeniach na minutę. Z kolei miarowość tętna, to czas odstępu pomiędzy uderzeniami, a także moc uderzeń jaką czujemy podczas pomiaru. Jeżeli przerwy pomiędzy uderzeniami są równe to mówimy o miarowym tętnie, w przeciwnym razie występuje niemiarowe tętno, które jest poważną nieprawidłowością. 

Podczas pomiaru tętna można określić również jego napięcie, wypełnienie, symetrię oraz chybkość. Napięcie tętna to charakterystyczna cecha pulsu silnie powiązana z ciśnieniem tętniczym. Nieprawidłowości w napięciu mogą wskazać na poważne choroby układu krwionośnego. Natomiast wypełnienie tętna związane jest z poziomem wypełnienia tętnicy krwią oraz w zależności od tego poziomu można wyróżnić różne tętna. 

Chybkość to inaczej prędkość opróżniania i wypełniania się tętnicy krwią, a symetria oznacza, że tętno na prawym i lewym nadgarstku powinno być identyczne. 

Jakie są normy pulsu?

Tętno spoczynkowe to takie, gdy serce pompuje najmniejszą ilość krwi, jakiej potrzebujemy, ponieważ nie ćwiczymy. W chwili spoczynku, prawidłowy puls powinien wynosić zwykle od 60 do 100 (uderzeń na minutę).

Jednak tętno niższe niż 60 niekoniecznie oznacza problem medyczny. Może to być wynikiem zażywania leku, takiego jak beta-bloker. Niższe tętno jest również powszechne u osób, które dużo ćwiczą lub są bardzo wysportowane. Aktywni ludzie często mają niższe tętno spoczynkowe (np. 40), ponieważ ich mięsień sercowy jest w lepszej kondycji i nie muszą tak ciężko pracować, aby utrzymać stały rytm. Mała lub umiarkowana aktywność fizyczna zwykle nie zmienia znacząco tętna spoczynkowego. 

Normy tętna zależne są także od wieku osoby. Niemowlęta mają najszybsze tętno spoczynkowe, w ich przypadku tętno norma to 130 uderzeń na minutę. Dzieci do 13 roku życia mają już tętno ok. 100, a młodzież 85 uderzeń na minutę. Dopiero w wieku dorosłym tętno normuje się w granicach 60-100 uderzeń na minutę w zależności od stanu organizmu i kondycji. 

Wysoki puls – co trzeba wiedzieć i jak przeciwdziałać?

Wysokie tętno spoczynkowe lub tętno powyżej 100 uderzeń na minutę oznacza, że serce pracuje bardzo ciężko, aby pompować krew przez nasze ciało. Ten dodatkowy wysiłek może spowodować szereg negatywnych skutków dla ogólnego stanu zdrowia, w tym zawrotów głowy i zmęczenia - a najpoważniej - zakrzepów krwi, niewydolności serca i, w rzadkich przypadkach, nagłej śmierci. 

Niektóre aspekty tętna spoczynkowego są bezpośrednio związane z niekontrolowanymi czynnikami, takimi jak wiek i genetyka, jednak istnieją pewne działania, które należy podjąć, aby zmniejszyć tętno i poprawić ogólne samopoczucie osób, których tętno spoczynkowe jest powyżej normy. 

Sposoby jak uzyskać prawidłowe tętno: 

  • trzymanie się z dala od upałów i wysokich temperatur - im wyższa temperatura, tym szybciej bije serce, dzieje się tak, ponieważ serce szybko pracuje, pompując krew na powierzchnię skóry, wytwarzając pot i ochładzając organizm; 
  • częste ćwiczenia - ćwiczenia są dobre dla zdrowia z wielu powodów - a jednym z nich jest zapewnienie normalnego tętna spoczynkowego, mimo, że podczas ćwiczeń podnosimy tętno - ten zabieg trenuje serce, aby było silniejsze i bardziej wydajne w pompowaniu krwi; 
  • więcej ryb w diecie - utrzymanie zdrowej diety jest korzystne dla każdego z nas z wielu powodów, włączenie większej ilości ryb wiąże się z niższym tętnem spoczynkowym; 
  • zmniejszenie/unikanie stresu - im wyższy poziom stresu, tym wyższe tętno; 
  • trenowanie oddechu - innym szybkim i łatwym sposobem na obniżenie tętna jest ćwiczenie uważnych ćwiczeń oddechowych; 
  • rezygnacja z palenia papierosów - palenie papierosów ma niezliczone negatywne skutki dla zdrowia człowieka, wykazano, że wyroby tytoniowe zwiększają tętno spoczynkowe;

Niski puls – istotne informacje oraz jak sobie z nim poradzić?

Niższe tętno spoczynkowe jest zwykle oznaką dobrego stanu zdrowia. Jednak tętno zwykle spada wraz z wiekiem i podczas odpoczynku. Podobnie sportowcy mogą mieć bardzo niskie tętno spoczynkowe. Każdy, kto ma obawy dotyczące tętna, powinien porozmawiać z lekarzem, aby uzyskać pomoc w ustaleniu, czy niski puls sugeruje problem. Niski poziom tętna określa się bradykardią. 

Podstawowym objawem bradykardii jest wolne tętno spoczynkowe. Niektórzy ludzie nie mają innych objawów. Inni z kolei zgłaszają takie objawy jak: wyczerpanie i słabość, omdlenia, zawroty głowy, duszność czy trudność w oddychaniu podczas aktywności. 

