Lęk separacyjny – jak pomóc dziecku pokonać strach przed nieobecnością mamy?

Lęk separacyjny – jak pomóc dziecku pokonać strach przed nieobecnością mamy? - zdjęcie

Lęk separacyjny to temat, z którym w mniejszym lub większym stopniu przychodzi zmierzyć się każdemu rodzicowi. Strach przed porzuceniem i tęsknota za matką towarzyszą niemowlakom w tym właśnie etapie życia. Jak pomóc dziecku, a jednocześnie sobie samej?

Z artykułu dowiesz się:

  • czym jest lęk separacyjny i jakie są jego objawy,
  • jakie są przyczyny lęku separacyjnego,
  • jak oswoić malucha z nowymi sytuacjami,
  • czy można zapobiec lękowi separacyjnemu,
  • jak rodzice mogą pomóc dziecku,
  • kiecy lęk separacyjny rozpatruje się w kontekście zaburzenia?

Czytaj także: Skoki rozwojowe u niemowląt i w pierwszych latach życia - czym się charakteryzują?

Co to jest lęk separacyjny i jakie są jego objawy?

Lęk separacyjny występuje u każdego niemowlaka, jednak objawy u niektórych dzieci są nasilone, u innych natomiast praktycznie niezauważalne. Przez lęk separacyjny u niemowląt należy rozumieć silny strach przed porzuceniem przez matkę i obawę, że ta, znikając z pola widzenia, już nigdy nie wróci. Choć dorosłym takie myślenie wydaje się wręcz abstrakcyjne, u dziecka ma ono solidną podstawę. Otóż maluszek, przychodząc na świat, nie zdaje sobie sprawy z tego, że on i matka to dwa oddzielne byty. W okolicach 7-9 miesiąca życia uświadamia sobie natomiast, że jest całkowicie odrębną jednostką, a świadomość ta wywołuje w nim strach. Gdy mama jest w pobliżu, maluch nie ma się czego bać, jednak w momencie, gdy znika, do głosu dochodzą instynkty. Mama jest najważniejszą osobą w życiu niemowlaka, dlatego to właśnie jej tak bardzo mu brakuje. Objawem lęku separacyjnego jest przede wszystkim płacz, gdy mama nie znajduje się w pobliżu dziecka. Często maluszkowi trudno jest zostać z jakąkolwiek bliską osobą, nawet na kilkanaście minut. Lęk separacyjny u niemowląt w nocy skutkuje nagłymi wybudzeniami, którym towarzyszy silny płacz.

Jakie są przyczyny występowania lęku separacyjnego?

Przyczyna lęku separacyjnego tkwi tak naprawdę w procesie rozwojowym dziecka. Dotychczas maluch był przekonany, że on i mama stanowią jedność, tymczasem kiedy występuje lęk separacyjny, ta pewność znika. Warto jednak mieć świadomość, że lęk może pojawić się również w późniejszym wieku, na przykład u dwu lub trzylatka. Można wyróżnić następujące przyczyny takiego stanu rzeczy:

  • biologiczne - gdy rodzice sami cierpią na zaburzenia lękowe bądź psychiczne,
  • psychologiczne - dotyczy dzieci nadwrażliwych emocjonalnie,
  • środowiskowe - dotyczy dzieci, których rodzice są nadopiekuńczy.

W przypadku niemowlaków lęk separacyjny jest czymś całkowicie normalnym, jednak to, jak dziecko przejdzie ten etap w swoim życiu, zależy między innymi od jego indywidualnego usposobienia, a także od ewentualnych działań, jakie podejmą rodzice.

Lęk separacyjny a zmiany w życiu dziecka – jak oswoić maluszka z nowymi sytuacjami?

