Afazja (zaburzenie mowy): czym jest oraz jakie są jej objawy i przyczyny?

baner

Afazja (zaburzenie mowy): czym jest oraz jakie są jej objawy i przyczyny?

Afazja jest utratą zdolności językowych na skutek uszkodzenia mózgu. Do afatycznych zaburzeń mowy prowadzą najczęściej urazy czaszkowo-mózgowe, udary i guzy mózgu. Jakie są objawy afazji sensorycznej, a jakie motorycznej? Co zrobić, gdy p

Afazja jest utratą zdolności językowych na skutek uszkodzenia mózgu. Do afatycznych zaburzeń mowy prowadzą najczęściej urazy czaszkowo-mózgowe, udary i guzy mózgu. Jakie są objawy afazji sensorycznej, a jakie motorycznej? Co zrobić, gdy podejrzewa się afazję u dziecka?

Co to jest afazja?

Afazja jest utratą zdolności do rozumienia i tworzenia wypowiedzi na skutek uszkodzenia mózgu (ośrodkowego układu nerwowego). Oprócz terminu afazja, w medycynie i logopedii funkcjonuje termin dysfazja, który dotyczy nawet niewielkiego stopnia zaburzeń językowych. Zaburzeniom mogą towarzyszyć trudności w pisaniu, liczeniu, czytaniu, a także deficyty w zakresie rozpoznawania bodźców oraz planowania i realizowania ruchów dowolnych. Chory może mieć problemy z zapamiętywaniem i innymi funkcjami poznawczymi. Mogą pojawić się u niego kłopoty z żuciem i połykaniem, ograniczenia lokomocyjne i manualne. Równocześnie lub w konsekwencji afazji występują trudności w sferze emocjonalno-motywacyjnej, objawiające się apatią, depresją czy wzmożoną męczliwością.

Jakie są objawy afazji?

U osób z uszkodzeniem mózgu może wystąpić wiele objawów afazji na polu zachowań językowych. Zalicza się do nich:

  • trudności w nazywaniu (anomia),
  • zaburzenia gramatyki i składni, polegające na opuszczaniu wyrazów czy zniekształceniach w realizacji związków składniowych,
  • zniekształcenia artykulacyjne i trudności w realizacji fonetycznej formy wypowiedzi,
  • trudności w rozumieniu tekstu mówionego (pojedynczych słów lub relacji składniowych).

Typ afazji

Główne objawy

Afazja motoryczna, inaczej afazja ruchowa, ekspresyjna

Zaburzenia w mówieniu, czyli w ekspresji języka

Afazja sensoryczna, inaczej afazja czuciowa, impresyjna

Zaburzenia w zakresie rozumienia języka mówionego i tekstów pisanych

Afazja mieszana – ekspresyjno-impresyjna

Zaburzenia dotyczą rozumienia i mówienia

Afazja nominacyjna, inaczej afazja amnestyczna

Trudności w używaniu nazw i tworzeniu złożonych konstrukcji logiczno-gramatycznych

Afazja globalna

Zniesienie zdolności do mówienia i rozumienia mowy

Jakie mogą być przyczyny afazji?

Wyróżnia się kilka czynników powodujących afazję mowy. Do najczęstszych zalicza się:

  • udary będące zwykle konsekwencją naczyniowych chorób mózgu,
  • urazy czaszkowo-mózgowe na skutek wypadków komunikacyjnych i innych,
  • guzy mózgu (nowotworowe, zapalne, naczyniowe i inne).

Afazja u dzieci może być ponadto spowodowana:

  • schorzeniami układu sercowo-naczyniowego,
  • stanem zapalnym mózgu na skutek czynników bakteryjnych i wirusowych,
  • procesem zwyrodnieniowym,
  • zapaleniem ślinianek przyusznych,
  • schorzeniami neurologicznymi, takimi jak padaczka,
  • zaburzeniami endokrynologicznymi.

Jak lekarz diagnozuje afazję?

Lekarz ocenia rodzaj patomechanizmu oraz lokalizację uszkodzenia mózgu. Konieczna jest diagnoza lokalizacyjna przy użyciu badań instrumentalnych – EEG, CT, MRI, SPECT, angiografia, EKG i in. Neurolog przeprowadza badanie oceniające stan sprawności motorycznych pacjenta. Określa, czy chory ma inne choroby współwystępujące. Lekarz przeprowadza też wywiad z chorym i członkami jego rodziny. Pacjent powinien być skonsultowany również z neurologopedą, który wieloetapowo bada obraz zaburzeń języka i neuropsychologiem, który zajmuje się oceną innych czynności neuropsychicznych (diagnozą funkcjonalną).

Jak leczyć oraz jakie są rokowanie przy afazji?

Pacjent z afazją wymaga rehabilitacji i terapii neurologopedycznej. Metodyka zależy od etapu zdrowienia i ogólnego stanu klinicznego pacjenta, który powinien być pod stałą opieką neurologiczną, fizjoterapeutyczną i psychologiczną. Lekarz zwykle wprowadza leczenie farmakologiczne, np. leki przeciwdrgawkowe lub inne – w zależności od przyczyny choroby.

Możliwości kompensacyjne mózgu są indywidualnie uzależnione od pacjenta – podobnie jak rokowania przy afazji. Dlatego w trakcie terapii przeprowadza się wielokrotną ocenę logopedyczną, co często pociąga za sobą weryfikację hipotez diagnostycznych i strategii terapeutycznych.

Diagnozowanie afazji u dzieci

W procesie diagnostycznym dziecka z podejrzeniem afazji dziecięcej należy rozróżnić to zaburzenie mowy od innych chorób wieku dziecięcego i przypadków niedokształcenia mowy, np. alalii prolongaty. W przypadku afazji u dzieci mowa do pewnego etapu rozwija się prawidłowo, po czym – w różnym stopniu – następuje utrata nabytych wcześniej sprawności językowych. Mowa może zostać zahamowana lub spowolniona. Następuje to w konsekwencji incydentu neurologicznego w obrębie centralnego układu nerwowego (patrz akapit „Przyczyny afazji”). W przypadku zaburzeń afatycznych i dzieci wprowadza się rozróżnienie w nazewnictwie na:

  • niedokształcenie mowy o typie afazji – od 2. do 6. roku życia,
  • afazję dziecięcą – po 6. roku życia.

W wyniku uszkodzenia mózgu dziecko traci w różnym stopniu zdolności porozumienia się. Zaburzenia językowe mogą mieć podłoże sensoryczne – dziecko traci umiejętność rozumienia wypowiedzi, co wtórnie objawia się w mówieniu, lub motoryczne – wówczas ma problem zwłaszcza przy tworzeniu komunikatów werbalnych. W głębszych postaciach afazja dziecięca może przybrać postać całkowitego braku możliwości porozumiewania się. W lżejszych jest zakłóceniem rozwoju poszczególnych sprawności językowych i może ujawniać się np. w problemach z identyfikowaniem głosek, zniekształceniach artykulacyjnych, zaburzeniach percepcji słuchowej, spowolnieniu tempa mowy lub zakłóceniach jej rytmu, ubóstwie konstrukcji gramatycznych i leksyki.

U dziecka z afazją w szkole czy przedszkolu można również zauważyć inne nieprawidłowości rozwojowe, takie jak deficyty pamięci i uwagi, problemy z lateralizacją, trudności emocjonalne i behawioralne, problemy z czytaniem, pisaniem i liczeniem.

Co zrobić, jeśli zauważysz nieprawidłowości w rozwoju mowy u dzieci?

Sprawdź, jak przebiegają skoki rozwoju w pierwszych latach życia. Jeśli zauważysz w rozwoju dziecka nieprawidłowości, skontaktuj się w pierwszej kolejności z lekarzem neurologiem i neurologopedą. Złożoność obrazu klinicznego afazji dziecięcej wymaga procedur interdyscyplinarnych i przede wszystkim badań neurologicznych. Aby uzyskasz pełny obraz, niezbędne są zwykle wyniki badań psychiatrycznych, psychologicznych, audiologicznych i logopedycznych. Podczas diagnozowania afazji u dziecka sięga się po wyniki badań medycznych, dane z wywiadu i obserwacji, wyniki badań kwestionariuszowych, próby eksperymentalno-kliniczne oraz analizę nagrań dziecka w swobodnych sytuacjach.

W przypadkach dzieci z afazją mowy powrót sprawności językowych występuje zwykle w szybszym tempie i w pełniejszym zakresie niż u dorosłych z afazją. Dzieje się tak ze względu na plastyczność mózgu – rokowania terapii logopedycznej mogą być pomyślne.


Bibliografia:

  • Panasiuk J., Postępowanie logopedyczne w przypadkach afazji [w:] Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego, red. S. Grabias, J. Panasiuk, T. Woźniak, Lublin 2015.
  • Panasiuk J., Postępowanie logopedyczne w przypadkach alalii i niedokształcenia mowy o typie afazji, [w:] Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego, red. S. Grabias, J. Panasiuk, T. Woźniak, Lublin 2015.

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia norma...

Choroby i dolegliwości

Jaki jest prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo i po jedzeniu?
Cukier odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie. Należy do węglowodanów, które stanowią główne źródło energetyczne. Węglowodany ulegają rozłożeniu w procesie trawienia na cukier prosty – glukozę. Jej obecność jest niezbędna do pr...

Zdrowy tryb życia

Dieta ketogeniczna (keto) – co należy wiedzieć i jakie są wady oraz zalety?
Ludzie od wieków stosują różne diety odchudzające. Najczęściej ma to miejsce, kiedy zbliża się wiosna i lżejsze ubranie odsłania krągłe kształty ciała. Nie zawsze jednak diety stosuje się w celach estetycznych. Przy niektórych schorz...

Oczy, wady wzroku

Borówka amerykańska dla zdrowia. Najważniejsze właściwości zdrowotne borówki amerykańskiej
Borówka amerykańska jest rośliną, której owoce cieszą się popularnością na całym świecie. Niewielkie, kuliste owoce o ciemnoniebieskiej barwie charakteryzują się słodkim smakiem oraz soczystym miąższem. Borówka wykorzystywana jest za...

Dieta i odchudzanie

Wrotycz pospolity zastosowanie w lecznictwie - działanie w medycynie
Działanie wrotyczu pospolitego jest wykorzystywane od setek lat w ziołolecznictwie, czyli dziedzinie medycyny alternatywnej stosującej naturalne sposoby leczenia opierające się na roślinach i ich częściach. Wrotycz pospolity występuje bez...

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Informacje dla pacjenta

Czym jest badanie krwi – ALT. Diagnoza uszkodzeń wątroby norma i wyniki
Badanie ALT nazywane jest także ALAT oraz GPT. Nazwy te dotyczą tego samego testu aminotransferazy alaninowej, a więc enzymu wewnątrzkomórkowego, który znajduje się przede wszystkim w tkankach wątroby. Z tego względu badanie ALT służy mię...

Choroby skóry

Przebarwienia na twarzy: przyczyny i leczenie. Jak szybko się ich pozbyć?
Przebarwienia na twarzy to problem, z którym zmaga się wiele osób. Przyczyny ich powstawania są różne. Za jedne odpowiedzialny jest nasilony trądzik, a za inne – pewne schorzenia czy zaburzenia w gospodarce hormonalnej....

Układ pokarmowy

Ulewanie u niemowląt: przyczyny i zapobieganie. Kiedy ulewanie powinno niepokoić?
Po przyjściu noworodka na świat wiele jego układów nie jest przystosowanych do nowych warunków poza organizmem mamy. Podobnie jest z układem pokarmowym, który w ciągu pierwszych tygodni życia maluszka wciąż dojrzewa. ...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Płyn Lugola - czym jest, jak działa, kiedy stosować oraz czy szkodzi?
Jod jest jednym z pierwiastków o kluczowym znaczeniu dla ludzkiego zdrowia. Większość osób myśli o jodzie jedynie w kontekście skażenia radioaktywnego, lecz jego spektrum działania jest dużo szersze....

Układ nerwowy

Wścieklizna u ludzi: objawy, leczenie, profilaktyka. Jak postąpić po ugryzieniu psa?
Wścieklizna jest wirusowym schorzeniem zakaźnym zwierząt, które może przenieść się na człowieka. To jedna z najniebezpieczniejszych chorób odzwierzęcych dla ludzi....

Dieta i odchudzanie

Cukrzyca u dzieci i nastolatków: objawy, leczenie i wpływ na dojrzewanie
Cukrzyca u dzieci jest jedną z najpoważniejszych współczesnych chorób cywilizacyjnych. Dotyka osób w każdym wieku. W dzisiejszym artykule omówimy jej charakterystykę, diagnostykę oraz sposób leczenia....

Układ rozrodczy i moczowy

Co pomaga na nietrzymanie moczu? Skuteczne leki, zioła i ćwiczenia na mięśnie dna miednicy
Nietrzymanie moczu to poważny problem, który może dotknąć każdą osobę niezależnie od wieku czy płci. Dolegliwość ta występuje często u seniorów, ale może się też wiązać z niektórymi chorobami. ...

Pierwsza pomoc

Zakażenie rany – jak rozpoznać, leczyć i zapobiegać? Te 3 rzeczy musisz mieć w apteczce
Nawet niewielkie, początkowo niegroźnie wyglądające skaleczenie może mieć poważne konsekwencje. Dlatego tak ważne jest, by umieć rozpoznać zakażenie i wiedzieć, jakie środki ostrożności przedsięwziąć, by go uniknąć....

Choroby i dolegliwości

Trądzik różowaty: objawy, przyczyny i sposoby leczenia uporczywego rumienia
Problemy skórne są zmorą wielu osób. To właśnie one sprawiają, że poszukujemy rozwiązań, które pozwolą pozbyć się ich skutecznie, zwiększając komfort życia. Jednym z często spotykanych problemów jest trądzik różowaty....

Kosmetyki i uroda

Jak wzmocnić łamliwe paznokcie? Przyczyny i sposoby leczenia zmian na paznokciach
Piękne i mocne paznokcie to nie tylko kwestia estetyki, ale także zdrowia. Jeśli Twoje paznokcie się rozdwajają, odwarstwiają lub cierpisz na łamliwe paznokcie to znak, że czas przyjrzeć się swojej diecie i trybowi życia....

Dlaczego my?

why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem

cookies Strona korzysta z plików cookies, dzięki temu działa poprawnie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Cookies.