Dlaczego warto stosować dietę roślinną?

Dlaczego warto stosować dietę roślinną? - zdjęcie

Dlaczego warto stosować dietę roślinną?

W natłoku medialnych informacji na temat wyższości poszczególnych rodzajów diet nad innymi można łatwo poczuć zagubienie (nawet nam, specjalistom z zakresu żywienia). Uspokajającym jest natomiast stale umacniający się trend „uroślinniania” codziennych posiłków, wspierany kolejnymi doniesieniami naukowymi.

Dieta roślinna – z czym to się je?

Dieta roślinna (ang. plant-based diet) opiera się głównie na niskoprzetworzonych produktach pochodzenia roślinnego takich jak rośliny strączkowe (m.in. fasola, soczewica, bób, ciecierzyca), warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste (w tym, pieczywo, mąki, gruboziarniste kasze), orzechy i nasiona. Roślinny model żywienia może ograniczać lub całkowicie eliminować spożycie produktów odzwierzęcych takich jak mięso, jaja czy mleko i jego przetwory.
Do zbioru roślinnych strategii żywieniowych zaliczymy zarówno:

- fleksitarianizm zwany elastycznym wegetarianizmem, gdzie rośliny stanowią główną oś posiłków, przy jednoczesnym braku sztywnych ograniczeń w spożyciu jaj, mleka czy mięsa (często sprowadza się to do jedzenia produktów odzwierzęcych w sytuacjach towarzyskich lub posiłków spożywanych poza domem);

- dietę planetarną, czyli model żywienia przedstawiony w 2019 r. na łamach prestiżowego czasopisma The Lancet w tzw. raporcie EAT-Lancet, który łączy pozytywny wpływ żywności na zdrowie człowieka z odpowiedzialnością za stale pogarszającą się kondycję naszej planety; bazuje na niskoprzetworzonej żywności roślinnej w tym na warzywach strączkowych, orzechach i nasionach jako źródłach białka w diecie przy jednoczesnym uwzględnianiu niewielkich ilości nabiału, jaj, ryb i innych rodzajów mięsa;

  • różne formy wegetarianizmu (ze zróżnicowanym podejściem do spożycia jaj, mleka i jego przetworów oraz ryb) w tym weganizm (eliminujący wszystkie produkty odzwierzęce).

Każdy powód do roślinnej z(a)miany jest dobry. A jeszcze lepsze są wszystkie.

Do wspomnianych wcześniej argumentów naukowych przemawiających za roślinnym modelem żywienia zaliczamy:

·       korzyści zdrowotne wynikające m.in. ze spożycia większych ilości błonnika pokarmowego, antyoksydantów, witamin i związków mineralnych oraz niższego spożycia szkodliwych nasyconych kwasów tłuszczowych oraz mniejszą gęstość energetyczną (ilości kcal dostarczaną w danej jednostce wagi – np. w 100g) znacznej części niskoprzetworzonej roślinnej żywności. Dzięki temu dieta roślinna wpływa na zmniejszenie zachorowania na:
- chorobę otyłościową o ponad 60%;
- cukrzycę typu 2 o blisko 50%;
- choroby układu krążenia, w tym zawał serca i udar o 30%;
- wszystkie rodzaje nowotworów o blisko 20% (w tym na nowotwór jelita grubego nawet o 50%);
- chorobę Alzhaimera nawet o 60%;
- zmniejszenie ryzyka ciężkiego przebiegu infekcji COVID-19 nawet o 40% i o 9% zmniejszenie ryzyka zachorowania w ogóle.

·         korzyści środowiskowe, do których należy zaliczyć:

o   zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych - sektor żywnościowy odpowiada za blisko 1/3 ich produkcji co jest porównywalne do emisji sektora energetycznego związanego z zużyciem paliw kopalnianych. Ponad 80% z tej ilości związane jest z produkcją żywności pochodzenia zwierzęcego w tym emisję metanu przez przeżuwacze i koszty uprawy roślin przeznaczonych na pasze dla zwierząt hodowlanych;

o   zmniejszenie zużycia wody – 15 000 litrów wody potrzeba, by wyprodukować 1 kg wołowiny. Tymczasem, aby wyprodukować 1 kg soi, potrzeba tej wody około 8 razy mniej;

o   zmniejszenie wylesiania terenów pod produkcję pasz co ma miejsce m.in. w Amazonii.

Dla części osób stosujących roślinny model żywienia bardzo ważnym powodem są także aspekty etyczne, a wśród nich głównie zmniejszenie cierpienia zwierząt hodowlanych.

Strategiczne elementy diety roślinnej a świadomość żywieniowa

Czy wiesz, że dieta blisko 2/3 polskiego społeczeństwa jest niedoborowa w wapń, pomimo że większość osób nie eliminuje ze swojego jadłospisu istotnego źródła tego pierwiastka – mleka i jego przetworów? Fakt ten wynika z nieodpowiedniego zbilansowania diety i pokazuje, że niezależnie od stosowanego modelu żywienia, kluczowe jest świadome komponowanie posiłków. Dieta roślinna, tak jak każdy inny model żywienia, powinna dostarczać wszystkich niezbędnych składników odżywczych. W przypadku niespożywania mięsa, nabiału i jaj konieczna jest suplementacja witaminy B12. Innymi składnikami pokarmowymi, które warto mieć na uwadze są: witamina D, niezbędne wielonienasycone kwasy z grupy omega-3, wapń, żelazo, cynk, jod i selen.

Dieta roślinna – dla kogo?

Dieta roślinna zbilansowana pod kątem ilości i składu spożywanych produktów, jest bezpieczna i może być stosowana na wszystkich etapach życia (także u niemowląt, małych dzieci, kobiet ciężarnych i karmiących, seniorów i sportowców). Kwestię prawidłowego komponowania roślinnych posiłków warto skonsultować z dietetykiem, a suplementację także z lekarzem lub farmaceutą.

Roślinny model żywienia niesie ze sobą cały wachlarz korzyści dla zdrowia, a jego finalny kształt powinien być dostosowany do umiejętności kulinarnych i indywidualnych preferencji smakowych. Niechęć do jedzenia jarmużu lub kaszy gryczanej na diecie roślinnej wcale nie oznacza konieczności ich spożywania. Rozwinięta świadomość żywieniowa pozwala wybierać lubiane produkty spożywcze o zbliżonym potencjale odżywczym bez ulegania kompromisom w kwestiach smaku.

 

  

Źródła:

Fadnes, Lars T., et al. „Estimating impact of food choices on life expectancy: A modeling study.” PLoS medicine 19.2 (2022): e1003889.

Newby, P. K., Katherine L. Tucker, and Alicja Wolk. „Risk of overweight and obesity among semivegetarian, lactovegetarian, and vegan women.” The American journal of clinical nutrition 81.6 (2005): 1267-1274.

Lee, Yujin, and Kyong Park. „Adherence to a vegetarian diet and diabetes risk: a systematic review and meta-analysis of observational studies.” Nutrients 9.6 (2017): 603.

Orlich, Michael J., et al. „Vegetarian dietary patterns and the risk of colorectal cancers.” JAMA internal medicine 175.5 (2015): 767-776.

Glenn, Andrea J., et al. „Relation of vegetarian dietary patterns with major cardiovascular outcomes: a systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies.” Frontiers in nutrition (2019): 80.

Tantamango-Bartley, Yessenia, et al. „Vegetarian diets and the incidence of cancer in a low-risk population.” Cancer Epidemiology and Prevention Biomarkers 22.2 (2013): 286-294.

Stancic S, Cullimore J, Barnard N. Six Applications of Plant Based Diets for Health Promotion. American Journal of Lifestyle Medicine. 2022;16(4):434-43.

Merino J., et al. „Diet quality and risk and severity of COVID-19: a prospective cohort study.” Gut. 2021 Nov;70(11):2096-2104. doi: 10.1136/gutjnl-2021-325353. Epub 2021 Sep 6.

Willett, Walter, et al. „Food in the Anthropocene: the EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems.” The Lancet 393.10170 (2019): 447-492.

Steinfeld, Henning, et al. Livestock’s long shadow: environmental issues and options. Food & Agriculture Org., 2006.

Jarosz M., Rychlik E, Stoś K., Charzewska J., (red.), „Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie.” Wydawnictwo NIZP-PZH, Warszawa 2020.

Craig, Winston J., and Ann Reed Mangels. „Position of the American Dietetic Association: vegetarian diets.” Journal of theAmerican dietetic association 109.7 (2009): 1266.

Rizzo, Gianluca, et al. „Vitamin B12 among vegetarians: status, assessment and supplementation.” Nutrients 8.12 (2016): 767.

Rusińska A., Płudowski P., et al., „Zasady suplementacji i leczenia witaminą D –nowelizacja 2018.” Postępy Neonatologii, 2018; 24 (1).

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Szkarlatyna - objawy, przyczyny. Jak leczyć szkarlatynę?
Jedną z typowych chorób wieku dziecięcego, rozpowszechnioną na całym świecie, jest szkarlatyna. Zazwyczaj pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym, w okresie jesienno-zimowym. Wywołuje poważne objawy, a w jej późnym okresie może nawet d...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Choroby skóry

Włókniak twardy bądź miękki – jak wyglądają oraz jak usunąć i leczyć?
Włókniaki należą do często występujących zmian skórnych. Nie stanowią na szczęście zagrożenia dla życia, chociaż zaliczane są do zmian nowotworowych. Mogą jednak stanowić poważny problem estetyczny, z uwagi na swój szpecący wyglą...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Układ oddechowy

Wirus RSV u dzieci – objawy, badania, leczenie. Jak skutecznie ochronić dziecko przed zachorowaniem?
W okresie zwiększonego zachorowania dzieci są narażone na różnego typu choroby. Czasami zwykłe przeziębienie może się okazać czymś więcej np. wirusem RSV. Wirus RSV u dzieci w niektórych przypadkach prowadzi do niebezpiecznych powikłań. ...

Układ nerwowy

Wpływ energetyków na zdrowie - efekty uboczne kofeiny i tauryny
Napoje energetyczne to rozwiązanie, po które w ostatnich latach sięgamy szczególnie chętnie. Preparaty te dodają nam sił, co może okazać się niezwykle cenne podczas nauki czy wysiłku fizycznego zarówno w pracy, jak i na studiach. Z...

Dieta i odchudzanie

Nutraceutyki - czym są i jak działają? Zastosowanie nutraceutyków w profilaktyce chorób cywilizacyjnych
Nutraceutyki to substancje cechujące się korzystnym wpływem na zdrowie oraz dużą wartością odżywczą. Tego typu związki są niezwykle pomocne w leczeniu i profilaktyce różnego rodzaju chorób, dlatego warto włączyć je do swojej codziennej di...

Dieta i odchudzanie

Wegetarianizm a weganizm: podobieństwa, różnice i wpływ na zdrowie
W ostatnich latach rośnie popularność diet wegańskich i wegetariańskich. Każda z nich jest ogromnym wyzwaniem, gdyż dla prawidłowego funkcjonowania organizmu konieczne jest zastąpienie składników mięsnych innymi produktami....

Dieta i odchudzanie

Owoc kaki (persymona): wartości odżywcze, prozdrowotne i składniki aktywne
Owoc kaki, czyli persymona, to niesamowity produkt spożywczy, który wciąż bardzo rzadko gości na europejskich talerzach. To egzotyczny owoc o charakterystycznym smaku, który stale zyskuje na popularności wśród dietetyków ora...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Choroby wieku dziecięcego

Trzydniówka: wysypka, rumień, gorączka. Jak radzić sobie z trzydniową chorobą u dziecka?
Trzydniówka, zwana także rumieniem nagłym, jest lekką chorobą wirusową i na ogół nie wymaga specjalistycznego leczenia. Jak wygląda przebieg oraz leczenie trzydniówki? Czy trzydniówka jest zaraźliwa?...

Układ nerwowy

Ciągłe uczucie zimna – przyczyny i choroby powodujące przewlekłe marznięcie 
Wielu z nas posiada naturalną tendencję do odczuwania zimna - zdecydowanie bardziej intensywnie, niż inni. Na pozór nie ma żadnej widocznej gołym okiem przyczyny, prawda? Jednak nietolerancja zimna jest nie tylko sporym utrudnieniem w codziennym...

Układ oddechowy

Guzki na tarczycy to nie wyrok: przyczyny, objawy, rokowania i leczenie
Choroby tarczycy dotyczą bardzo dużej części społeczeństwa. Szacunkowo każdy zna osobę lub wiele osób, które chorują na tarczycę. Guzki na tarczycy to jedno z zaburzeń tego gruczołu....

Serce i układ krążenia

Masz zimne stopy i dłonie? Przyczyny, leczenie i profilaktyka zziębniętych kończyn
Zimne stopy i dłonie to sygnał wysyłany przez twój organizm, który może okazać się zwiastunem groźnych chorób – nie lekceważ go! Cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy anemia to tylko niektóre jednostki chorobowe objawia...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.