Lęki rozwoje u niemowląt mogą nasilać się w momencie, gdy w życiu dziecka zachodzą zmiany. Jedną z nich jest powrót mamy do pracy, a tym samym pozostanie pod opieką babci lub niani bądź pójście do żłobka. Warto pamiętać, że dla dziecka zmianą może być nawet to, że zostaje na dłuższy czas (na przykład na cały wieczór) z tatą, jeśli dotychczas przebywało wyłącznie z matką. Maluchowi nie jest łatwo zrozumieć, dlaczego mama, która zawsze była obok, nagle znika z pola widzenia. Niemniej jednak zmiany w życiu naszym i dzieci są nieuniknione, dlatego warto oswajać się z nimi z odpowiednim wyprzedzeniem. Niemowlakowi łatwiej będzie zostać w żłobku lub z nianią na 2-3 godziny, niż od razu na cały dzień. Stosujmy tutaj metodę małych kroczków, dzięki którym dziecko lepiej przywyknie do nowej sytuacji. Niestety, małemu człowiekowi trudno cokolwiek wytłumaczyć, choć oczywiście warto przekazać mu, jakiego rodzaju zmiany wkrótce go czekają. Bardzo ważne jest też kontrolowanie własnych emocji. Dzieci wyczuwają lęki i strach rodziców, dlatego nie możemy okazywać swoich obaw, pomimo iż oczywiście są one uzasadnione.

Czy istnieją metody zapobiegania lękowi separacyjnemu u dzieci?

Lęk separacyjny w nocy i w dzień występuje u każdego niemowlaka i nie należy podchodzić do niego w sposób negatywny. Świadczy bowiem o tym, że dziecko rozwija się w pełni prawidłowo. Objawy lęku separacyjnego mogą wystąpić w różnym wieku - zwykle pojawiają się w okolicach 7-9 miesiąca życia i trwają nawet do 4. roku życia. Z czasem jednak stają się coraz słabiej zauważalne, pojawiając się jedynie w momentach kluczowych, takich jak na przykład pozostanie w domu na noc bez rodziców czy pierwszy dzień w przedszkolu. Nie można całkowicie zapobiec lękowi separacyjnemu, jednak warto odpowiednio przygotowywać dzieci na rozstanie z mamą. W przypadku maluszków będzie to metoda małych kroczków, w przypadku starszaków - cierpliwe tłumaczenie i pokazywanie, co nowego czeka je w życiu.

Jak rodzice mogą pomóc dziecku pokonać lęk separacyjny?

Stres u niemowląt wywołany lękiem separacyjnym budzi uzasadnione obawy rodziców. Niemniej jednak nie należy czekać, aż pierwsze objawy lęku dadzą o sobie znać. Już w okolicach 4-5 miesiąca życia warto wprowadzić kilka prostych rytuałów, które pomogą dziecku oswajać się z nieobecnością mamy. Jednym z nich jest zabawa w akuku, którą maluszki wręcz uwielbiają. Dzięki niej dziecko przekonuje się, że mama znika jedynie na chwilę, a nie na zawsze. Dobrym sposobem na okiełznanie lęku jest także opieka naprzemienna - dziecko, które przebywa tylko i wyłącznie w towarzystwie matki, jest z nią bardzo silnie związane. Warto przyzwyczajać malucha do tego, że mama czasami wychodzi z domu bez niego. Gdy pojawiają się pierwsze objawy lęku, nie powinniśmy zbytnio ulegać dziecku. Z pomocą przychodzi tutaj doświadczona babcia czy niania, która zainteresuje malucha na tyle, że na chwilę zapomni on o tęsknocie za mamą. Jednocześnie należy uświadomić sobie, że każde dziecko przechodzi okres lęku inaczej - u niektórych objawy są mocno nasilone, u innych pojawiają się jedynie sporadycznie.

Kiedy lęk separacyjny staje się zaburzeniem?

Objawy lęku separacyjnego powinny ustępować samoistnie w okolicach 1. roku życia. Mogą one utrzymywać się nieco dłużej - lęk separacyjny u przedszkolaków w przełomowych momentach ich życia również będzie czymś zupełnie normalnym. Niemniej jednak w przypadku, gdy jest on niewspółmierny do wieku i etapu rozwoju dziecka, staje się zaburzeniem. Za zaburzenie możemy uznać również stany lękowe, które całkowicie uniemożliwiają normalne funkcjonowanie w dłuższym okresie. Co zrobić w przypadku, gdy lęk separacyjny przestaje być wyłącznie etapem rozwoju malucha, a zaczyna nabierać cech patologicznych? Najlepszym rozwiązaniem będzie poszukanie pomocy u doświadczonego psychologa, który specjalizuje się w psychologii niemowląt i małych dzieci. Warto również zastanowić się nad swoim własnym zachowaniem oraz podejściem do dziecka. Negatywne emocje i nadmierne uleganie presji, jaką wytwarza maluch, mogą okazać się zgubne. Pamiętajmy jednak, że o zaburzeniach w kontekście lęku separacyjnego najczęściej mówimy dopiero, gdy dziecko ukończy 1. rok życia bądź w późniejszym czasie.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Zdrowy tryb życia

Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Układ oddechowy

Krztusiec (koklusz) – jakie są objawy i jak leczyć?
Krztusiec jest ostrą w przebiegu chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie. Głównym objawem klinicznym są nawracające napady silnego kaszlu, które prowadzą do utrudnienia oddychania.Czym jest krztusiec (koklusz)?Krztus...

Dieta i odchudzanie

Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?
Choroby metaboliczne obejmują szeroki zakres dolegliwości spowodowanych zaburzeniami przemian biochemicznych w organizmie. W ostatnich kilkudziesięciu latach ich częstotliwość znacznie wzrosła....

Układ nerwowy

Choroby neurodegeneracyjne - jak nie przeoczyć pierwszych objawów?
Choroby neurodegeneracyjne są związane z postępującą degeneracją neuronów w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Termin ten dotyczy wielu rodzajów schorzeń, które różnią się między sobą pod względem objawów....

Dieta i odchudzanie

Dieta FMD – na czym polega dieta imitująca post, która odmładza organizm?
Dieta FMD (Fasting Mimicking Diet – dieta imitująca post) została opracowana przez profesora Valtera Longo. To stosunkowo nowe podejście do tematu postu okresowego, którego celem jest odmłodzenie organizmu przy jednoczesnym zmniejszeniu ry...

Dieta i odchudzanie

Dzika róża – naturalne źródło witamin. Właściwości lecznicze i zastosowanie
Dzika róża od wieków wykorzystywana jest w medycynie tradycyjnej. Szczególną popularnością cieszyła się w Grecji i Rzymie. Współcześnie cenimy ją za wysoką zawartość kwasu askorbinowego oraz witamin z grupy B....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Berberys – właściwości zdrowotne i zastosowanie roślinnego antybiotyku
Naturalne metody leczenia i wzmacniania organizmu cieszą się coraz większą popularnością wśród osób dbających o zdrowie. Ciekawym uzupełnieniem codziennej diety może okazać się berberys. Bogaty skład fitochemiczny sprawia, że roślina wyr&...

Dieta i odchudzanie

Astaksantyna – królowa antyoksydantów, która działa jak eliksir młodości
Astaksantyna jest wyjątkowo silnym antyoksydantem. Skutecznie zwiększa odporność organizmu na promieniowanie słoneczne oraz zapobiega fotostarzeniu się skóry. ...

Dieta i odchudzanie

Dietetyk radzi - domowe sposoby na schudnięcie bez ćwiczeń
Wielu z nas nie ma czasu na regularne treningi sportowe. W takiej sytuacji warto pamiętać o kilku podstawowych regułach dietetycznych, które mogą znacznie przyspieszyć proces odchudzania. Zastanawiasz się, które domowe sposoby na schudnię...

Kosmetyki i uroda

Odżywcze i regenerujące maseczki na twarz – jak zrobić maseczkę oczyszczająca domowymi sposobami?
Podstawowa pielęgnacja skóry twarzy powinna opierać się na jej dokładnym i delikatnym oczyszczaniu, tonizacji, a następnie zastosowaniu odpowiednio dobranego serum i kremu. Dodatkowymi zabiegami, które warto wdrożyć do swojej p...

Układ pokarmowy

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy, przebieg choroby i leczenie
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba, która znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jest również bardzo podstępna i niebezpieczna, dlatego nie należy lekceważyć jej objawów....

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem