Dopamina – jaką pełni rolę w organizmie oraz problemy z nadmiarem i niedoborem dopaminy

Dopamina – jaką pełni rolę w organizmie oraz problemy z nadmiarem i niedoborem dopaminy - zdjęcie

Dopamina należy do związków chemicznych z grupy katecholamin. Jest wytwarzana i uwalniana między innymi przez komórki nerwowe w mózgu i rdzeniu kręgowym. Pełni funkcję przekaźnika w synapsach w ośrodkowym układzie nerwowym. Jej działanie wpływa na samopoczucie, energię i chęć do działania, motywację, a także wiele innych procesów. Odpowiada również za uczucie szczęścia – słynne „motyle w brzuchu” to właśnie wynik jej działania.

Jaka jest rola dopaminy w organizmie?

Dopamina odgrywa niezwykle ważną rolę w organizmie człowieka. Pełni funkcję neuroprzekaźnika, wpływając na wiele procesów – w zależności od miejsca, w którym jest aktywna. Wpływa między innymi na ciśnienie tętnicze krwi, pracę gruczołów endokrynnych (wydzielania wewnętrznego), koordynację i napięcie mięśni, a także odczuwanie emocji. Odgrywa również istotny wpływ na układ hormonalny – między innymi reguluje wydzielanie hormonu wzrostu, prolaktyny (która pobudza wzrost gruczołów sutkowych podczas ciąży i wywołuje laktację) oraz gonadotropiny (która odgrywa kluczową rolę w prokreacji). Dopamina oddziałuje ponadto na układ limbiczny, kontrolując procesy psychiczne oraz emocjonalne. Stwierdzono, że zmiany aktywności i ilości neuronów dopaminowych w mózgu mogą doprowadzić do uzależnień, zaburzeń hormonalnych oraz wielu poważnych schorzeń neurologicznych. Należą do nich m.in.: pląsawica, choroba Parkinsona, schizofrenia oraz zaburzenia psychiczne.

Rola dopaminy nie ogranicza się jedynie do funkcji neuroprzekaźnika w ośrodkowym układzie nerwowym. Jest ona również jedną z trzech amin katecholowych (obok adrenaliny i noradrenaliny), syntetyzowanych przez rdzeń nadnerczy. Wpływają one na receptory dopaminowe D1 i D2 oraz receptory adrenergiczne alfa1 i beta1, oddziałując na ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy.

Dopamina – na co wpływa i za co odpowiada?

Dopamina wpływa między innymi na produkcję prolaktyny. Prolaktyna jest hormonem, wydzielanym przez przysadkę mózgową podczas snu, stresu, wysiłku fizycznego oraz stosunku płciowego. Jej synteza i wydzielanie znacznie wzrasta u kobiet w ciąży i karmiących piersią. I tu właśnie wkracza dopamina. Działanie jej polega na hamowaniu uwalniania prolaktyny.

Dopamina zwiększa również motywację do działania i dlatego nazywana jest często neuroprzekaźnikiem wzmocnienia. Wpływa także na nasze emocje i relacje z innymi ludźmi.

U osób zakochanych wzrasta poziom dopaminy, powodując szybszy przepływ krwi, wzrost tętna i uczucie szczęścia oraz euforii. Skutkuje to często oderwaniem od rzeczywistości i postrzeganiem partnera wyłącznie w różowych barwach – nie zauważa się jego wad.

Podobnie dzieje się podczas spożywania ulubionych potraw, czekolady i alkoholu – wzrost dopaminy wywołuje uczucie zadowolenia i spełnienia. Dowiedziono, że dopamina jest zaangażowana w działanie tzw. systemu nagrody. Polega on na tym, że aktywność neuronów dopaminowych wzrasta, gdy oczekujemy na zdarzenie sprawiające nam przyjemność – np. rozrywkę, zakupy, dobre jedzenie, hazard itd. Naukowcy odkryli również, że odgrywa ona kluczową rolę w procesie powstawania uzależnień. Podczas zażywania substancji psychoaktywnych (kokainy, amfetaminy, alkoholu, nikotyny itp.) znacznie wzrasta ilość dopaminy uwalnianej z zakończeń neuronów dopaminergicznych w ośrodkowym układzie nerwowym, co wiąże się z odczuwaniem euforii. Niestety, organizm z czasem przyzwyczaja się i aby osiągnąć ten sam efekt pobudzenia, należy przyjmować coraz to większe dawki danej substancji (co w efekcie doprowadza do silnego uzależnienia).

Czym grozi nadmiar dopaminy?

Ponieważ dopamina ma istotne znaczenie w prawidłowym funkcjonowaniu mózgu, zarówno nadmiar dopaminy, jak i jej niedobór odbija się negatywnie na całym organizmie człowieka, prowadząc do wielu chorób.

W przypadku nadmiaru pojawiają się problemy z percepcją i koncentracją uwagi, mogą wystąpić skłonności do hazardu, urojenia i halucynacje. Wielu badaczy uważa, że wzrost poziomu dopaminy wywołuje schizofrenię. Wysoka ilość tego neuroprzekaźnika może również wywołać nadciśnienie tętnicze wtórne. Często przyczyną nadciśnienia jest obecność guza, który produkuje dopaminę. Badanie, pozwalające zmierzyć jej stężenie, wykonuje się, pobierając krew z żyły łokciowej.

Nadmiar dopaminy może również spowodować pląsawicę – poważną chorobę ośrodkowego układu nerwowego. Charakteryzuje się ona występowaniem nieskoordynowanych ruchów ciała, podobnych do tańca. Spowodowane jest to zmniejszeniem napięcia mięśni szkieletowych, co wywołuje drżenie kończyn oraz występowanie ruchów mimowolnych. Leczenie pacjentów polega na farmakologicznym blokowaniu receptorów dopaminergicznych w ośrodkowym układzie nerwowym.

Czym grozi niedobór dopaminy?

Niedobór dopaminy wywołuje lęki, wewnętrzne napięcie, osłabienie motywacji, niechęć do działania, zmęczenie, apatię, a nawet depresję. Niskie stężenie dopaminy może przypominać objawy podobne do głodu narkotycznego. Niedobór tego neuroprzekaźnika stwierdza się również u dzieci chorujących na ADHD. Podawanie im leków stymulujących jej wytwarzanie korzystnie wpływa na ich zachowanie – stają się spokojniejsze i bardziej skoncentrowane.

Naukowcy uważają również, że niedobór dopaminy doprowadza do choroby Parkinsona, polegającej na zaburzeniu koordynacji ruchów, trudności w utrzymaniu równowagi, spowolnieniu ruchów, sztywności mięśni, zaburzeniu pisania, niewyraźnej mowie oraz drżeniu spoczynkowym mięśni. U podstaw choroby leżą zmiany zwyrodnieniowe komórek istoty czarnej śródmózgowia, które ograniczają produkcję dopaminy. Kiedy dojdzie do obumarcia 80% neuronów, pozostała ich część nie jest w stanie wydzielać wystarczającej ilości neuroprzekaźnika, dlatego pojawiają się charakterystyczne objawy choroby. Leczenie polega na dostarczaniu dopaminy z zewnątrz i hamowaniu jej rozkładu przez specjalistyczne leki.

Jak powstaje naturalna dopamina?

Naturalna dopamina może powstawać w dwóch różnych procesach:

  • Uwalniania neuroprzekaźnika z zakończeń nerwowych układu współczulnego.
  • Wytwarzania dopaminy w rdzeniu nadnerczy.

Może być również syntetyzowana w małych ilościach w pęcherzykach płucnych, trzustce i naczyniach krwionośnych w płucach oraz w sercu.

W pierwszym procesie dopamina wytwarzana jest przez wyspecjalizowane komórki nerwowe, tworzące w mózgu pewne struktury: układ istoty czarnej oraz układ mezokortykolimbiczny. Na jej powstawanie składa się kilka etapów: tyrozyna przekształcana jest w L-DOPA, a w następnym etapie powstaje z niej dopamina.

W procesie drugim dopamina syntetyzowana jest w rdzeniu nadnerczy z aminokwasu tyrozyny pod wpływem dwóch enzymów, hydroksylazy tyrozyny oraz dekarboksylazy dopa.

W jakich preparatach można znaleźć dopaminę?

Dopaminę podaje się głównie pacjentom we wstrząsie kardiogennym, pourazowym lub septycznym, w leczeniu ostrej niewydolności nerek, chorobie Parkinsona oraz przy zbyt niskim ciśnieniu tętniczym krwi. Również u niektórych pacjentów po ciężkich operacjach kardiochirurgicznych oraz przy zastoinowej niewydolności serca stosuje się dopaminę. Lek można przyjmować wyłącznie na zlecenie lekarza specjalisty, ponieważ efekt jest silnie uzależniony od zastosowanej dawki. Dopaminę podaje się dożylnie po rozcieńczeniu w 5% roztworze glukozy lub roztworze soli fizjologicznej.

Dopamina – dawkowanie

  • Stężenie 0,5-2 µg/kg mc/ min rozszerza naczynia nerkowe i trzewne w organizmie. Wywołuje to zwiększenie przepływu krwi przez nerki, zwiększenie przesączania kłębuszkowego i wydalanie większej ilości moczu.
  • Stężenie 2-10 µg/ kg mc/ min działa na receptory adrenergiczne alfa1 i beta1, które znajdują się w sercu. Skutkuje to przyspieszeniem czynności serca, zwiększeniem siły skurczu mięśnia sercowego oraz zwiększeniem pojemności minutowej serca. W konsekwencji doprowadza do wzrostu skurczowego ciśnienia tętniczego krwi i poprawy przepływu przez naczynia wieńcowe, zaopatrujące mięsień sercowy w krew.
  • Stężenie większe od 10 µg/ kg mc/ min oddziałuje na receptory adrenergiczne alfa1, które znajdują się w ścianie naczyń krwionośnych. Powoduje to obkurczenie naczyń krwionośnych, co doprowadza do wzrostu skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego krwi oraz zmniejszenia przepływu krwi przez nerki.

Dopamina podana dożylnie nie przekracza bariery krew – mózg. Dlatego nie wpływa na stan emocjonalny człowieka ani nie wywołuje żadnego działania pobudzającego. Aby uzyskać efekt w postaci stabilizacji nastroju, zwiększenia motywacji i chęci do życia, zwiększenia koncentracji itp. stosowane są prekursory dopaminy. Suplement diety może wspomagać prawidłową pracę układu nerwowego, zwiększać pamięć i koncentrację. Warto wiedzieć, że można kupić bez recepty dopaminę – tabletki te są powszechnie dostępne. Do najpopularniejszych preparatów tego typu należy L-tyrozyna, ekstrakt ze świerzbca właściwego (Mucuna Pruriens), β-fenyloetyloamina (PEA) i fenyloalanina.

Zobacz też: link:

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Układ nerwowy

Tajemnice Hipokampu: kluczowa rola w pamięci i emocjach
W fascynującym świecie neurobiologii, hipokamp stanowi centralny obszar, którego tajemnice stopniowo odkrywane są przez badaczy. Jego kluczowa rola w kształtowaniu pamięci i regulacji emocji sprawia, że staje się niezwykle istotnym obszarem zain...

Układ rozrodczy i moczowy

Bakterie w moczu: przyczyny, objawy, interpretacja wyników i sposoby leczenia zakażeń układu moczowego
W prawidłowo funkcjonującym układzie moczowym nie występują bakterie, dlatego ich obecność świadczy o rozwoju stanu patologicznego. W medycynie ten stan określa się jako bakteriomocz....

Układ pokarmowy

Dieta przed kolonoskopią – co można jeść, a czego unikać? Przygotowanie do badania
Kolonoskopia to badanie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, które pozwala wykryć zmiany chorobowe w jelicie grubym oraz w dolnym odcinku jelita cienkiego. Aby uzyskać miarodajne wyniki, należy się do niego odpowiednio przygotować. Bardzo istot...

Dieta i odchudzanie

Dieta białkowo-tłuszczowa – zasady i efekty. Kto powinien jej spróbować?
Dieta białkowo-tłuszczowa stanowi ciekawą opcję dla tradycyjnych sposobów żywienia. W zależności od swoich potrzeb możesz zdecydować się na przestrzeganie zasad tradycyjnego modelu żywieniowego low carb lub diety ketogenicznej. Druga z nich pozw...

Układ pokarmowy

Nowotwory: typy i rodzaje raków oraz etapy i przebieg kancerogenezy w złożoności choroby nowotworowej
Nowotwory stanowią kompleksowe wyzwanie dla dziedziny medycyny oraz zdrowia publicznego. Istnieje różnorodność typów i rodzajów raków, charakteryzujących się unikalnymi cechami, a także mechanizmami rozwoju. Zrozumienie etap...

Dieta i odchudzanie

Cudowne właściwości naturalnych napojów – na zdrowie, urodę i przemianę materii
Moc ziół znana jest od wielu wieków, a ich rozsądne i uzasadnione wykorzystanie umożliwia uzyskanie znaczącej poprawy stanu zdrowia i kondycji organizmu. Jeżeli chcesz wiedzieć jak przyśpieszyć metabolizm, w nocy spać spokojnie, a także&l...

Układ rozrodczy i moczowy

Jak przyspieszyć okres? Domowe sposoby, zioła i witaminy na wywołanie miesiączki
Wakacyjny wyjazd, ślub, sesja zdjęciowa - to tylko wybrane sytuacje, w których kobiety zastanawiają się, jak przyspieszyć okres. Miesiączka, zwłaszcza bardzo obfita lub bolesna, może znacząco utrudniać funkcjonowanie. Czy istnieją domowe sposoby...

Układ pokarmowy

Dieta w insulinooporności – co jeść, by czuć się dobrze? Zasady komponowania posiłków
Insulinooporność to powszechnie występujące zaburzenie metaboliczne, które polega na obniżeniu wrażliwości tkanek na insulinę. W konsekwencji dochodzi do podniesienia produkcji insuliny, co pozwala na unormowanie stężenia glukozy we krwi. Nielec...

Dieta i odchudzanie

Dieta przeciwnowotworowa - żywność obniżająca ryzyko raka. Zasady, wskazówki, produkty
Odpowiednio zbilansowany tryb żywienia odgrywa kluczową rolę w prewencji szerokiego spektrum chorób nowotworowych. Dzięki zawartości konkretnych składników produkty, takie jak owoce, warzywa, nabiał czy zioła, wspierają układ immunologicz...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.