Szkarlatyna - objawy, przyczyny. Jak leczyć szkarlatynę?

Szkarlatyna - objawy, przyczyny. Jak leczyć szkarlatynę? - zdjęcie

Jedną z typowych chorób wieku dziecięcego, rozpowszechnioną na całym świecie, jest szkarlatyna. Zazwyczaj pojawia się u dzieci w wieku przedszkolnym, w okresie jesienno-zimowym. Wywołuje poważne objawy, a w jej późnym okresie może nawet dojść do zaburzeń immunologicznych. Z uwagi na groźne powikłania, jakie może spowodować nieleczona lub źle leczona choroba, należy zawsze zachować czujność – tym bardziej że nie istnieje skuteczna szczepionka na tę chorobę.

Na szkarlatynę można zachorować kilka razy w dzieciństwie, a nawet w wieku dorosłym, ponieważ wywołuje ją kilka rodzajów paciorkowca. Jeśli dojdzie do ponownego zakażenia dziecka, należy sprawdzić, czy w jego otoczeniu nie przebywa nosiciel paciorkowca – często osoba taka nie zdaje sobie z tego sprawy (można to sprawdzić jedynie przez zbadanie wymazu z gardła).

Szkarlatyna, inaczej płonica

Szkarlatyna, zwana inaczej płonicą, należy do ciężkich zakaźnych chorób bakteryjnych wieku dziecięcego. Wywołują ją, podobnie, jak ropną anginę, paciorkowce typu A (Streptococcus pyogenes). Choroba rozprzestrzenia się drogą kropelkową, głównie przez bezpośredni kontakt z osobą zarażoną lub przedmiotami, których używała. Źródłem zarażenia mogą być także osoby zdrowe, które są nosicielami paciorkowców. Płonica może też wystąpić na skutek kontaktu dziecka z osobą, która choruje na zwykłą anginę, wywołaną przez paciorkowce. Płonica daje typowe objawy, chociaż ostatnio coraz częściej zdarzają się wyjątki. Obecnie do zachorowań na szkarlatynę dochodzi dosyć rzadko. W Polsce odnotowuje się co roku około 150 przypadków zachorowań na każde 100 tysięcy osób.

Objawy choroby

Choroba rozpoczyna się gwałtownie. Do pierwszych objawów szkarlatyny należą: ból gardła, wysoka temperatura (39-40 st. C), kaszel, wymioty, bóle głowy, znacznie przyspieszone tętno oraz biały nalot na języku (w czwartym dniu choroby język zmienia kolor na malinowy). W gardle widać powiększone, żywoczerwone migdałki. Węzły chłonne szyjne i pachwinowe stają się bolesne i powiększone. Równocześnie z gorączką (albo od dwóch do trzech dni później) pojawia się wysypka. Przy innych chorobach wieku dziecięcego, np. różyczce, czy odrze, również występuje wysypka, ale raczej trudno pomylić ją z tą, jaką daje szkarlatyna. Wysypka ta jest szkarłatnoczerwona i bardzo drobna (wygląda jak kaszka lub ślady po ukłuciu metalową szczotką). Zaobserwować ją można głównie na tułowiu i kończynach, szczególnie obficie w miejscach o wyższej temperaturze, takich jak pachwiny, zgięcia łokci, czy pod kolanami. Po pewnym czasie może zlewać się w plamy. Ponadto na twarzy pojawia się rumień, czyli mocne, jednolite zaczerwienienie, chociaż skóra w trójkącie wyznaczonym przez nos i kąciki ust (tzw. trójkąt Fiłatowa) pozostaje w normalnym kolorze. Oprócz wysypki na ciele i w gardle chorego występują nitkowate wybroczyny (tzw. linie Pastii), ponieważ paciorkowce uszkadzają naczynia krwionośne. Naczynia stają się tak kruche, że jeśli lekko uszczypniemy skórę, natychmiast pękają, tworząc nowe wybroczyny. Po kilku dniach wysypka zaczyna ustępować. Po około 2 tygodniach skóra zaczyna się łuszczyć i stopniowo schodzi płatami, zaczynając od stóp i dłoni. W ostrym przebiegu szkarlatyny objawy są znacznie groźniejsze. Występują zaburzenia w pracy układu krążenia, szmery skurczowe nad sercem, a nawet utrata przytomności. Często dochodzi również do zapalenia mięśnia sercowego. Obserwuje się ponadto powiększenie wątroby i śledziony. W przebiegu septycznym choroby występują duże zmiany w gardle i zapalenie węzłów chłonnych szyjnych. Może pojawić się martwica tkanek dna jamy ustnej (angina Ludwiga) i sepsa (posocznica). Pediatrzy twierdzą, że obecnie szkarlatyna u dzieci nie daje wszystkich, typowych objawów. Do zakażenia odmianą szkarlatyny, zwanej „płonicą przyranną” dochodzi nie drogą kropelkową, a przez uszkodzoną skórę. Objawy choroby są podobne, jednak nie towarzyszy im angina.

Przyczyny choroby

Przyjęło się potocznie, że szkarlatynę wywołują paciorkowce z grupy A – Streptococcus pyogenes. Jest to duże uproszczenie, ponieważ choroba występuje na skutek działania toksyn erytrogennych A, B lub C, produkowanych przez te bakterie. Klasyczna postać płonicy objawia się jedynie u tych osób, które są wrażliwe na działanie toksyn, to znaczy nie są na nie odporne. W przypadku posiadania odporności na toksyny wydzielane przez Streptococcus pyogenes, po zarażeniu paciorkowcem występuje jedynie angina paciorkowcowa. Płonicę z reguły rozpoznaje się po charakterystycznych objawach, można też wykryć paciorkowce z grupy A, wykonując szybki test z wymazu z gardła (przy pacjencie). Badania laboratoryjne krwi ukazują wzrost OB, podwyższony poziom NEU, dodatni odczyn ASO, podwyższoną liczbę krwinek białych oraz wzrost liczby eozynofili. Posiew z gardła ujawnia obecność bakterii Streptococcus pyogenes.

Dziecko ze szkarlatyną

Szkarlatyna dzieci pojawia się najczęściej w wieku przedszkolnym i szkolnym. Nie występuje u niemowląt do 6. miesiąca życia, ponieważ posiadają one odporność bierną, dzięki przeciwciałom przekazanym im przez matkę podczas ciąży. Szczyt zachorowań zawsze występuje w okresie jesienno-zimowym. Nieraz zdarzają się lokalne epidemie w przedszkolach i szkołach. Szkarlatyna u dziecka może mieć różny przebieg – od bardzo łagodnego, do ostrego. Zależy to od ogólnego stanu zdrowia, warunków, w jakich żyje maluch oraz jego odporności. Dzieci najczęściej zarażą się drogą kropelkową od nosicieli paciorkowców z grupy A, których, według danych epidemiologicznych, jest ok. 10-20%. Okres wylęgania się płonicy jest bardzo krótki i wynosi od 2 do 4 dni. Osoba chora przestaje zarażać po upływie doby od momentu rozpoczęcia kuracji antybiotykowej. Dziecko w trakcie choroby wymaga szczególnej opieki. Powinno otrzymywać odpowiednią ilość płynów i pokarmów w postaci płynnej lub półpłynnej, ponieważ odczuwa bardzo silny ból gardła, znacznie utrudniający przełykanie. Bardzo pomocne są gotowe preparaty medyczne przeznaczone do żywienia w chorobie. Dostarczają organizmowi niezbędnych składników odżywczych i energetycznych, dzięki czemu mogą zastąpić pełnowartościowy posiłek. Zaliczyć tutaj można na przykład Frebini Energy Drink Banan oraz Fresubin Protein Energy Drink Czekolada. W dziale Leki OTC i suplementy oraz Układ pokarmowy znaleźć można szeroki wybór tego typu preparatów. Lekarze zalecają, aby po wyleczeniu zatrzymać dziecko w domu jeszcze przez tydzień.

Szkarlatyna u osoby dorosłej

Niektóre choroby charakterystyczne dla wieku dziecięcego, jak np. świnka, wiatrówka, czy szkarlatyna, mogą również wystąpić u osób dorosłych. Mają wtedy niestety znacznie ostrzejszy przebieg niż u dzieci. W przypadku płonicy nie zawsze pojawiają się typowe objawy. Symptomy mogą też występować jednocześnie lub następować po sobie. Diagnoza jest przez to często utrudniona. U osób dorosłych wysypka nieraz tworzy większe wypukłe wykwity, co sprawia, że lekarze mylą ją z alergią. Może również dochodzić do groźnych powikłań, np. zapalenia mięśnia sercowego, martwicy dna jamy ustnej i sepsy.

Szkarlatyna – leczenie

Dawniej, gdy nie było antybiotyków, płonica była chorobą bardzo groźną, często nawet śmiertelną. Obecnie leczy się ją antybiotykami, zwalczającymi paciorkowce – przeważnie penicyliną. W przypadku uczulenia na ten środek stosuje się leki z grupy makrolitów, np. erytromycynę, azytromycynę lub klarytromycynę. Kuracja trwa na ogół 10 dni, zgodnie z zaleceniami lekarza. Ważne jest, aby leki podawać precyzyjnie i ściśle przestrzegać przepisanych pór, aby stężenie antybiotyku we krwi znajdowało się przez cały czas na tym samym poziomie. Nie wolno przerywać leczenia, należy wziąć wszystkie przepisane tabletki, nawet jeśli objawy szkarlatyny ustąpią. Przebieg choroby powinien być kontrolowany przez lekarza, aby uniknąć niepotrzebnych powikłań.

Powikłania po szkarlatynie

Nie wolno bagatelizować choroby, jaką jest szkarlatyna. Leczenie z reguły jest skuteczne, jednak ciągle jeszcze zdarzają się przykre powikłania. Należą do nich: zapalenie ucha, ropne zapalenie węzłów chłonnych, paciorkowcowe zapalenie stawów, gorączka reumatyczna, ostre kłębuszkowe zapalenie nerek, zapalenie mięśnia sercowego oraz posocznica.

Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Wybrane grupy produktowe:

Serce i układ krążenia

Niskie ciśnienie: czy wymaga leczenia? – przyczyny, objawy, leczenie
Niskie ciśnienie tętnicze (hipotonia, niedociśnienie, hipotensja) może wystąpić u każdej osoby, nawet małych dzieci i sportowców. Chociaż nie jest tak częste i tak niebezpieczne, jak nadciśnienie tętnicze i przeważnie nie utrudnia...

Układ rozrodczy i moczowy

Ulubione pozycje seksualne kobiet - 10 pozycji seksualnych, które dają niezapomniane doznania
Seks odgrywa bardzo ważną rolę w życiu zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Umacnia związek, pozwala lepiej poznać swoje ciało i zaspokoić skrywane pragnienia....

Informacje dla pacjenta

Monocyty – o czym świadczą podwyższone monocyty?
Monocyty to komórki, które wchodzą w skład białych krwinek (leukocytów). Krążą one we krwi i w razie potrzeby wydostają się z naczyń krwionośnych do tkanek otaczających dane naczynie. W trakcie tego procesu przeistaczają się w makrofa...

Odporność, wzmocnienie organizmu

Eozynofilia: o czym świadczą podwyższone eozynofile? Objawy, przyczyny, normy
Badanie krwi to jedno z podstawowych metod diagnostycznych wielu chorób. Za jego pomocą możliwe jest oznaczenie wielu parametrów, w tym eozynofilów. To jeden z rodzajów białych krwinek, które pełnią istotną funkcję w układzie odpornościowym człowieka, ...

Informacje dla pacjenta

Czym jest hydroksyzyna (hydroxyzinum) na uspokojenie? Dawkowanie i przeciwwskazania
Gdy leki dostępne bez recepty oraz naturalne specyfiki przestają być skuteczne, zazwyczaj poszukiwane są nowe rozwiązania problemu związanego ze stresem. Jeśli mowa o preparatach na uspokojenie to jednym z popularniejszych, wydawanych z przepi...

Choroby skóry

Plamy na skórze - co mogą oznaczać? Przyczyny, leczenie i pielęgnacja skóry z problemami
Plamy na skórze są nie tylko problemem natury estetycznej. Mogą bowiem świadczyć o bardzo poważnych schorzeniach zdrowotnych, których nie powinno się bagatelizować....

Informacje dla pacjenta

Witamina B12: jakie są jej właściwości? Skutki niedoboru i nadmiaru witaminy B12
Witamina B12 utrzymuje w dobrej kondycji układ krwionośny, nerwowy czy pokarmowy. Jej niedobór stanowi częsty problem, jednak właściwa suplementacja i dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego pozwolą go uniknąć.Czym charakteryzuje si...

Dieta i odchudzanie

Bób - poznaj jego zdrowotne właściwości
Bób to znane od starożytności warzywo strączkowe, po które chętnie sięgamy w sezonie letnim. Stanowi pożywną i zarazem nietuczącą przekąskę - zawiera mało tłuszczu, za to dużo białka, a także błonnik. Oprócz walo...

Serce i układ krążenia

Jakie są domowe sposoby na opuchnięte kostki u nóg?
Niemal każdemu dorosłemu przynajmniej raz w życiu dolegały opuchnięte kostki u nóg. Przyczyn tego stanu rzeczy może być wiele: od upału, poprzez choroby układu krążenia, na chorobach endokrynologicznych kończąc. Co stosować na opuchnięte kostki&...

Kosmetyki i uroda

Kurze łapki – jak powstają? Jak skutecznie je zredukować?
Wraz z wiekiem na skórze pojawiają się niewielkie linie mimiczne oraz pierwsze zmarszczki, które mogą wpłynąć na samopoczucie oraz samoocenę niejednej kobiety. Niestety czasu nie możemy zatrzymać, natomiast możemy stanąć w...

Mięśnie i kości

Ból barku – przyczyny, leczenie i ćwiczenia na bolący bark
Ból barku to dolegliwość, która może znacząco wpływać na jakość życia, ograniczając ruchomość i powodując dyskomfort w codziennych czynnościach. Warto więc poznać jego przyczyny i zacząć działać. W poniższy...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Błonica: objawy, profilaktyka i leczenie choroby zakaźnej
Błonica to poważna choroba bakteryjna układu oddechowego o ostrym przebiegu. Pojawia się w wyniku zakażenia maczugowcem błonicy. ...

Ciąża i dziecko

Przeziębienie w ciąży – czy ma wpływ na dziecko? Jak je leczyć?
Ciąża to wyjątkowy okres w życiu każdej kobiety, pełen radości, ale również obaw i trosk. Zdrowie przyszłej mamy staje się priorytetem, gdyż bezpośrednio wpływa na rozwój dziecka. Jednym z częstszych proble...

Kosmetyki i uroda

Rozmaryn na włosy – fitoterapia, która wzmocni i zagęści Twoje kosmyki
Rozmaryn to roślina należąca do rodziny jasnotowatych, która ma szerokie zastosowanie w kuchni, farmacji, a także i w kosmetologii. Roślina ta najczęściej pojawia się w gospodarstwach domowych ozdabiając parapety, ale także służy...

Kosmetyki i uroda

Truskawkowe nogi – codzienny problem wielu kobiet. Jak pozbyć się czerwonych kropek?
Pojęcie truskawkowych nóg określa problem estetyczny, który występuje na skórze nóg pod postacią drobnych, czerwonych kropek. Zjawisko to dotyczy wielu kobiet i może ono znacznie obniżyć poczucia pewności siebie ...

Kosmetyki i uroda

Ceramidy w pielęgnacji skóry: funkcje i właściwości. Jak działają ceramidy i dlaczego warto je stosować?
Ceramidy odgrywają kluczową rolę w pielęgnacji skóry, a ich popularność w kosmetyce wciąż rośnie. Dzięki unikalnym właściwościom ceramidy pomagają w utrzymaniu zdrowia i młodego wyglądu skóry.&...

Serce i układ krążenia

Zespół metaboliczny: nowa definicja, objawy i leczenie zespołu X
Zespół metaboliczny to grupa czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo rozwoju chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy typu 2....

Kosmetyki i uroda

Body wrapping – foliowanie ciała ujędrniające skórę i zwalczające cellulit
Cellulit to widoczne na udach i pośladkach nierówności skóry i dotyka on około 80-90% kobiet. Wiele z pań szuka metod na jego pozbycie się i przywrócenie ciału jędrności i wygładzenia. W walce z cellulitem jednym z bar...

Dlaczego my?
why-us-img

Odbiór osobisty w aptece

why-us-img

Profesjonalna obsługa

why-us-img

Szybka wysyłka

why-us-img

Legalnie działająca apteka

why-us-img

Płatność online lub za pobraniem