Sepsa (posocznica) – co musisz wiedzieć? Przyczyny, objawy, leczenie

Sepsa (posocznica) – co musisz wiedzieć? Przyczyny, objawy, leczenie - zdjęcie

Ostatnio zaobserwować można znaczny wzrost zgonów spowodowanych sepsą. Jest to zjawisko szczególnie niepokojące, zwłaszcza jeśli dochodzi do niego w sterylnych warunkach szpitalnych. Okazuje się, że przyczynę wcale nie stanowi brak odpowiedniej opieki lekarskiej, ale ciągle wzrastająca oporność na antybiotyki. W takiej sytuacji nawet zwykłe zabiegi, jak choćby zmiana cewnika, założenie drenu czy wkłucie dożylne, mogą spowodować u pacjenta sepsę. Szczególnie są na nią narażone osoby osłabione chorobą, przemęczone, zestresowane i będące w ogólnym złym stanie zdrowia. Posocznica może rozwinąć się po każdej poważnej infekcji, np. zapaleniu płuc, infekcji układu moczowego itp. Najczęściej zdarza się u dzieci, pacjentów szpitali, osób w podeszłym wieku i o obniżonej odporności.

Czym jest sepsa (posocznica)?

Jeszcze do niedawna specjaliści nie byli zgodni, jeśli chodzi o kwestię jednoznacznego określenia terminu sepsa – co to dokładnie oznacza, czy jest to choroba i na czym polega. Dopiero w 2016 roku ustalono precyzyjną definicję posocznicy. Sepsa została określona jako zespół objawów związanych z nieprawidłową reakcją organizmu na zakażenie, co prowadzi do dysfunkcji wielonarządowej (czyli uszkodzenia tkanek i narządów), zagrażającej życiu. Jak długo rozwija się sepsa? Jej przebieg jest gwałtowny i może doprowadzić do wystąpienia stanu krytycznego w ciągu kilku lub kilkunastu godzin. Objawy posocznicy mogą mieć różne nasilenie, dlatego została ona podzielona na trzy kategorie: sepsę, ciężką sepsę oraz wstrząs septyczny. U pacjentów zmagających się z posocznicą obserwuje się często leukocytozę (liczba białych krwinek wzrasta powyżej 12000/μl) lub leukopenię (ilość białych krwinek jest mniejsza niż 4000/μl)). We krwi oraz tkankach i jamach ciała pacjentów wykrywa się także obecność patogenów, które wywołały posocznicę.

Co wywołuje sepsę? – Przyczyny

Chociaż mechanizm powstawania sepsy został dobrze rozpoznany, do tej pory nie udało się ustalić, co jest jej przyczyną. Wiadomo, że mogą ją wywołać bakterie, grzyby (np. Candida albicans), wirusy oraz wytwarzane przez nie toksyny. Wśród bakterii wymienia się najczęściej gronkowce, paciorkowce meningokoki (sepsa meningokokowa), pneumokoki, oraz Eschericha coli. Z niewiadomej przyczyny potrafią w gwałtowny sposób rozprzestrzenić się po całym organizmie i wywołać jego niewydolność, poprzez uszkodzenie najważniejszych narządów wewnętrznych (serca, płuc, nerek, wątroby itd.). Posocznica postępuje niezwykle szybko i często doprowadza do stanu krytycznego, zagrażającego życiu.

Jakie są objawy sepsy? – Najczęstsze

W początkowej fazie trudno przewidzieć, że pacjentowi zagraża sepsa. Objawy w postaci ogólnego osłabienia i rozbicia mogą wskazywać na przeziębienie lub rozwijającą się grypę. Jednak w bardzo krótkim czasie symptomy te ulegają nasileniu i wywołują gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia pacjenta. Wzrasta jego tętno (powyżej 90 uderzeń na minutę) i przyspiesza oddech (powyżej 20/min). Charakterystycznym objawem jest tzw. gorączka septyczna. Polega ona na wzroście temperatury ciała powyżej 38 stopni Celsjusza lub wprost przeciwnie – nagłym jej obniżeniu (poniżej 36 stopni). Jest to typowe dla toczącej się w organizmie ogólnoustrojowej reakcji zapalnej. Ponadto objawom tym może towarzyszyć ból głowy, stawów, mięśni i brzucha, wymioty, biegunka, senność oraz drgawki i zaburzenia świadomości. Jeśli na skórze pojawiają się czerwone wybroczyny, z dużym prawdopodobieństwem można przypuszczać, że występuje sepsa. Wysypka wybroczynowa nie blednie pod naciskiem. Sepsa u dzieci rozwija się szybciej niż sepsa u dorosłych. Ponadto dochodzi do zaburzenia oddychania, skąpomoczu i obniżenia napięcia mięśniowego. Początkowe objawy sepsy u dzieci są bardziej złożone. Maluchy stają się marudne i płaczliwe, są rozdrażnione i nie mają apetytu. W każdym przypadku podejrzenia posocznicy należy jak najszybciej udać się do szpitala lub wezwać pogotowie, ponieważ liczy się każda minuta. Jeśli dojdzie do wstrząsu septycznego, następuje gwałtowny spadek ciśnienia tętniczego krwi, niedotlenienie tkanek i narządów i zagrażająca życiu niewydolność wielonarządowa.

Sepsa: badania wykrywające – jak wykryć?

Do 2016 roku zdiagnozowanie sepsy trwało dosyć długo, ponieważ opierało się na obserwacji postępującej niewydolności narządowej w tzw. skali SOFA. Polegało ono na monitorowaniu występowania niedociśnienia tętniczego, niewydolności nerek i wątroby, niewydolności oddechowej, zapalenia jelit, zaburzenia świadomości itp.). Dopiero wówczas wykonywano niezbędne badania mikrobiologiczne potwierdzające obecność patogenów, antybiogram oraz badania obrazowe (RTG, tomografię komputerową, USG), pozwalające wykryć ogniska zapalne. W 2016 roku nastąpił przełom, który zrewolucjonizował diagnostykę i leczenie sepsy. Stało się to możliwe dzięki zdobyczom nowoczesnej technologii pozwalającej w bardzo krótkim czasie (około 20 minut) wykryć we krwi pacjenta markery sepsy (prokalcytoninę). Duże aparaty diagnostyczne, które do tej pory znajdowały się jedynie w nielicznych szpitalach, posiadających doskonale wyposażone laboratoria, obecnie dzięki niedużym rozmiarom (aparaty Labgeo IB-10) umożliwiają zdiagnozowanie sepsy w karetce pogotowia, na izbie przyjęć, a nawet w gabinecie lekarskim, co znacznie zwiększa szanse pacjenta na przeżycie.

Czy da się zarazić sepsą?

Sepsa nie jest chorobą, którą można się od kogoś zarazić. Może ona natomiast wystąpić nieoczekiwanie, nawet na skutek niewinnej infekcji. Zależy to jedynie od odporności pacjenta, jego stanu zdrowia i kondycji. Nawet ogólne osłabienie, stres czy przemęczenie mogą zmniejszyć odporność na infekcje.

Jak się chronić przed sepsą? – Profilaktyka

Jedyną skuteczną metodą pozwalającą uchronić się przed wystąpieniem sepsy jest dbałość o swoje zdrowie. Organizm zdrowy, wypoczęty i silny jest mniej podatny na tego typu zagrożenie. Odporność na infekcje można zwiększyć przez prowadzenie higienicznego trybu życia, na które składają się: niestosowanie używek, unikanie picia nadmiernej ilości kawy, regularny wysiłek fizyczny, regularność w przyjmowaniu posiłków, unikanie sytuacji stresujących i przemęczenia, spokojny i długi sen, odpoczynek (najlepiej aktywny) po każdej pracy (zarówno fizycznej, jak i umysłowej). Należy stosować odpowiednio zbilansowaną dietę, bogatą w witaminy i minerały, pozwalającą utrzymać prawidłową masę ciała. Równie ważne jest przestrzeganie podstawowych zasad higieny) Nie należy niepotrzebnie narażać się na infekcje – lekarze zalecają unikanie kontaktu z osobami cierpiącymi na choroby zakaźne, regularne leczenie ubytków w zębach, odkażanie zranień itd. W profilaktyce sepsy najlepiej byłoby zaszczepić się przeciwko wszystkim gatunkom mikroorganizmów chorobotwórczych, niestety jeszcze takiej szczepionki nie wynaleziono. Można jednak skorzystać ze szczepienia przeciw:

  • meningokokom, które wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
  • pneumokokom, które są najczęstszymi sprawcami zakażenia dróg oddechowych i zapalenia płuc,
  • Haemophilus influenzae grupy B wywołującym głównie zakażenia układu oddechowego i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Jest to szczególnie wskazane dla osób często narażonych na kontakt z chorymi (lekarze, pielęgniarki, opieka społeczna itp.) oraz z niską odpornością organizmu.

Leczenie sepsy

W leczeniu posocznicy bardzo ważne jest ustalenie przyczyny, która wywołała uogólniony stan zapalny pacjenta. Dlatego wykonuje się antybiogram, aby podać antybiotyki skutecznie likwidujące patogeny. Szybkie wykrycie i usunięcie ognisk zakażeń i stanów zapalnych (np. drenaż, ekstrakcja zęba, wycięcie ropni) zwiększa szanse na powrót do zdrowia. Nieraz jednak trudno jest wykryć patogeny w organizmie chorego, ponieważ sepsa może być wywołana również przez grzyby, wirusy oraz toksyny. W takich sytuacjach stosuje się leki zmniejszające stan zapalny, wspomagające pracę serca i kortykosteroidy. Funkcje życiowe pacjenta podtrzymuje się za pomocą specjalistycznej aparatury i środków farmakologicznych. Gdy rokowania są dobre, leczenie sepsy na ogół trwa ok. 20. dni. Nadal jednak śmiertelność w przypadku posocznicy jest wysoka i wynosi od 30 do 50%.

Zobacz także:

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w układzie odpornościowym człowieka, ...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Choroby skóry

Plamy na skórze - co mogą oznaczać? Przyczyny, leczenie i pielęgnacja skóry z problemami
Plamy na skórze są nie tylko problemem natury estetycznej. Mogą bowiem świadczyć o bardzo poważnych schorzeniach zdrowotnych, których nie powinno się bagatelizować....

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Wysoki puls – przyczyny, objawy jak prawidłowo zmierzyć?
Puls, inaczej tętno, określa ilość uderzeń serca na minutę, czyli częstotliwość bicia serca. Jego wartość jest dla człowieka zdrowego ściśle określana i nie powinna być ani za niska, ani zbyt wysoka. Każde odchylenie od normy wymaga ...

Serce i układ krążenia

Jakie są domowe sposoby na opuchnięte kostki u nóg?
Niemal każdemu dorosłemu przynajmniej raz w życiu dolegały opuchnięte kostki u nóg. Przyczyn tego stanu rzeczy może być wiele: od upału, poprzez choroby układu krążenia, na chorobach endokrynologicznych kończąc. Co stosować na opuchnięte kostki&...

Choroby i dolegliwości

Ból głowy przy schylaniu – co może oznaczać?
Ból głowy jest powszechną dolegliwością, która może mieć różnorodne przyczyny i objawy. Jednym z mniej typowych, ale niezwykle uciążliwych objawów jest ból głowy, który ...

Układ oddechowy

Płukanie zatok – kiedy i jak je wykonywać? Czy to bolesne?
Zapalenie zatok przynosowych to powszechnie występująca dolegliwość, która rozwija się w następstwie infekcji błon śluzowych nosa oraz alergii. Niekiedy związana jest z nieprawidłową budową anatomiczną. Jednym ze sprawdzonych sposobów lec...

Przeziębienie i grypa

Co na grypę? Przegląd najlepszych leków na grypę i przeziębienie
Przeziębienie i grypa to typowe choroby rozpoznawane w okresie jesienno-zimowym. Leczenie ma charakter objawowy, bardzo istotny jest również odpoczynek wspomagający regenerację organizmu. Co na grypę i przeziębienie sprawdza się najlepiej?...

Układ pokarmowy

Grypa żołądkowa - jak długo chory zaraża?
Grypa żołądkowa, czyli powszechnie występująca wśród dzieci i dorosłych jelitówka, w rzeczywistości nie ma nic wspólnego z wirusem grypy. Wywołują ją zupełnie inne drobnoustroje. Charakterystyczne objawy to biegunka i wymioty, szcz...

Układ pokarmowy

Dieta refluksowa - zasady, produkty, przykładowy jadłospis
Refluks żołądkowo-przełykowy jest coraz poważniejszym problemem zachodnich społeczeństw. Sprzyja temu dieta bazująca na produktach wysokoprzetworzonych, szybkie tempo życia i stres. Dieta refluksowa to jeden z najskuteczniejszych, a...

Układ pokarmowy

Nudności – objawy i przyczyny. Jak sobie z nimi radzić?
Nudności i wymioty to bardzo nieprzyjemne doznania, ale pełnią dla nas ważną funkcję – są mechanizmem obronnym organizmu....

Dieta i odchudzanie

Dieta ubogoresztkowa - zasady, wskazania i polecane produkty
Dieta ubogoresztkowa, zwana także dietą bezresztkową i niskobłonnikową, zaliczana jest do grupy diet leczniczych, które należy stosować jedynie w ściśle określonych przypadkach. Najczęściej zalecana jest u pacjentów cierpiących na dolegli...

Dieta i odchudzanie

Biała dieta – na czym polega i kiedy ją stosować?
Wszyscy marzymy o olśniewającym uśmiechu. Na szczęście żyjemy w czasach, kiedy zabiegi wybielania zębów są stosunkowo łatwo dostępne....

Dieta i odchudzanie

Kasza owsiana – superfood wspierający zdrowie serca i układu pokarmowego
Od ponad 2000 lat owies stanowi ważne uzupełnienie diety. Wyróżnia się bogatą zawartością korzystnych dla zdrowia witamin, minerałów i substancji odżywczych....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem