Ketony w moczu – oznaczają? Objawy, przyczyny leczenie.

Ketony w moczu – oznaczają? Objawy, przyczyny leczenie. - zdjęcie

U zdrowego człowieka podstawowy materiał energetyczny stanowią węglowodany. Minimalna ilość cukrów, które powinny być dostarczanie z pożywieniem (niezbędna do prawidłowej pracy mózgu), wynosi 130 g i stanowi źródło glukozy, która odżywia mózg i jest niezbędna przede wszystkim do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, krwionośnego i mięśniowego. Jej niedobór powoduje między innymi ketonurię. Czym jest ta choroba?

Trzustka wydziela hormon – insulinę, który zapewnia stałe stężenie glukozy we krwi. Zdarza się jednak, że dochodzi do niedoboru lub braku insuliny, czego następstwem jest niedostateczny dopływ glukozy do komórek. Jeśli poziom glukozy jest za mały, organizm zaczyna pozyskiwać energię przez spalanie tłuszczów (ketonuria). Efektem ich rozkładu są: ketony oraz aceton, które w bardzo krótkim czasie doprowadzają do zakwaszenia organizmu. Ten, broniąc się przed wysokim stężeniem cukru we krwi, zwiększa oddawanie moczu, aby wypłukać jego nadmiar. Osoba chora odczuwa silne pragnienie, jednak najczęściej objętość przyjmowanych płynów jest mniejsza od ilości oddawanego moczu, co dodatkowo stwarza zagrożenie odwodnienia organizmu.

Czym są ciała ketonowe?

Ciała ketonowe należą do produktów rozpadu tłuszczów trawionych przez organizm, w celu pozyskania niezbędnej energii. Metabolizm tłuszczów zachodzi w wątrobie. W procesie ketonurii powstają ciała ketonowe: aceton, kwas acetooctowy oraz kwas betahydroksymasłowy. Jeśli ciała ketonowe uwalniane są w większej ilości, można je wykryć w moczu. W organizmie zdrowym można spotkać jedynie ich śladowe ilości w surowicy krwi. Ich obecność w moczu jednoznacznie wskazuje, że organizm zużywa tłuszcz do produkowania energii, zamiast węglowodanów.

Co oznaczają ciała ketonowe w moczu?

Ketony w moczu, oprócz nieprawidłowej pracy trzustki lub źle leczonej cukrzycy, mogą świadczyć o:

  • głodówce trwającej co najmniej kilkanaście godzin,
  • stosowaniu diety ograniczającej węglowodany, a bogatej w białko i tłuszcze,
  • chorobach metabolicznych,
  • nadmiernym wysiłku fizycznym,
  • kwasicy ketonowej,
  • zmianach u kobiet w ciąży,
  • chorobie alkoholowej.

Chwilowa obecność ciał ketonowych w moczu nie jest groźna dla zdrowia. Często występuje przy nadmiernym, długotrwałym wysiłku fizycznym. Jeśli jednak się przedłuża, może doprowadzić do zakwaszenia organizmu. Jest to stan szczególnie niebezpieczny u diabetyków, ponieważ może doprowadzić do śpiączki cukrzycowej.

Przyczyny ketonurii

Obecność ciał ketonowych w moczu może być spowodowana dietą niskowęglowodanową oraz wysokotłuszczową, głodówką, przedłużającym się, wyczerpującym wysiłkiem fizycznym, nadczynnością tarczycy, nadużywaniem alkoholu, długotrwałą biegunką, wymiotami i gorączką, stosowaniem niektórych leków oraz nieleczoną lub nieprawidłowo leczoną cukrzycą. Specjaliści Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego wskazują, że do wystąpienia kwasicy ketonowej może dojść u diabetyków, na skutek przerwania insulinoterapii lub przyjmowania zbyt małych dawek insuliny, zbyt późnego rozpoznania cukrzycy typu 1, ostrego zapalenia trzustki lub ciąży.

Objawy ketonurii

Ketonuria w początkowej fazie przypomina zatrucie pokarmowe – mogą więc pojawić się nudności, wymioty i ból brzucha. Zwiększa się częstość oddawania moczu. Z uwagi na postępujące odwodnienie organizmu, występuje suchość w jamie ustnej i nadmierne pragnienie, zaparcia, a następnie osłabienie, zmęczenie, ból głowy, utrata apetytu i zmiana zapachu potu, oddechu i moczu (wyraźnie wyczuwa się zapach kwaśnych jabłek, ponieważ organizm próbuje usunąć aceton przez płuca).

Jak wykryć ciała ketonowe w moczu?

Ciała ketonowe w moczu można wykryć w ogólnym badaniu laboratoryjnym. Uwzględnia ono barwę moczu, jego gęstość oraz odczyn pH. Analiza składu chemicznego pozwala ustalić wszelkie nieprawidłowości – jak np. obecność białka, cukru oraz ciał ketonowych.

Jak się przygotować do badania ciał ketonowych w moczu?

Aby stwierdzić kwasicę, należy wykonać badanie ogólne moczu, pozwalające wykryć w nim ciała ketonowe. Badanie moczu polega na analizie przeprowadzanej w laboratorium. Przed nim należy zakupić w aptece odpowiedni, sterylny pojemnik na mocz – nie wolno go otwierać, aż do momentu pobierania próbki. Z lekarzem należy ustalić, jakie leki można przyjąć przed badaniem, aby nie zaburzyły wyniku. Należy zachować szczególne zasady higieny, aby nie doszło do zafałszowania wyników. W dniu poprzedzającym badanie nie wolno spożywać produktów, które mogą zabarwić mocz. Należą do nich: buraki, marchew, jagody, witamina B oraz rabarbar. Próbkę moczu należy pobrać na czczo, po minimum 8. godzinach od ostatniego posiłku. Kobiety nie powinny wykonywać badania na dwa dni przed mającą wystąpić menstruacją ani podczas krwawienia. Przed pobraniem próbki należy dokładnie umyć ręce i okolice intymne wodą z mydłem. Mocz do badania powinien pochodzić ze środkowej części strumienia, czyli pierwszą część oddaje się do połowy, do muszli, środkową do pojemnika, a pozostałą znów do muszli. Pojemnik należy dokładnie zamknąć przykrywką. Ważne jest, aby jak najszybciej dostarczyć próbkę do laboratorium (w ciągu 2 godzin).

Jak interpretować badanie ciał ketonowych?

Wyniki badań mogą być dostępne nawet na drugi dzień. Ich interpretacją powinien zająć się lekarz, który skierował na badanie. Posiada on szerszy obraz kliniczny pacjenta – zna jego schorzenia, przyjmowane leki, objawy oraz wyniki innych badań.

Poziom wykrytych ciał ketonowych w moczu podzielono na trzy kategorie: niski (poniżej 19 mg/dl), średni (od 20 do 40 mg/dl) oraz wysoki (powyżej 40 mg/dl). Śladowe lub niewielkie ilości ciał ketonowych w moczu, przy braku innych, dodatkowych objawów, wskazują na nieszkodliwy incydent. Należałoby jednak po kilku godzinach badanie powtórzyć. Jeśli analiza wykazała średnie lub wysokie stężenie ciał ketonowych w moczu, oznacza to zagrożenie dla zdrowia, ponieważ może doprowadzić do zaburzenia równowagi chemicznej krwi i zakwaszenia organizmu. Wymaga szybkiej interwencji lekarskiej. Wysoki poziom ciał ketonowych, jeśli towarzyszy mu wysoki poziom cukru we krwi, wskazuje na źle kontrolowaną cukrzycę.

Leczenie

Leczenie polega w pierwszej kolejności na uzupełnieniu węglowodanów, płynów i elektrolitów w organizmie oraz usunięciu zaburzeń kwasowo-zasadowych. Podawanie węglowodanów pozwala skierować metabolizm na właściwą drogę i zmniejszyć zużycie tłuszczów. Przede wszystkim należy ustalić przyczynę, która wywołała ketonurię. W przypadku cukrzycy należy jak najszybciej wyrównać glikemię i uzupełnić braki insuliny. Jeśli do kwasicy doszło na skutek niedożywienia lub stosowania niewłaściwej diety, należy uzupełnić braki żywieniowe. Wskazany jest również spokój i odpoczynek.

Samo wykrycie obecności ketonów w moczu niekoniecznie oznacza stan chorobowy. Nie należy jednak bagatelizować tej kwestii, a wyniki koniecznie skonsultować z lekarzem.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Układ oddechowy

Krztusiec (koklusz) – jakie są objawy i jak leczyć?
Krztusiec jest ostrą w przebiegu chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie. Głównym objawem klinicznym są nawracające napady silnego kaszlu, które prowadzą do utrudnienia oddychania.Czym jest krztusiec (koklusz)?Krztus...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Zdrowy tryb życia

Czosnek niedźwiedzi – stosowanie, właściwości, uprawa. Co musisz wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?
Każdy z nas wie, jak cenne właściwości lecznicze posiada czosnek pospolity. Nie wszyscy jednak wiedzą, że pod względem zawartości pewnych substancji przewyższa go czosnek niedźwiedzi. Jeszcze do niedawna traktowany był jako ciekawostka prz...

Łysienie androgenowe – objawy i przyczyny. Jak zahamować wypadanie włosów?
Gęste, mocne i zdrowe włosy to marzenie zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Wygląd i stan włosów to nie tylko aspekt estetyczny, ale również, a może i przede wszystkim zdrowotny. Zła kondycja kosmyków może świadcz...

Serce i układ krążenia

15 najczęstszych chorób układu krążenia: diagnostyka i leczenie
Choroby układu krążenia stanowią główną przyczynę zgonów w Polsce. Szybka diagnostyka, podejmowanie leczenia i działań profilaktycznych mogą ochronić pacjentów przed rozwojem najpoważniejszych dolegliwości i powikłań....

Dieta i odchudzanie

Choroby metaboliczne: rodzaje, objawy i leczenie. Czy można im zapobiec?
Choroby metaboliczne obejmują szeroki zakres dolegliwości spowodowanych zaburzeniami przemian biochemicznych w organizmie. W ostatnich kilkudziesięciu latach ich częstotliwość znacznie wzrosła....

Układ nerwowy

Choroby neurodegeneracyjne - jak nie przeoczyć pierwszych objawów?
Choroby neurodegeneracyjne są związane z postępującą degeneracją neuronów w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Termin ten dotyczy wielu rodzajów schorzeń, które różnią się między sobą pod względem objawów....

Dieta i odchudzanie

Dieta FMD – na czym polega dieta imitująca post, która odmładza organizm?
Dieta FMD (Fasting Mimicking Diet – dieta imitująca post) została opracowana przez profesora Valtera Longo. To stosunkowo nowe podejście do tematu postu okresowego, którego celem jest odmłodzenie organizmu przy jednoczesnym zmniejszeniu ry...

Dieta i odchudzanie

Dzika róża – naturalne źródło witamin. Właściwości lecznicze i zastosowanie
Dzika róża od wieków wykorzystywana jest w medycynie tradycyjnej. Szczególną popularnością cieszyła się w Grecji i Rzymie. Współcześnie cenimy ją za wysoką zawartość kwasu askorbinowego oraz witamin z grupy B....

Odporność, wzmocnienie organizmu

Berberys – właściwości zdrowotne i zastosowanie roślinnego antybiotyku
Naturalne metody leczenia i wzmacniania organizmu cieszą się coraz większą popularnością wśród osób dbających o zdrowie. Ciekawym uzupełnieniem codziennej diety może okazać się berberys. Bogaty skład fitochemiczny sprawia, że roślina wyr&...

Dieta i odchudzanie

Astaksantyna – królowa antyoksydantów, która działa jak eliksir młodości
Astaksantyna jest wyjątkowo silnym antyoksydantem. Skutecznie zwiększa odporność organizmu na promieniowanie słoneczne oraz zapobiega fotostarzeniu się skóry. ...

Dieta i odchudzanie

Dietetyk radzi - domowe sposoby na schudnięcie bez ćwiczeń
Wielu z nas nie ma czasu na regularne treningi sportowe. W takiej sytuacji warto pamiętać o kilku podstawowych regułach dietetycznych, które mogą znacznie przyspieszyć proces odchudzania. Zastanawiasz się, które domowe sposoby na schudnię...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem