Cholesterol – jakie są normy oraz dieta i leczenie? Czym się różni dobry i zły cholesterol?

Cholesterol – jakie są normy oraz dieta i leczenie? Czym się różni dobry i zły cholesterol? - zdjęcie

Cholesterol – jakie są normy oraz dieta i leczenie? Czym się różni dobry i zły cholesterol?

W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku w prasie i mediach odbywała się prawdziwa nagonka na cholesterol. Należało go unikać, spożywając pokarmy ubogie w masło, jaja i inne tłuszcze zwierzęce oraz tłuste mięso. Dziś wiemy, że również dieta bogata w węglowodany może spowodować zamianę nadmiaru cukru w glicerydy i magazynowanie ich w tkance tłuszczowej. Wiadomo również, że nie można wyeliminować cholesterolu z diety, ponieważ jest on niezbędny do prawidłowego funkcjonowania. Nagonka na cholesterol była więc bardzo krzywdząca. Niepotrzebne obniżanie poziomu cholesterolu (np. poprzez stosowanie statyn) może spowodować ograniczenie produkcji ważnych hormonów w organizmie, co z kolei wpływa na spadek wydolności fizycznej i psychicznej.

Cholesterol – czym jest?

Cholesterol zalicza się do tłuszczów (lipidów), a więc należy do organicznych związków chemicznych. Produkowany jest wyłącznie w organizmach zwierzęcych, ponieważ rośliny nie mają zdolności syntetyzowania tego związku. Wytwarzany go również organizm człowieka, ponadto można go przyjmować wraz z pokarmem. Cholesterol nie rozpuszcza się we krwi, ponieważ jest tłuszczem. Dlatego przenoszony jest przez lipoproteiny, czyli cząsteczki zbudowane z tłuszczów i białek. Jego stężenie we krwi nie powinno przekraczać normy ustalonej przez Światową Organizację Zdrowia. Jeśli jego poziom jest za wysoki, może doprowadzić do miażdżycy, udaru mózgu, a nawet zawału serca.

Badania wykazały, że występuje kilka typów lipoprotein. Należą do nich m.in. trójglicerydy oraz dwie frakcje: HDL i LDL. Frakcje te różnią się między sobą budową, właściwościami oraz funkcją, jaką pełnią w organizmie. Ich zawartość we krwi również powinna mieścić się w ściśle określonych granicach. Cholesterol stanowi niezbędny składnik komórek, kwasów żółciowych, hormonów oraz witaminy D3, przez co pełni ważną funkcję w organizmie człowieka.

Jakie funkcje pełni w organizmie cholesterol?

Cholesterol pełni wiele ważnych funkcji biologicznych. Przede wszystkim stanowi materiał budulcowy komórek – wchodzi w skład błon komórkowych i mitochondriów. Jest także niezbędny do prawidłowego działania komórek ustroju i reguluje wiele procesów, które zachodzą w naszym organizmie. Między innymi wchodzi w skład osłonek mielinowych włókien nerwowych, dzięki czemu chroni je przed uszkodzeniem (jak wiadomo, utrata mieliny skutkuje zaburzeniami neurologicznymi). Cholesterol jest również niezbędny do prawidłowego działania receptorów serotoniny w mózgu (serotonina m.in. wpływa na samopoczucie, reguluje perystaltykę jelit i własności poznawcze). Bierze udział w procesie wytwarzania witaminy D (w skórze pochodna cholesterolu pod wpływem promieni słonecznych przekształca się w witaminę D3, która w wątrobie i nerkach przechodzi w postać aktywną), która jest niezbędna m.in. do rozwoju układu kostnego, mięśniowego i nerwowego. Cholesterol uczestniczy także w produkcji wielu hormonów (np. sterydów anabolicznych, testosteronu, estradiolu, progesteronu, kortyzolu, aldosteronu). Ponadto cholesterol jest związkiem niezbędnym do produkcji kwasów żółciowych w wątrobie.

Cholesterol HDL vs LDL – dobry kontra zły cholesterol

Frakcja HDL cholesterolu ma wysoką gęstość, a frakcja LDL niską. HDL przyjął potoczną nazwę „dobrego cholesterolu”, ponieważ chroni on naczynia krwionośne przed miażdżycą. Jego działanie polega na wiązaniu nadmiaru cholesterolu ze ścian naczyń i przenoszeniu go do wątroby, w której ulega dalszemu przetworzeniu, zmagazynowaniu lub wydaleniu z żółcią. W zdrowym organizmie stężenie frakcji HDL powinno być większe niż 40 mg/dl, jak określa norma. Cholesterol LDL, czyli tzw. zły cholesterol to frakcja, która transportuje cholesterol z wątroby do komórek ciała (czyli odwrotnie, niż HDL). Jej stężenie we krwi powinno być niższe niż 100 mg/dl. Jeśli przekracza tę wartość, osadza się w tętnicach wieńcowych, tworząc złogi, przez co zmniejsza ich przekrój, co może w krótkim czasie doprowadzić do zawału, miażdżycy lub udaru mózgu.

Jakie są normy cholesterolu?

Aby uchronić się przed chorobą wieńcową i miażdżycą, warto co jakiś czas kontrolować poziom cholesterolu we krwi, wykonując tzw. lipidogram. Badanie cholesterolu polega na określeniu stężenia całkowitego cholesterolu we krwi oraz frakcji HDL, LDL i trójglicerydów. Lipidogram powinien być bezwzględnie wykonywany u cukrzyków, osób otyłych oraz cierpiących na nadciśnienie, a także przewlekłą chorobę nerek czy miażdżycę.

Cholesterol – normy

Cholesterol całkowity u zdrowego człowieka nie powinien przekraczać 200 mg/dl. Zaleca się, aby stężenie dobrego cholesterolu (HDL) było większe od 40 mg/dl (u kobiet powyżej 46 mg/dl), natomiast frakcji LDL nie może przekraczać 115 mg/dl. Poziom trójglicerydów nie powinien być większy od 150 mg/dl.

Ważne jest również zachowanie odpowiedniej proporcji między frakcjami HDL i LDL. U niektórych osób (np. zażywających konkretne leki) wartości te mogą odbiegać od normy, co wcale nie musi oznaczać kłopotów ze zdrowiem. Interpretacja wyników powinna więc zawsze należeć do lekarza.

Co może grozić w przypadku wysokiego cholesterolu?

Na zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi ma wpływ wiele czynników, między innymi:

  • obciążenie genetyczne,
  • prowadzony tryb życia,
  • sposób odżywiania.

Specjaliści uważają, że do zwiększenia poziomu lipidów przyczyniają się przede wszystkim tłuszcze nasycone (zawarte w tłustym mięsie, nabiale i olejach zwierzęcych) oraz kwasy tłuszczowe typu trans (znajdujące się w wyrobach cukierniczych i potrawach smażonych). Wysoki cholesterol zwiększa ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, zawału serca, udaru mózgu oraz innych chorób spowodowanych miażdżycą. Dlatego tak ważne jest utrzymywanie prawidłowych wartości stężenia lipidów we krwi.

Jakie są sposoby na obniżenie cholesterolu?

Powstało już wiele publikacji i artykułów w internecie zawierających porady, jak obniżyć cholesterol. Przede wszystkim należy zmienić dietę i dotychczasowy tryb życia. Okazuje się, że odpowiednia aktywność fizyczna może skutecznie obniżyć poziom cholesterolu we krwi. Wystarczy codziennie przeznaczyć 30 minut na wysiłek fizyczny, najlepiej pod okiem specjalisty, aby uzyskać odpowiedni skutek. Jeśli nie mamy czasu lub możliwości skorzystania z opieki trenera, można ćwiczyć samemu, uprawiając jazdę na rowerze, pływanie, jogging, nordic walking, a nawet zwykły marsz, a nawet spacer. Efektem ubocznym, który bardzo nas ucieszy, będzie z pewnością odzyskanie swojej dawno utraconej smukłej sylwetki. Należy przy tym prowadzić higieniczny tryb życia, czyli:

  • zrezygnować z picia alkoholu i palenia papierosów,
  • unikać sytuacji stresowych,
  • zapewnić sobie odpowiednią ilość snu i relaks po pracy.

Ważne jest również zredukowanie nadmiernej masy ciała (chodzi głównie o tkankę tłuszczową), co obniża cholesterol. Statystyki pokazują, że zmniejszenie nawet o kilka procent (5 do 10%) masy ciała, znacznie obniża poziom cholesterolu.

Jaka jest dieta na cholesterol? – dieta antycholesterolowa

Dieta antycholesterolowa wyklucza spożywanie produktów zawierających tłuszcze trans, a więc fast foody, zapiekanki, frytki, chipsy, wyroby czekoladopodobne itp. oraz zaleca ograniczenie spożycia cukru i słodyczy. Należy spożywać produkty zawierające dużo błonnika, ponieważ ogranicza on wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego. Należą do nich płatki owsiane, pieczywo pełnoziarniste, warzywa (strączkowe, brokuły, kapusta, pomidory, jarmuż, czosnek), orzechy oraz nasiona (np. pestki dyni czy siemię lniane) i owoce (jabłka, dynia, porzeczki, gruszki, pigwa). Tłuste mięso i tłuszcze zwierzęce należy zastąpić mięsem chudym oraz oliwą z oliwek i olejem rzepakowym. Zaleca się również włączenie do jadłospisu tłustych ryb morskich, ponieważ stanowią one bogate źródło kwasów omega 3, które pomagają utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu we krwi.

W początkowym okresie dieta cholesterolowa, jak każda nowość, może wydawać się kłopotliwa, warto jednak spróbować.

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Szkarlatyna - objawy, przyczyny. Jak leczyć szkarlatynę?
Jedną z typowych chorób wieku dziecięcego, rozpowszechnioną na całym świecie, jest szkarlatyna. Zazwyczaj pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym, w okresie jesienno-zimowym. Wywołuje poważne objawy, a w jej późnym okresie może nawet d...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Choroby i dolegliwości

Czym jest insulinooporność? Przyczyny, objawy i leczenie
Insulina jest niezwykle ważnym hormonem, wytwarzanym w trzustce. Odpowiada ona za utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Przy współpracy z glukagonem kontroluje również transport glukozy do poszczególnych kom&oac...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia norma...

Układ nerwowy

Ciągłe uczucie zimna – przyczyny i choroby powodujące przewlekłe marznięcie 
Wielu z nas posiada naturalną tendencję do odczuwania zimna - zdecydowanie bardziej intensywnie, niż inni. Na pozór nie ma żadnej widocznej gołym okiem przyczyny, prawda? Jednak nietolerancja zimna jest nie tylko sporym utrudnieniem w codziennym...

Układ oddechowy

Guzki na tarczycy to nie wyrok: przyczyny, objawy, rokowania i leczenie
Choroby tarczycy dotyczą bardzo dużej części społeczeństwa. Szacunkowo każdy zna osobę lub wiele osób, które chorują na tarczycę. Guzki na tarczycy to jedno z zaburzeń tego gruczołu....

Serce i układ krążenia

Masz zimne stopy i dłonie? Przyczyny, leczenie i profilaktyka zziębniętych kończyn
Zimne stopy i dłonie to sygnał wysyłany przez twój organizm, który może okazać się zwiastunem groźnych chorób – nie lekceważ go! Cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy anemia to tylko niektóre jednostki chorobowe objawia...

Kosmetyki i uroda

Wcierki do włosów: stosowanie, działanie i efekty. Ranking najlepszych wcierek na zagęszczenie i porost włosów
Wcierki do włosów zyskują coraz większą popularność. Jest to produkt do pielęgnacji, który cieszy się wyjątkowo długą tradycją. Mieszanki były powszechnie stosowane już przez nasze babcie. Odpowiednio dobrane preparaty pozwalają poprawić&...

Choroby skóry

Najlepsze tabletki na wypadanie włosów - 6 suplementów hamujących wypadanie i stymulujących porost włosów
Wypadanie włosów jest jednym z najczęstszych problemów natury estetycznej i zdrowotnej. Może być wynikiem stresu, niewłaściwej pielęgnacji, naturalnego starzenia się organizmu, zaburzeń hormonalnych lub niedoborów substancji odżywc...

Kosmetyki i uroda

Jak wybrać odpowiednie serum do pielęgnacji skóry?
Czy warto stosować serum w pielęgnacji? Serum to kosmetyk wyróżniający się wysokim stężeniem substancji aktywnych – olejów, kwasów roślinnych, witamin i wyciągów z roślin – oraz skutecznym, celowanym...

Słuch i szumy uszne

Ból ucha u dorosłych – co go powoduje i jak go leczyć?
Z tego artykułu dowiesz się: ·         czym różni się ucho zewnętrzne od środkowego, ·         jakie są przyczyny bólu ucha, ·...

Choroby i dolegliwości

O czym świadczy wysokie anty-TG?
Z tego artykułu dowiesz się: czym jest badanie anty-TG, jakie są wskazania do badania anty-TG, jak wygląda badanie anty-TG, jakie są normy przeciwciał anty-TG, co oznacza wysokie anty-TG,czym świadczy niskie anty-TG. Badanie anty-TG ...

Układ oddechowy

Flegma w gardle i drogach oddechowych
Obecność flegmy w gardle i drogach oddechowych nie tylko wywołuje dyskomfort, ale przede wszystkim utrudnia normalne funkcjonowanie. Choć często jest ona objawem infekcji górnych dróg oddechowych, wydzielina z zatok i nosa w gardle...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.