Dieta FODMAP – jakie są zasady, zastosowanie, jadłospis. Kto szczególnie powinien stosować dietę FODMAP?

Dieta FODMAP – jakie są zasady, zastosowanie, jadłospis. Kto szczególnie powinien stosować dietę FODMAP? - zdjęcie

Dieta FODMAP – jakie są zasady, zastosowanie, jadłospis. Kto szczególnie powinien stosować dietę FODMAP?

Dieta FODMAP jest sposobem żywienia, w którym do organizmu dostarcza się mało sacharydów. Zaleca się ją przede wszystkim osobom cierpiącym na zespół jelita drażliwego. Jakie są główne zasady tejże diety oraz jakie można osiągnąć efekty? Co można jeść, a jakie są przeciwskazania do jej stosowania? Sprawdź.

Zobacz także: Dieta dash - jakie są jej zasady, jakie daje efekty i co wolno jeść.

Jakie są zasady diety FODMAP?

Główną zasadą diety FODMAP jest ograniczenie monosacharydów, które szybko fermentują oraz słabo wchłaniają się do organizmu. FODMAP po polsku oznacza właśnie skrót od tego rodzaju węglowodanów (tj. „Fermentujące Oligo- Di- i Monosacharydy oraz Poliole). Wśród nich wymienić należy fruktozę (zawartą głównie w owocach, miodzie czy słodyczach), laktozę (zawartą w produktach mlecznych), fruktany (zawarte w pszenicy, czosnku czy cebuli), galaktany (zawarte w roślinach strączkowych) oraz poliole (takie jak sorbitol czy ksylitol). 

Wskazane powyżej produkty dostarczane są do jelita w niezmienionej formie, przez co przyczyniają się do zwiększonego wchłaniania wody. To z kolei prowadzi do rozciągania ścian jelita oraz wywołuje dolegliwości takie jak ból czy biegunki. Składniki te następnie ulegają fermentacji w jelicie grubym, wytwarzając przy tym nadmierne ilości gazów, a tym samym wywołują ból, dyskomfort oraz uczucie wzdęcia. Produkty bogate w FODMAP wywołują najwięcej dolegliwości u osób z chorobami układu pokarmowego, takimi jak zespół jelita drażliwego, przez co tego typu dieta będzie odpowiednia zwłaszcza dla nich. 

W trakcie diety najważniejsze jest zidentyfikowanie produktów, które nasilają dolegliwości bólowe pacjentów, a tym samym nie są przez nich dobrze tolerowane. Na podstawie wyników przeprowadzonej analizy wprowadza się odpowiednie modyfikacje dietetyczne, aby w dłuższej perspektywie możliwe było zmniejszenie dolegliwości bez konieczności stałego stosowania restrykcyjnej diety. 

Jakie są etapy diety FODMAP?

Wyróżnia się trzy etapy diety FODMAP. Pierwszy z nich to etap ograniczenia produktów zawierających FODMAP. Trwa on od 2 do 6 tygodni i polega na zastąpieniu produktów o wysokiej zawartości FODMAP produktami o ich niskiej zawartości. Drugi etap diety to ponowne wprowadzenie produktów zawierających FODMAP. Trwa od 8 do 12 tygodni, przy czym produkty bogate w FODMAP powinny być wprowadzane stopniowo, np. w stosunku jeden produkt co trzy dni. W tym okresie należy monitorować, czy negatywne objawy żołądkowe nasilają się, czy też samopoczucie pacjenta nie odbiega niczym od normy. 

Ostatnim, trzecim etapem jest personalizacja diety. Wówczas tworzy się indywidualną dietę, która powinna zawierać jak najmniejszą ilość ograniczeń, aby mogła być stosowana przez dłuższy czas. W związku z powyższym do diety należy wprowadzić produkty, które we wcześniejszych fazach zostały zidentyfikowane jako neutralne dla organizmu. Co do produktów szkodliwych, można podjąć próby ich wprowadzenia w nieznacznych ilościach, a następnie sprawdzić, czy zmieniła się tolerancja organizmu na tego typu produkty. 

Jakie produkty są wskazane w diecie FODMAP?

Produkty wskazane w diecie FODMAP powinny posiadać niską zawartość sacharydów, przez co inna nazwa dla tego typu żywienia to dieta low FODMAP. Wśród warzyw zalecane będą zatem: papryka, marchew, sałata, ogórki, pomidory, kukurydza, seler, bakłażan, bataty, szczypiorek czy dynia. Unikać należy natomiast groszku zielonego, cebuli, czosnku, szparagów, brukselki, brokułów, grzybów, kalafiora, soczewicy, kopru włoskiego czy buraków ćwikłowych. 

Wskazane są następujące owoce: banany, kiwi, mandarynki, winogrona, pomarańcze, truskawki, cytryna, ananas oraz grejpfrut. Nie należy jeść z kolei jabłek, mango, gruszek, nektarynek, śliwek, brzoskwini, arbuzów, moreli czy owoców suszonych. 

Produkty mleczne ubogie w FODMAP to sery takie jak camembert, mozzarella, parmezan, cheddar, brie, a także masło orzechowe, mleko migdałowe oraz ryżowe, margaryna czy masło. Nie zaleca się natomiast spożywania produktów takich jak twaróg, ricotta, mascarpone, wszelkiego rodzaju jogurty, maślanka, mleko krowie, kozie, owcze oraz sojowe, bita oraz kwaśna śmietana. 

Na diecie FODMAP lista zakupów może obejmować także ryby, mięso, jaja oraz drób, które powinny być głównym źródłem białka dostarczanego do organizmu. Białka nie powinno się natomiast dostarczać z roślin strączkowych takich jak soja, soczewica, fasola czy ciecierzyca.

Zakazane produkty FODMAP to także produkty zbożowe takie jak pieczywo pszenne, makaron pszenny  oraz płatki śniadaniowe pszenne. Można je zastąpić ryżem, pieczywem bezglutenowym, płatkami owsianymi oraz ryżowymi, chlebem orkiszowym na zakwasie, mąką orkiszową oraz owsianą, a także makaronem bezglutenowym. Co do orzechów i nasion - stosować można orzechy włoskie, makadamia, pekan, orzeszki ziemne, pini, nasiona słonecznika, sezamu, pestki dyni oraz migdały. 

FODMAP dieta nie wyklucza korzystania z gotowych produktów, jednak w takim przypadku należy dokładnie sprawdzić etykiety oraz skład danej potrawy i zweryfikować, czy nie zawiera on zakazanych składników. 

Jakie są efekty diety FODMAP?

Należy zdać sobie sprawę, że tzw. FODMAP diet nie jest dietą odchudzającą, zatem jej efektem nie będzie utrata wagi. W takim przypadku znacznie lepiej zdecydować się na inną dietę, np. dietę proteinową, która powoduje redukcję masy ciała już w pierwszych dniach. Stosowanie wskazanych powyżej zasad żywienia FODMAP może jednak korzystnie wpłynąć na zmniejszenie dolegliwości bólowych spowodowanych zespołem jelita drażliwego czy SIBO. Dieta przy tego typu schorzeniach jest bardzo ważna. Badania przeprowadzone przez Polskie Towarzystwo Gastroenterologii wykazały, że skuteczność tego typu diety jest porównywalna z innymi zaleceniami dietetycznymi rekomendowanymi dla pacjentów z tego typu przypadłościami. Dlatego też eksperci rekomendują, aby zastosować dietę w krótkim okresie czasu, jednak niekoniecznie powtarzać ją bez przerwy, ponieważ nie ma wystarczających dowodów naukowych, że dieta FODMAP może stanowić rutynową metodę leczenia chorób związanych z układem pokarmowym. 

Niezmiernie ważne jest także, aby dietę wprowadzać pod opieką dietetyka, ponieważ wyeliminowanie wielu produktów może doprowadzić do wystąpienia niedoborów wapnia, błonnika, witamin z grupy B i D, a także żelaza czy naturalnych przeciwutleniaczy. 

Jakie są przeciwskazania do stosowania diety FODMAP?

Jak wskazano powyżej, dieta low FODMAP należy do diet eliminacyjnych, dlatego jej stosowanie może doprowadzić do powstania niedoborów pokarmowych, o ile dieta jest źle skomponowana. W związku z powyższym brak poprawy samopoczucia pomimo stosowania tego typu diety samo w sobie stanowi przeciwskazanie do jej dalszego przestrzegania. Przedstawionego sposobu żywienia nie zaleca się także kobietom w ciąży z uwagi na jego restrykcyjny charakter. Nie sprawdzi się także dla biegaczy, którzy potrzebują znacznie więcej węglowodanów, dla osób chorych na cukrzycę ani dla osób zmagających się z trądzikiem, które powinny spożywać znacznie więcej cynku czy błonnika. 

Ponadto tego rodzaju dieta może zwiększać ryzyko niedożywienia, a także negatywnie oddziaływać na mikroflorę jelitową. Z tego względu dieta FODMAP nie jest zalecana dla osób z pewnymi schorzeniami, takimi jak choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna). Pacjenci zmagający się z tego typu chorobami są bowiem szczególnie narażeni na niedożywienie. Polecana będzie dla nich inna dieta, jak np. specjalna dieta wrzodowa lub dieta lekkostrawna

Dieta FODMAP – przykładowy jadłospis

Dieta FODMAP - menu na cały dzień możesz skomponować według własnego uznania, wiedząc, jakie produkty należy wyeliminować. Poniżej znajdziesz przykładową rozpiskę. 

Śniadanie:

  • płatki owsiane przygotowane na mleku migdałowym lub ryżowym z dodatkiem owoców, np. banana lub kiwi; 
  • herbata czarna lub zielona. 

Obiad:

  • krem dyniowy; 
  • grillowana ryba z kaszą gryczaną, ziemniakami i marchewką; 
  • sok pomarańczowy. 

Podwieczorek:

  • koktajl z banana i kiwi. 

Kolacja:

  • pieczywo bezglutenowe z serem mozzarella i pomidorem; 
  • czarna herbata. 

Dieta FODMAP – przykładowe przepisy

Co musisz wiedzieć o gotowaniu, zastanawiając się nad FODMAP dietą? Przepisy są bardzo proste, więc poradzi sobie z nimi nawet laik. Wystarczy, że zgrillujesz rybę lub mięso drobione i dodasz do tego ugotowane warzywa, takie jak ziemniaki czy marchewka. Możesz także upiec w piekarniku mięso i zjeść je w towarzystwie sałatki caprese. Jak widać, przepisy są bardzo proste i z powodzeniem stosować je będzie mógł każdy. 

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Szkarlatyna - objawy, przyczyny. Jak leczyć szkarlatynę?
Jedną z typowych chorób wieku dziecięcego, rozpowszechnioną na całym świecie, jest szkarlatyna. Zazwyczaj pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym, w okresie jesienno-zimowym. Wywołuje poważne objawy, a w jej późnym okresie może nawet d...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Choroby skóry

Włókniak twardy bądź miękki – jak wyglądają oraz jak usunąć i leczyć?
Włókniaki należą do często występujących zmian skórnych. Nie stanowią na szczęście zagrożenia dla życia, chociaż zaliczane są do zmian nowotworowych. Mogą jednak stanowić poważny problem estetyczny, z uwagi na swój szpecący wyglą...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Układ oddechowy

Wirus RSV u dzieci – objawy, badania, leczenie. Jak skutecznie ochronić dziecko przed zachorowaniem?
W okresie zwiększonego zachorowania dzieci są narażone na różnego typu choroby. Czasami zwykłe przeziębienie może się okazać czymś więcej np. wirusem RSV. Wirus RSV u dzieci w niektórych przypadkach prowadzi do niebezpiecznych powikłań. ...

Układ nerwowy

Wpływ energetyków na zdrowie - efekty uboczne kofeiny i tauryny
Napoje energetyczne to rozwiązanie, po które w ostatnich latach sięgamy szczególnie chętnie. Preparaty te dodają nam sił, co może okazać się niezwykle cenne podczas nauki czy wysiłku fizycznego zarówno w pracy, jak i na studiach. Z...

Dieta i odchudzanie

Nutraceutyki - czym są i jak działają? Zastosowanie nutraceutyków w profilaktyce chorób cywilizacyjnych
Nutraceutyki to substancje cechujące się korzystnym wpływem na zdrowie oraz dużą wartością odżywczą. Tego typu związki są niezwykle pomocne w leczeniu i profilaktyce różnego rodzaju chorób, dlatego warto włączyć je do swojej codziennej di...

Dieta i odchudzanie

Wegetarianizm a weganizm: podobieństwa, różnice i wpływ na zdrowie
W ostatnich latach rośnie popularność diet wegańskich i wegetariańskich. Każda z nich jest ogromnym wyzwaniem, gdyż dla prawidłowego funkcjonowania organizmu konieczne jest zastąpienie składników mięsnych innymi produktami....

Dieta i odchudzanie

Owoc kaki (persymona): wartości odżywcze, prozdrowotne i składniki aktywne
Owoc kaki, czyli persymona, to niesamowity produkt spożywczy, który wciąż bardzo rzadko gości na europejskich talerzach. To egzotyczny owoc o charakterystycznym smaku, który stale zyskuje na popularności wśród dietetyków ora...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Choroby wieku dziecięcego

Trzydniówka: wysypka, rumień, gorączka. Jak radzić sobie z trzydniową chorobą u dziecka?
Trzydniówka, zwana także rumieniem nagłym, jest lekką chorobą wirusową i na ogół nie wymaga specjalistycznego leczenia. Jak wygląda przebieg oraz leczenie trzydniówki? Czy trzydniówka jest zaraźliwa?...

Układ nerwowy

Ciągłe uczucie zimna – przyczyny i choroby powodujące przewlekłe marznięcie 
Wielu z nas posiada naturalną tendencję do odczuwania zimna - zdecydowanie bardziej intensywnie, niż inni. Na pozór nie ma żadnej widocznej gołym okiem przyczyny, prawda? Jednak nietolerancja zimna jest nie tylko sporym utrudnieniem w codziennym...

Układ oddechowy

Guzki na tarczycy to nie wyrok: przyczyny, objawy, rokowania i leczenie
Choroby tarczycy dotyczą bardzo dużej części społeczeństwa. Szacunkowo każdy zna osobę lub wiele osób, które chorują na tarczycę. Guzki na tarczycy to jedno z zaburzeń tego gruczołu....

Serce i układ krążenia

Masz zimne stopy i dłonie? Przyczyny, leczenie i profilaktyka zziębniętych kończyn
Zimne stopy i dłonie to sygnał wysyłany przez twój organizm, który może okazać się zwiastunem groźnych chorób – nie lekceważ go! Cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy anemia to tylko niektóre jednostki chorobowe objawia...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.