Dieta niskopurynowa – jakie są jej zasady, przeciwskazania, przepisy. Kto powinien stosować dietę niskopurynową?

Dieta niskopurynowa – jakie są jej zasady, przeciwskazania, przepisy. Kto powinien stosować dietę niskopurynową? - zdjęcie

Dieta niskopurynowa – jakie są jej zasady, przeciwskazania, przepisy. Kto powinien stosować dietę niskopurynową?

Artretyzm, dna moczanowa i pogarda to wspólna nazwa dla współczesnej choroby cywilizacyjnej. Szacuje się, iż w skali globalnej choruje na nią 1-2% zachodniej populacji, a na przestrzeni dekad liczba zachorowań podwaja się. Choć jest to jednostka chorobowa znana od czasów starożytnych, dopiero teraz naukowcy i lekarze wypracowują odpowiednie metody jej leczenia i profilaktyki. Jedną z terapeutycznych form wspomagania organizmu w czasie trwania choroby jest dieta niskopurynowa.

W niniejszym artykule dokonujemy krótkiej charakterystyki diety niskopurynowej, zwracamy uwagę na wskazania do jej stosowania oraz podajemy listę produktów dozwolonych w diecie. W tekście przybliżamy także zasady diety niskopurynowej, wyjaśniamy jej podstawowe założenia oraz podajemy elementy przykładowego jadłospisu.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat dny moczanowej i podagry, przeczytaj artykuł: Dna moczanowa – podagra – objawy, przyczyny, leczenie, dieta

Czym tak właściwie jest dieta niskopurynowa?

Dieta niskopurynowa to dieta lecznicza, stosowana w przypadku wystąpienia zjawiska zwanego hiperurykemią. Jest to jednostka chorobowa wywołana podwyższonym poziomem kwasu moczowego we krwi człowieka. Kwas ten powstaje z tzw. związków purynowych, które trafiają do organizmu wraz z dostarczanym do niego pożywieniem. Puryny to substancje naturalnie występujące w komórkach, z których poziomu są następnie metabolizowane do postaci wspomnianego wcześniej kwasu moczowego. Mimo że służy on do ochrony ludzkich naczyń krwionośnych, jego nadmierna ilość w organizmie może stanowić znaczne zagrożenie życia człowieka. Aby wyeliminować więc ryzyko wystąpienia tego niepożądanego zjawiska, warto sięgnąć po dietę niskopurynową.

Komu zalecane jest stosowanie diety niskopurynowej?

Jako że dieta niskopurynowna zaliczana jest do kategorii diet o charakterze leczniczym, a nie diet odchudzających (jak np. dieta DASH czy dieta proteinowa), jej stosowanie zaleca się przede wszystkim osobom borykającym się z konkretnymi rodzajami schorzeń zdrowotnych. Dieta niskopurynowa, podobnie jak inne diety lecznicze (m.in. dieta wrzodowa, pomocna w terapii problemów skórnych czy ta skierowana wyłącznie dla cukrzyków), ma wspomagać terapię pacjenta i wzmacniać jego organizm podczas walki z chorobą. Szczególnym wskazaniem do jej przestrzegania są takie dolegliwości i stany chorobowe jak: dna moczanowa, artretyzm czy kamica nerkowa. U pacjentów cierpiących na powyżej wymienione choroby wykazuje się – w trakcie badań klinicznych – nadmierne stężenie kwasu moczowego. Nadmiar ten powstaje wskutek dostarczania do organizmu wraz z pożywieniem wysokiej ilości puryn. Dieta purynowa – o wysokiej zawartości związków purynowych, przekształcających się we wspomniany wcześniej kwas moczowy – stanowi znaczące zagrożenie życia i zdrowia tych osób. Ratunkiem okazuje się być dieta niskopurynowa. Co jeść można w trakcie jej stosowania? Jako że produkty bez puryn właściwie nie istnieją, ich ilość ograniczyć można jedynie dzięki zmianie nawyków żywieniowych, zastępując żywność bogatą w puryny produktami o ich mniejszym stężeniu w składzie.

Podstawowe zasady diety niskopurynowej

Dieta nisko purynowa zaliczana jest do diet lekkostrawnych. Jej cechą charakterystyczną jest niska zawartość tłuszczów, przy jednoczesnym zwiększeniu ilości spożywanych węglowodanów. Przygotowane posiłki powinny być gotowane w dużej ilości wody lub na parze. Dozwolone jest także przyrządzanie dań pieczonych w folii lub duszonych, uprzednio jednak niepodsmażanych. Istotną w diecie niskopurynowej zasadą jest ponadto regularne spożywanie posiłków – najlepiej od czterech do pięciu dziennie, przy zachowaniu restrykcji, mówiącej o tym, iż ostatnie z dań powinno być zjedzone maksymalnie 3-4 godziny przed snem. O tym z kolei, jakie produkty są dozwolone, a jakie zabronione w diecie niskopurynowej, zadecydowali eksperci dietetyczni. Dzięki randomizowanym badaniom klinicznym wykonywanym w warunkach laboratoryjnych udało im się stworzyć wykaz produktów o niskiej zawartości puryn w składzie. W dostępnych źródłach literaturowych spis ten przyjmuje najczęściej postać nietekstową, wizualną. Tabela produktów niskopurynowych w sposób przejrzysty informuje o bezpieczeństwie stosowania danego produktu w diecie niskopurynowejJadłospis oraz przepisy na poszczególne dania niskopurynowe zależne są wówczas od rekomendacji przedstawionych przez dietetyków,
a opracowana przez nich tabela puryn pozwala na uniknięcie spożycia niebezpiecznych dla zdrowia pacjentów produktów żywnościowych. Znaczącym zaleceniem w omawianym systemie dietetycznym jest także odpowiednie nawodnienie i dbałość o prawidłowe funkcjonowanie wodno-elektrolitowej gospodarki organizmu. Przyjmowanie co najmniej dwóch litrów wody dziennie zapobiega bowiem wytrącaniu się kwasu moczowego w nerkach i łagodzi objawy kamicy nerkowej.

Jakie produkty są dozwolone na diecie niskopurynowej?

Do diet o bardzo różnorodnym, a jednocześnie wysoko sklasyfikowanym składzie dozwolonych produktów spożywczych należy dieta niskopurynowa. Tabela wskazująca bezpieczeństwo spożycia poszczególnego rodzaju żywności dzieli je na trzy podkategorie. Czynnikiem różnicującym szereg produktów jest zaś ilość wytwarzanego kwasu moczowego po ich konsumpcji.

Pierwszą grupę produktów dopuszczonych do spożycia w diecie niskopurynowej stanowi żywność, z której powstaje mniej niż 50 mg wspomnianego kwasu moczowego. Zalicza się do niej przede wszystkim:

  • warzywa (np. ziemniaki, buraki, cebula, kapusta – pekińska, biała i kwaszona, marchew, ogórki, sałata, rzodkiewki i pomidory),
  • owoce egzotyczne i krajowe (np. pomarańcze, ananas, kiwi, agrest, brzoskwinie, wiśnie, gruszki, jabłka, maliny, porzeczki, truskawki i winogrona) oraz ich przetwory (np. dżemy i konfitury),
  • ziarna – np. sezamu, słonecznika lub pestki dyni,
  • orzechy – głównie laskowe, ziemne i włoskie,
  • niektóre wędliny i wyroby masarskie (np. mortadela i metka),
  • chudy twaróg, sery żółte i pleśniowe,
  • jaja,
  • oliwa z oliwek,
  • cukier, miód,
  • makarony,
  • jasne pieczywo,
  • ryż i kasze.

Drugą z dozwolonych w diecie niskopurynowej grup żywności stanowią produkty wytwarzające w procesie trawiennym od 50 do 100 mg kwasu moczowego. Choć ich spożycie jest możliwe, ich ilość w menu należy ograniczać. Sporadycznie można więc sięgać po ryby (m.in. flądry i liny), parówki, kaszanki, niektóre warzywa (np. dynię, zieloną fasolkę szparagową, kapustę włoską i czerwoną, fasolę, groch i soczewicę). Kontrolować należy również spożycie należących do tej kategorii owoców – melonów i bananów.

Jakie produkty są zakazane na diecie niskopurynowej?

Trzecią z omawianych kategorii żywnościowych stanowią produkty niedozwolone w diecie niskopurynowej. Jako że ich spożycie powoduje wzrost stężenia kwasu moczowego w organizmie w ilości powyżej 100 mg, należy je bezwzględnie wyeliminować z codziennego jadłospisu. Wykaz produktów zakazanych obejmuje:

  • wędzone, tłuste ryby i owoce morza (np. karpie, śledzie, makrelę, sardynki, łososia oraz krewetki),
  • mięso (w tym cielęcinę, jagnięcinę, wołowinę, wieprzowinę, dziczyznę, gęsinę i zająca oraz pieczonego kurczaka),
  • konserwy i wywary mięsne,
  • tłuszcze pochodzenia zwierzęcego – głównie smalec i słoninę,
  • warzywa kapustne (brokuły, kalafior, brukselska) i inne (groszek zielony, kukurydza, papryka, por, szpinak i soja),
  • rabarbar,
  • grzyby (w tym pieczarki i boczniaki),
  • czekoladę,
  • przyprawy korzenne i ostre (także pieprz i musztardę),
  • alkohol oraz pozostałe napoje (głównie: kawa, kakao, mocna herbata, słodkie napoje gazowane i nierozcieńczone soki owocowe).

Dieta niskopurynowa – jadłospis

Dieta ubogopurynowa powinna składać się z jadłospisu stworzonego na bazie produktów dozwolonych w diecie. Posiłki w systemie odżywiania się osób chorujących na dnę moczanową lub kamicę nerkową muszą być lekkostrawne, z możliwie jak najmniejszym stężeniem puryn w składzie. Przykładowy dzienny jadłospis w diecie niskopurynowej obejmować może: śniadanie, podczas którego spożyty zostanie omlet jajeczny, usmażony na maśle, podany z dżemem wiśniowym; drugie śniadanie – serek twarogowy lub wiejski z dodatkiem szczypiorku i rzodkiewki oraz pieczywem razowym; obiad – schab pieczony z warzywami, np. ziemniakami i marchewką; deser – garść orzechów lub owoc (np. grejpfrut); kolacja – w postaci porcji kaszy jaglanej, duszonego szpinaku z dodatkiem suszonych pomidorów i jogurtu naturalnego.

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Szkarlatyna - objawy, przyczyny. Jak leczyć szkarlatynę?
Jedną z typowych chorób wieku dziecięcego, rozpowszechnioną na całym świecie, jest szkarlatyna. Zazwyczaj pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym, w okresie jesienno-zimowym. Wywołuje poważne objawy, a w jej późnym okresie może nawet d...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia norma...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Układ nerwowy

Wpływ energetyków na zdrowie - efekty uboczne kofeiny i tauryny
Napoje energetyczne to rozwiązanie, po które w ostatnich latach sięgamy szczególnie chętnie. Preparaty te dodają nam sił, co może okazać się niezwykle cenne podczas nauki czy wysiłku fizycznego zarówno w pracy, jak i na studiach. Z...

Dieta i odchudzanie

Nutraceutyki - czym są i jak działają? Zastosowanie nutraceutyków w profilaktyce chorób cywilizacyjnych
Nutraceutyki to substancje cechujące się korzystnym wpływem na zdrowie oraz dużą wartością odżywczą. Tego typu związki są niezwykle pomocne w leczeniu i profilaktyce różnego rodzaju chorób, dlatego warto włączyć je do swojej codziennej di...

Dieta i odchudzanie

Wegetarianizm a weganizm: podobieństwa, różnice i wpływ na zdrowie
W ostatnich latach rośnie popularność diet wegańskich i wegetariańskich. Każda z nich jest ogromnym wyzwaniem, gdyż dla prawidłowego funkcjonowania organizmu konieczne jest zastąpienie składników mięsnych innymi produktami....

Dieta i odchudzanie

Owoc kaki (persymona): wartości odżywcze, prozdrowotne i składniki aktywne
Owoc kaki, czyli persymona, to niesamowity produkt spożywczy, który wciąż bardzo rzadko gości na europejskich talerzach. To egzotyczny owoc o charakterystycznym smaku, który stale zyskuje na popularności wśród dietetyków ora...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Choroby wieku dziecięcego

Trzydniówka: wysypka, rumień, gorączka. Jak radzić sobie z trzydniową chorobą u dziecka?
Trzydniówka, zwana także rumieniem nagłym, jest lekką chorobą wirusową i na ogół nie wymaga specjalistycznego leczenia. Jak wygląda przebieg oraz leczenie trzydniówki? Czy trzydniówka jest zaraźliwa?...

Układ nerwowy

Ciągłe uczucie zimna – przyczyny i choroby powodujące przewlekłe marznięcie 
Wielu z nas posiada naturalną tendencję do odczuwania zimna - zdecydowanie bardziej intensywnie, niż inni. Na pozór nie ma żadnej widocznej gołym okiem przyczyny, prawda? Jednak nietolerancja zimna jest nie tylko sporym utrudnieniem w codziennym...

Układ oddechowy

Guzki na tarczycy to nie wyrok: przyczyny, objawy, rokowania i leczenie
Choroby tarczycy dotyczą bardzo dużej części społeczeństwa. Szacunkowo każdy zna osobę lub wiele osób, które chorują na tarczycę. Guzki na tarczycy to jedno z zaburzeń tego gruczołu....

Serce i układ krążenia

Masz zimne stopy i dłonie? Przyczyny, leczenie i profilaktyka zziębniętych kończyn
Zimne stopy i dłonie to sygnał wysyłany przez twój organizm, który może okazać się zwiastunem groźnych chorób – nie lekceważ go! Cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy anemia to tylko niektóre jednostki chorobowe objawia...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.