Cholesterol – jakie są normy oraz dieta i leczenie? Czym się różni dobry i zły cholesterol?

Cholesterol – jakie są normy oraz dieta i leczenie? Czym się różni dobry i zły cholesterol? - zdjęcie

W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku w prasie i mediach odbywała się prawdziwa nagonka na cholesterol. Należało go unikać, spożywając pokarmy ubogie w masło, jaja i inne tłuszcze zwierzęce oraz tłuste mięso. Dziś wiemy, że również dieta bogata w węglowodany może spowodować zamianę nadmiaru cukru w glicerydy i magazynowanie ich w tkance tłuszczowej. Wiadomo również, że nie można wyeliminować cholesterolu z diety, ponieważ jest on niezbędny do prawidłowego funkcjonowania. Nagonka na cholesterol była więc bardzo krzywdząca. Niepotrzebne obniżanie poziomu cholesterolu (np. poprzez stosowanie statyn) może spowodować ograniczenie produkcji ważnych hormonów w organizmie, co z kolei wpływa na spadek wydolności fizycznej i psychicznej.

Cholesterol – czym jest?

Cholesterol zalicza się do tłuszczów (lipidów), a więc należy do organicznych związków chemicznych. Produkowany jest wyłącznie w organizmach zwierzęcych, ponieważ rośliny nie mają zdolności syntetyzowania tego związku. Wytwarzany go również organizm człowieka, ponadto można go przyjmować wraz z pokarmem. Cholesterol nie rozpuszcza się we krwi, ponieważ jest tłuszczem. Dlatego przenoszony jest przez lipoproteiny, czyli cząsteczki zbudowane z tłuszczów i białek. Jego stężenie we krwi nie powinno przekraczać normy ustalonej przez Światową Organizację Zdrowia. Jeśli jego poziom jest za wysoki, może doprowadzić do miażdżycy, udaru mózgu, a nawet zawału serca.

Badania wykazały, że występuje kilka typów lipoprotein. Należą do nich m.in. trójglicerydy oraz dwie frakcje: HDL i LDL. Frakcje te różnią się między sobą budową, właściwościami oraz funkcją, jaką pełnią w organizmie. Ich zawartość we krwi również powinna mieścić się w ściśle określonych granicach. Cholesterol stanowi niezbędny składnik komórek, kwasów żółciowych, hormonów oraz witaminy D3, przez co pełni ważną funkcję w organizmie człowieka.

Jakie funkcje pełni w organizmie cholesterol?

Cholesterol pełni wiele ważnych funkcji biologicznych. Przede wszystkim stanowi materiał budulcowy komórek – wchodzi w skład błon komórkowych i mitochondriów. Jest także niezbędny do prawidłowego działania komórek ustroju i reguluje wiele procesów, które zachodzą w naszym organizmie. Między innymi wchodzi w skład osłonek mielinowych włókien nerwowych, dzięki czemu chroni je przed uszkodzeniem (jak wiadomo, utrata mieliny skutkuje zaburzeniami neurologicznymi). Cholesterol jest również niezbędny do prawidłowego działania receptorów serotoniny w mózgu (serotonina m.in. wpływa na samopoczucie, reguluje perystaltykę jelit i własności poznawcze). Bierze udział w procesie wytwarzania witaminy D (w skórze pochodna cholesterolu pod wpływem promieni słonecznych przekształca się w witaminę D3, która w wątrobie i nerkach przechodzi w postać aktywną), która jest niezbędna m.in. do rozwoju układu kostnego, mięśniowego i nerwowego. Cholesterol uczestniczy także w produkcji wielu hormonów (np. sterydów anabolicznych, testosteronu, estradiolu, progesteronu, kortyzolu, aldosteronu). Ponadto cholesterol jest związkiem niezbędnym do produkcji kwasów żółciowych w wątrobie.

Cholesterol HDL vs LDL – dobry kontra zły cholesterol

Frakcja HDL cholesterolu ma wysoką gęstość, a frakcja LDL niską. HDL przyjął potoczną nazwę „dobrego cholesterolu”, ponieważ chroni on naczynia krwionośne przed miażdżycą. Jego działanie polega na wiązaniu nadmiaru cholesterolu ze ścian naczyń i przenoszeniu go do wątroby, w której ulega dalszemu przetworzeniu, zmagazynowaniu lub wydaleniu z żółcią. W zdrowym organizmie stężenie frakcji HDL powinno być większe niż 40 mg/dl, jak określa norma. Cholesterol LDL, czyli tzw. zły cholesterol to frakcja, która transportuje cholesterol z wątroby do komórek ciała (czyli odwrotnie, niż HDL). Jej stężenie we krwi powinno być niższe niż 100 mg/dl. Jeśli przekracza tę wartość, osadza się w tętnicach wieńcowych, tworząc złogi, przez co zmniejsza ich przekrój, co może w krótkim czasie doprowadzić do zawału, miażdżycy lub udaru mózgu.

Jakie są normy cholesterolu?

Aby uchronić się przed chorobą wieńcową i miażdżycą, warto co jakiś czas kontrolować poziom cholesterolu we krwi, wykonując tzw. lipidogram. Badanie cholesterolu polega na określeniu stężenia całkowitego cholesterolu we krwi oraz frakcji HDL, LDL i trójglicerydów. Lipidogram powinien być bezwzględnie wykonywany u cukrzyków, osób otyłych oraz cierpiących na nadciśnienie, a także przewlekłą chorobę nerek czy miażdżycę.

Cholesterol – normy

Cholesterol całkowity u zdrowego człowieka nie powinien przekraczać 200 mg/dl. Zaleca się, aby stężenie dobrego cholesterolu (HDL) było większe od 40 mg/dl (u kobiet powyżej 46 mg/dl), natomiast frakcji LDL nie może przekraczać 115 mg/dl. Poziom trójglicerydów nie powinien być większy od 150 mg/dl.

Ważne jest również zachowanie odpowiedniej proporcji między frakcjami HDL i LDL. U niektórych osób (np. zażywających konkretne leki) wartości te mogą odbiegać od normy, co wcale nie musi oznaczać kłopotów ze zdrowiem. Interpretacja wyników powinna więc zawsze należeć do lekarza.

Co może grozić w przypadku wysokiego cholesterolu?

Na zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi ma wpływ wiele czynników, między innymi:

  • obciążenie genetyczne,
  • prowadzony tryb życia,
  • sposób odżywiania.

Specjaliści uważają, że do zwiększenia poziomu lipidów przyczyniają się przede wszystkim tłuszcze nasycone (zawarte w tłustym mięsie, nabiale i olejach zwierzęcych) oraz kwasy tłuszczowe typu trans (znajdujące się w wyrobach cukierniczych i potrawach smażonych). Wysoki cholesterol zwiększa ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, zawału serca, udaru mózgu oraz innych chorób spowodowanych miażdżycą. Dlatego tak ważne jest utrzymywanie prawidłowych wartości stężenia lipidów we krwi.

Jakie są sposoby na obniżenie cholesterolu?

Powstało już wiele publikacji i artykułów w internecie zawierających porady, jak obniżyć cholesterol. Przede wszystkim należy zmienić dietę i dotychczasowy tryb życia. Okazuje się, że odpowiednia aktywność fizyczna może skutecznie obniżyć poziom cholesterolu we krwi. Wystarczy codziennie przeznaczyć 30 minut na wysiłek fizyczny, najlepiej pod okiem specjalisty, aby uzyskać odpowiedni skutek. Jeśli nie mamy czasu lub możliwości skorzystania z opieki trenera, można ćwiczyć samemu, uprawiając jazdę na rowerze, pływanie, jogging, nordic walking, a nawet zwykły marsz, a nawet spacer. Efektem ubocznym, który bardzo nas ucieszy, będzie z pewnością odzyskanie swojej dawno utraconej smukłej sylwetki. Należy przy tym prowadzić higieniczny tryb życia, czyli:

  • zrezygnować z picia alkoholu i palenia papierosów,
  • unikać sytuacji stresowych,
  • zapewnić sobie odpowiednią ilość snu i relaks po pracy.

Ważne jest również zredukowanie nadmiernej masy ciała (chodzi głównie o tkankę tłuszczową), co obniża cholesterol. Statystyki pokazują, że zmniejszenie nawet o kilka procent (5 do 10%) masy ciała, znacznie obniża poziom cholesterolu.

Jaka jest dieta na cholesterol? – dieta antycholesterolowa

Dieta antycholesterolowa wyklucza spożywanie produktów zawierających tłuszcze trans, a więc fast foody, zapiekanki, frytki, chipsy, wyroby czekoladopodobne itp. oraz zaleca ograniczenie spożycia cukru i słodyczy. Należy spożywać produkty zawierające dużo błonnika, ponieważ ogranicza on wchłanianie cholesterolu z przewodu pokarmowego. Należą do nich płatki owsiane, pieczywo pełnoziarniste, warzywa (strączkowe, brokuły, kapusta, pomidory, jarmuż, czosnek), orzechy oraz nasiona (np. pestki dyni czy siemię lniane) i owoce (jabłka, dynia, porzeczki, gruszki, pigwa). Tłuste mięso i tłuszcze zwierzęce należy zastąpić mięsem chudym oraz oliwą z oliwek i olejem rzepakowym. Zaleca się również włączenie do jadłospisu tłustych ryb morskich, ponieważ stanowią one bogate źródło kwasów omega 3, które pomagają utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu we krwi.

W początkowym okresie dieta cholesterolowa, jak każda nowość, może wydawać się kłopotliwa, warto jednak spróbować.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Informacje dla pacjenta

Rumień zakaźny – przyczyny, objawy i leczenie
Rumień zakaźny to choroba wywoływana przez wirusa. Dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, ale dorośli też mogą się nim zarazić. Najbardziej charakterystycznym objawem rumienia zakaźnego u dzieci jest wysypka na ...

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Serce i układ krążenia

Dieta na obniżenie cholesterolu - 10 produktów, które pomagają zbić cholesterol
Obecność zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL we krwi jest zjawiskiem cywilizacyjnym. Z hipercholesterolemią zmaga się coraz większa część społeczeństwa, a do rozwoju problemu przyczyniają się czynniki zewnętrzne, jak nisko odżywcza dieta oraz mało...

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Układ nerwowy

Tajemnice Hipokampu: kluczowa rola w pamięci i emocjach
W fascynującym świecie neurobiologii, hipokamp stanowi centralny obszar, którego tajemnice stopniowo odkrywane są przez badaczy. Jego kluczowa rola w kształtowaniu pamięci i regulacji emocji sprawia, że staje się niezwykle istotnym obszarem zain...

Układ rozrodczy i moczowy

Bakterie w moczu: przyczyny, objawy, interpretacja wyników i sposoby leczenia zakażeń układu moczowego
W prawidłowo funkcjonującym układzie moczowym nie występują bakterie, dlatego ich obecność świadczy o rozwoju stanu patologicznego. W medycynie ten stan określa się jako bakteriomocz....

Układ pokarmowy

Dieta przed kolonoskopią – co można jeść, a czego unikać? Przygotowanie do badania
Kolonoskopia to badanie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, które pozwala wykryć zmiany chorobowe w jelicie grubym oraz w dolnym odcinku jelita cienkiego. Aby uzyskać miarodajne wyniki, należy się do niego odpowiednio przygotować. Bardzo istot...

Dieta i odchudzanie

Dieta białkowo-tłuszczowa – zasady i efekty. Kto powinien jej spróbować?
Dieta białkowo-tłuszczowa stanowi ciekawą opcję dla tradycyjnych sposobów żywienia. W zależności od swoich potrzeb możesz zdecydować się na przestrzeganie zasad tradycyjnego modelu żywieniowego low carb lub diety ketogenicznej. Druga z nich pozw...

Układ pokarmowy

Nowotwory: typy i rodzaje raków oraz etapy i przebieg kancerogenezy w złożoności choroby nowotworowej
Nowotwory stanowią kompleksowe wyzwanie dla dziedziny medycyny oraz zdrowia publicznego. Istnieje różnorodność typów i rodzajów raków, charakteryzujących się unikalnymi cechami, a także mechanizmami rozwoju. Zrozumienie etap...

Dieta i odchudzanie

Cudowne właściwości naturalnych napojów – na zdrowie, urodę i przemianę materii
Moc ziół znana jest od wielu wieków, a ich rozsądne i uzasadnione wykorzystanie umożliwia uzyskanie znaczącej poprawy stanu zdrowia i kondycji organizmu. Jeżeli chcesz wiedzieć jak przyśpieszyć metabolizm, w nocy spać spokojnie, a także&l...

Układ rozrodczy i moczowy

Jak przyspieszyć okres? Domowe sposoby, zioła i witaminy na wywołanie miesiączki
Wakacyjny wyjazd, ślub, sesja zdjęciowa - to tylko wybrane sytuacje, w których kobiety zastanawiają się, jak przyspieszyć okres. Miesiączka, zwłaszcza bardzo obfita lub bolesna, może znacząco utrudniać funkcjonowanie. Czy istnieją domowe sposoby...

Układ pokarmowy

Dieta w insulinooporności – co jeść, by czuć się dobrze? Zasady komponowania posiłków
Insulinooporność to powszechnie występujące zaburzenie metaboliczne, które polega na obniżeniu wrażliwości tkanek na insulinę. W konsekwencji dochodzi do podniesienia produkcji insuliny, co pozwala na unormowanie stężenia glukozy we krwi. Nielec...

Dieta i odchudzanie

Dieta przeciwnowotworowa - żywność obniżająca ryzyko raka. Zasady, wskazówki, produkty
Odpowiednio zbilansowany tryb żywienia odgrywa kluczową rolę w prewencji szerokiego spektrum chorób nowotworowych. Dzięki zawartości konkretnych składników produkty, takie jak owoce, warzywa, nabiał czy zioła, wspierają układ immunologicz...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.