Istotne jest, aby każdy, kto ma wolne tętno, poszukał porady u specjalisty - nie każdy będzie wymagał leczenia, ale warto to sprawdzić. Kiedy bradykardia nie powoduje żadnych innych objawów, a dana osoba nie ma choroby podstawowej, powolne tętno może być nieszkodliwym lub drobnym problemem. 

Nieprawidłowe tętno – kiedy należy udać się do lekarza?

Jak już wspomniano - gdy borykamy się ze zbyt niskim tętnem spoczynkowym - powinniśmy udać się do specjalisty w celu wykonania szczegółowych badań, zwłaszcza jeżeli towarzyszą temu inne objawy jak ból w klatce piersiowej czy omdlenia. Podobna sytuacja ma miejsce, gdy nasze tętno spoczynkowe jest zbyt wysokie. 

Jeśli przyjmujemy beta-blokery w celu zmniejszenia tętna (i obniżenia ciśnienia krwi) lub w celu kontrolowania nieprawidłowego rytmu (arytmii), lekarz może poprosić o monitorowanie i rejestrowanie tętna. Monitorowanie tętna może pomóc mu w ustaleniu, czy należy zmienić dawkę, czy przestawić się na inny lek. Każdorazowo lekarz skutecznie podpowie jak obniżyć puls, który jest zbyt wysoki. 

Jeśli puls jest bardzo niski lub jeśli mamy częste epizody niewyjaśnionego szybkiego tętna, zwłaszcza jeśli powodują one osłabienie, zawroty głowy lub omdlenie, warto powiedzieć o tym lekarzowi, który może zdecydować, czy jest to nagły wypadek. Tętno jest jednym z narzędzi pomagających uzyskać obraz stanu zdrowia.

Innym powodem, dla którego powinniśmy zgłosić się do lekarza, jest także niewyjaśniona zmiana tętna, która utrzymuje się przez kilka dnia. Nagłe skoki pulsu, mimo braku bodźców, które mogły to wywołać czy sytuacje gdy doświadczamy epizodów bradykardii czy tachykardii. 

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Układ nerwowy

Tajemnice Hipokampu: kluczowa rola w pamięci i emocjach
W fascynującym świecie neurobiologii, hipokamp stanowi centralny obszar, którego tajemnice stopniowo odkrywane są przez badaczy. Jego kluczowa rola w kształtowaniu pamięci i regulacji emocji sprawia, że staje się niezwykle istotnym obszarem zain...

Układ rozrodczy i moczowy

Bakterie w moczu: przyczyny, objawy, interpretacja wyników i sposoby leczenia zakażeń układu moczowego
W prawidłowo funkcjonującym układzie moczowym nie występują bakterie, dlatego ich obecność świadczy o rozwoju stanu patologicznego. W medycynie ten stan określa się jako bakteriomocz....

Układ pokarmowy

Dieta przed kolonoskopią – co można jeść, a czego unikać? Przygotowanie do badania
Kolonoskopia to badanie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, które pozwala wykryć zmiany chorobowe w jelicie grubym oraz w dolnym odcinku jelita cienkiego. Aby uzyskać miarodajne wyniki, należy się do niego odpowiednio przygotować. Bardzo istot...

Dieta i odchudzanie

Dieta białkowo-tłuszczowa – zasady i efekty. Kto powinien jej spróbować?
Dieta białkowo-tłuszczowa stanowi ciekawą opcję dla tradycyjnych sposobów żywienia. W zależności od swoich potrzeb możesz zdecydować się na przestrzeganie zasad tradycyjnego modelu żywieniowego low carb lub diety ketogenicznej. Druga z nich pozw...

Układ pokarmowy

Nowotwory: typy i rodzaje raków oraz etapy i przebieg kancerogenezy w złożoności choroby nowotworowej
Nowotwory stanowią kompleksowe wyzwanie dla dziedziny medycyny oraz zdrowia publicznego. Istnieje różnorodność typów i rodzajów raków, charakteryzujących się unikalnymi cechami, a także mechanizmami rozwoju. Zrozumienie etap...

Dieta i odchudzanie

Cudowne właściwości naturalnych napojów – na zdrowie, urodę i przemianę materii
Moc ziół znana jest od wielu wieków, a ich rozsądne i uzasadnione wykorzystanie umożliwia uzyskanie znaczącej poprawy stanu zdrowia i kondycji organizmu. Jeżeli chcesz wiedzieć jak przyśpieszyć metabolizm, w nocy spać spokojnie, a także&l...

Układ rozrodczy i moczowy

Jak przyspieszyć okres? Domowe sposoby, zioła i witaminy na wywołanie miesiączki
Wakacyjny wyjazd, ślub, sesja zdjęciowa - to tylko wybrane sytuacje, w których kobiety zastanawiają się, jak przyspieszyć okres. Miesiączka, zwłaszcza bardzo obfita lub bolesna, może znacząco utrudniać funkcjonowanie. Czy istnieją domowe sposoby...

Układ pokarmowy

Dieta w insulinooporności – co jeść, by czuć się dobrze? Zasady komponowania posiłków
Insulinooporność to powszechnie występujące zaburzenie metaboliczne, które polega na obniżeniu wrażliwości tkanek na insulinę. W konsekwencji dochodzi do podniesienia produkcji insuliny, co pozwala na unormowanie stężenia glukozy we krwi. Nielec...

Dieta i odchudzanie

Dieta przeciwnowotworowa - żywność obniżająca ryzyko raka. Zasady, wskazówki, produkty
Odpowiednio zbilansowany tryb żywienia odgrywa kluczową rolę w prewencji szerokiego spektrum chorób nowotworowych. Dzięki zawartości konkretnych składników produkty, takie jak owoce, warzywa, nabiał czy zioła, wspierają układ immunologicz...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.